Ban hành Pháp lệnh về Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước

VHO - Ngày 4.6.1985, Pháp lệnh quy định Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước được ban hành, đặt nền tảng cho hệ thống tôn vinh các công trình, tác phẩm có giá trị đặc biệt xuất sắc. Cùng ngày trong lịch sử còn ghi dấu nhiều sự kiện quan trọng của cách mạng Việt Nam, văn hóa nghệ thuật và đời sống quốc tế.

Nhà cách mạng Châu Văn Liêm anh dũng hi sinh

Ngày 4.6.1930, nhà cách mạng Châu Văn Liêm hi sinh trong cuộc biểu tình của nông dân tại Đức Hòa, Long An cũ (nay thuộc tỉnh Tây Ninh). Ông là một trong những đại biểu tham gia Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản đầu năm 1930, góp phần thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.

Khi phong trào đấu tranh của quần chúng ở Nam Bộ dâng cao, Châu Văn Liêm trực tiếp lãnh đạo cuộc biểu tình quy mô lớn tại Đức Hòa. Trước khí thế đấu tranh quyết liệt của nhân dân, chính quyền thực dân đã nổ súng đàn áp khiến ông hi sinh khi mới 28 tuổi.

Sự hy sinh của Châu Văn Liêm trở thành biểu tượng của tinh thần cách mạng kiên cường trong những ngày đầu Đảng lãnh đạo phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc. Hiện nay, tên ông được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học và công trình tưởng niệm tại Nam Bộ.

Thành lập Khu giải phóng Việt Bắc

Ngày 4.6.1945, Tổng bộ Việt Minh triệu tập Hội nghị cán bộ tại Tân Trào và tuyên bố thành lập Khu giải phóng Việt Bắc. Khu giải phóng bao gồm nhiều địa bàn thuộc Cao Bằng, Bắc Kạn (nay thuộc Thái Nguyên), Lạng Sơn, Hà Giang (nay thuộc Tuyên Quang), Tuyên Quang cũ và Thái Nguyên cũ, đặt dưới sự lãnh đạo của Ủy ban Chỉ huy lâm thời Khu giải phóng.

Sự kiện diễn ra chỉ hơn hai tháng trước Cách mạng Tháng Tám 1945, đánh dấu bước phát triển quan trọng của phong trào cách mạng.

Khu giải phóng Việt Bắc trở thành căn cứ địa cách mạng lớn nhất cả nước, nơi tập trung lực lượng chính trị, quân sự và là “thủ đô lâm thời” của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn chuẩn bị tổng khởi nghĩa. Từ đây, nhiều quyết sách chiến lược đã được ban hành, góp phần đưa cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám đi đến thắng lợi.

Ban hành Pháp lệnh về Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước

Ngày 4.6.1985, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Trường Chinh kí Pháp lệnh số 16-LCT/HĐNN7 quy định về Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước. Đây là văn bản pháp lí đầu tiên đặt nền móng cho việc xét tặng những phần thưởng cao quý của Nhà nước đối với các công trình khoa học, kĩ thuật và các tác phẩm văn học nghệ thuật có giá trị đặc biệt xuất sắc.

Sự ra đời của pháp lệnh thể hiện chủ trương tôn vinh, khuyến khích đội ngũ trí thức, nhà khoa học, văn nghệ sĩ tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trải qua hơn bốn thập niên, Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước đã trở thành những danh hiệu cao quý, ghi nhận nhiều công trình, tác phẩm có sức ảnh hưởng lớn đối với đời sống xã hội và sự phát triển của đất nước. 

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Ninh qua đời

Ngày 4.6.2009, nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Ninh qua đời ở tuổi 102. Ông được xem là một trong những tên tuổi lớn nhất của nền nhiếp ảnh Việt Nam hiện đại.

Trong hơn 70 năm cầm máy, Võ An Ninh để lại hàng nghìn bức ảnh có giá trị nghệ thuật và tư liệu đặc biệt. Nổi bật nhất là bộ ảnh về nạn đói năm 1945, được xem là một trong những tư liệu hình ảnh quý giá nhất về thảm họa nhân đạo lớn trong lịch sử dân tộc. Bên cạnh đó là những tác phẩm phong cảnh, đời sống mang đậm chất thơ và dấu ấn riêng.

Năm 1996, ông được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật, ghi nhận những đóng góp xuất sắc cho nền nhiếp ảnh nước nhà.

Tri thức dân gian nghề yến sào Khánh Hòa được vinh danh

Ngày 4.6.2025, tại Khánh Hòa diễn ra lễ vinh danh tri thức dân gian và Lễ hội Yến sào Khánh Hòa sau khi được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. 

Nghề khai thác yến sào không chỉ gắn với sinh kế của nhiều thế hệ cư dân ven biển mà còn tích lũy hệ thống tri thức dân gian phong phú về nhận biết tập tính chim yến, kỹ thuật khai thác, bảo vệ nguồn lợi và ứng xử với môi trường biển đảo.

Cùng với đó, Lễ hội Yến sào được tổ chức hằng năm vào ngày 10 tháng 5 âm lịch đã trở thành sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng đặc sắc của cộng đồng địa phương.

Việc được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia góp phần khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa của nghề yến sào, đồng thời tạo thêm động lực cho công tác bảo tồn di sản gắn với phát triển kinh tế biển bền vững ở Khánh Hòa.

155 quốc gia kí Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu

Ngày 4.6.1992, tại Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất ở Rio de Janeiro (Brazil), 155 quốc gia đã ký Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC). Đây được xem là một trong những văn kiện môi trường quốc tế quan trọng nhất thế kỷ XX.

Công ước đặt nền móng cho hợp tác toàn cầu trong ứng phó biến đổi khí hậu, hướng tới kiểm soát phát thải khí nhà kính và giảm thiểu các tác động tiêu cực đến môi trường. Từ UNFCCC, thế giới tiếp tục xây dựng nhiều cơ chế quan trọng như Nghị định thư Kyoto hay Thỏa thuận Paris.

Đến nay, công ước vẫn là khuôn khổ pháp lí chủ đạo cho các nỗ lực quốc tế nhằm ứng phó một trong những thách thức lớn nhất của nhân loại trong thế kỉ XXI.