Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tiếp nhận gần 1.000 tác phẩm mỹ thuật độc bản

VHO - Sáng 12.1.2026, tại Hà Nội, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (BTMTVN) long trọng tổ chức Lễ tiếp nhận gần 1.000 tác phẩm mỹ thuật do Hội Mỹ thuật Việt Nam chuyển giao. Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hoàng Đạo Cương tham dự Lễ tiếp nhận.

Đây là đợt tiếp nhận tác phẩm có quy mô lớn nhất kể từ khi Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam được thành lập, đánh dấu một mốc quan trọng trong công tác bảo tồn, lưu giữ và phát huy giá trị di sản mỹ thuật hiện đại của quốc gia.

Không chỉ là một sự kiện mang tính nghiệp vụ giữa hai đơn vị, lễ tiếp nhận còn mang ý nghĩa sâu xa hơn: một cuộc “dịch chuyển” có chủ đích của di sản – từ không gian lưu giữ của hội nghề nghiệp sang thiết chế bảo tàng quốc gia, nơi các tác phẩm sẽ được bảo quản trong điều kiện tiêu chuẩn, được nghiên cứu, trưng bày và tiếp cận rộng rãi hơn với công chúng trong và ngoài nước.

Thành quả sáng tạo của nhiều thế hệ nghệ sĩ

Gần 1.000 tác phẩm được bàn giao lần này là kết tinh của quá trình lao động sáng tạo bền bỉ, nghiêm cẩn của nhiều thế hệ nghệ sĩ tạo hình Việt Nam.

Từ các họa sĩ được đào tạo bài bản tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, lớp họa sĩ trưởng thành trong kháng chiến, đến các thế hệ tiếp nối của Trường Cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam và lớp nghệ sĩ trẻ đương đại, bộ sưu tập phản ánh khá đầy đủ diện mạo, tiến trình và những chuyển động quan trọng của mỹ thuật hiện đại Việt Nam.

Các tác phẩm đa dạng về thể loại và chất liệu, bao gồm hội họa, đồ họa, điêu khắc, gốm; phong phú về đề tài, hình thức biểu đạt, từ hiện thực, lãng mạn, biểu hiện đến trừu tượng, ý niệm. Không chỉ mang giá trị thẩm mỹ, nhiều tác phẩm còn chứa đựng giá trị lịch sử sâu sắc, phản ánh sinh động đời sống xã hội, tâm thế con người Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử đầy biến động của thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, nhấn mạnh: “Việc tiếp nhận gần 1.000 tác phẩm lần này có ý nghĩa và giá trị rất lớn. Đây là tài sản của quốc gia. Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam có trách nhiệm bảo tồn và phát huy hiệu quả khối di sản quý báu này trong thời gian tới".

Trong tổng số 979 tác phẩm được chọn lọc từ bộ sưu tập của Hội Mỹ thuật Việt Nam, giới chuyên môn đặc biệt chú ý đến ba nhóm tác phẩm tiêu biểu.

Thứ nhất là nhóm tranh cổ động (áp phích) có niên đại từ thập niên 1950 – một mảng di sản có giá trị lịch sử và nghệ thuật cao. Đây là những tác phẩm gắn liền với công cuộc lao động, kiến thiết miền Bắc xã hội chủ nghĩa, cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước.

Nhiều tác phẩm do các họa sĩ nổi tiếng, từng tốt nghiệp Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương thực hiện như Hồ Văn Lái, Thang Trần Phềnh, Phạm Ngọc Khâm, Trịnh Hữu Ngọc, Mạnh Quỳnh, Hoàng Lập Ngôn, Huỳnh Văn Gấm… Các áp phích không chỉ mang giá trị tuyên truyền mà còn thể hiện trình độ tạo hình, tư duy thị giác và tinh thần thời đại của mỹ thuật Việt Nam giai đoạn đầu hiện đại hóa.

Thứ hai là nhóm tranh, tượng được sáng tác trong khoảng 20 năm trở lại đây, phản ánh sinh động đời sống mỹ thuật đương đại. Đây là những tác phẩm của các họa sĩ, nhà điêu khắc đã và đang đóng góp tích cực cho diện mạo mỹ thuật Việt Nam thời kỳ đổi mới và hội nhập.

Bộ sưu tập lần này bổ sung thêm nhiều tác phẩm giá trị của các tác giả mà Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đã có sưu tập trước đó như Ngô Mạnh Lân, Nguyễn Thanh Châu, Trọng Cát, Hồ Hữu Thủ, Nguyễn Lâm…, qua đó giúp hoàn chỉnh hơn chân dung sáng tác của các nghệ sĩ tiêu biểu.

Thứ ba là nhóm tranh đồ họa nước ngoài, được tiếp nhận nhằm mở rộng bộ sưu tập tác phẩm của các tác giả quốc tế tại Bảo tàng. Nhóm tác phẩm này phản ánh kết quả của các hoạt động giao lưu, trao đổi văn hóa – mỹ thuật giữa Việt Nam và bạn bè quốc tế, thể hiện tinh thần cởi mở, hội nhập của mỹ thuật Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Bộ sưu tập được bàn giao lần này quy tụ tác phẩm của nhiều thế hệ nghệ sĩ, tạo nên một “phổ thế hệ” rộng mở.

Bên cạnh các họa sĩ thuộc lớp kháng chiến và hậu kháng chiến như Hoàng Sùng, Đào Đức, Văn Phú, Ngọc Linh, Cao Xuân Ngoạn, Tô Chiêm…, còn có sự hiện diện của nhiều gương mặt nổi bật trong mỹ thuật Việt Nam đương đại như Trương Bé, Đỗ Thị Ninh, Kà Kha Sam, Ca Lê Thắng, Đào Minh Tri, Lê Huy Tiếp, Lý Trực Sơn, Lê Trí Dũng…

Đặc biệt, bộ sưu tập lần này ghi nhận dấu ấn rõ nét của các họa sĩ theo xu hướng trừu tượng, biểu hiện – những tìm tòi nghệ thuật mạnh mẽ từ thế hệ 5x–6x như Lê Thánh Thư, Trần Văn Thảo, Đỗ Hoàng Tường, Đỗ Minh Tâm, Phạm An Hải, Trần Lương, Lê Quảng Hà, Đinh Ý Nhi, Lê Thiết Cương, Đào Hải Phong.

Tiếp nối là các họa sĩ thế hệ 7x và 8x như Nguyễn Thọ Tường, Phan Hải Bằng, Trần Xuân Bình, Đỗ Hiệp, Trịnh Minh Tiến, Đoàn Xuân Tùng – những gương mặt trẻ mang lại luồng sinh khí mới cho bộ sưu tập của Bảo tàng.

Cam kết về tính bản gốc và trăn trở với mỹ thuật đương đại

Phát biểu tại lễ tiếp nhận, họa sĩ Lương Xuân Đoàn, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam, khẳng định mạnh mẽ về tính độc bản và nguyên gốc của các tác phẩm.

“Toàn bộ tác phẩm chuyển giao cho các bảo tàng đều là bản duy nhất, tuyệt đối không có sự tráo đổi hay giả mạo”- hoạ sĩ Lương Xuân Đoàn nhấn mạnh.

Ông đồng thời bày tỏ lo ngại trước vấn nạn tranh giả đang “uy hiếp” mỹ thuật đương đại, đặc biệt là tình trạng đầu cơ và đưa tranh giả Việt Nam ra các sàn đấu giá quốc tế.

Theo họa sĩ Lương Xuân Đoàn, toàn bộ bộ sưu tập giá trị – bao gồm tranh cổ động, tác phẩm của các danh họa, chân dung các họa sĩ được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh – đều được chuyển giao cho Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam với giá trị “0 đồng”, bởi mục tiêu cuối cùng là tìm được nơi lưu giữ an toàn và trân trọng nhất cho di sản quốc gia.

Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam cũng bày tỏ trăn trở trước thực trạng sáp nhập các hội văn học nghệ thuật địa phương, dẫn đến thiếu hụt không gian sáng tạo và sinh hoạt nghề nghiệp cho nghệ sĩ, đồng thời kêu gọi Nhà nước quan tâm, đầu tư thiết thực hơn cho văn hóa nghệ thuật trong thế kỷ XXI.

Chia sẻ bên lề sự kiện, nhà điêu khắc Lê Liên, có tác phẩm được chuyển giao cho biết: Dù việc trao tặng tác phẩm đồng nghĩa với việc từ bỏ một phần thu nhập, nhưng được lưu giữ tác phẩm trong Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam là niềm hạnh phúc lớn.

“Nếu Nhà nước không lưu giữ, thì nhiều tác phẩm quý sẽ bị bán ra nước ngoài. Việc chuyển giao này đồng nghĩa với các tác phẩm có giá trị của mỹ thuật Việt Nam được ở lại với đất nước, với công chúng, đó mới là giá trị lâu dài của nghệ thuật”, nhà điêu khắc Lê Liên nói.

Tác phẩm “Khi cuộc chiến đi qua” của nhà điêu khắc Lê Liên – một sáng tác về ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình – là một trong những tác phẩm tiêu biểu được giới thiệu trong dịp này, gợi nhắc rằng mỹ thuật không chỉ là cái đẹp thị giác, mà còn là ký ức, là tâm hồn và là lịch sử của dân tộc.

Lễ tiếp nhận gần 1.000 tác phẩm mỹ thuật từ Hội Mỹ thuật Việt Nam vì thế không chỉ là một sự kiện chuyên môn, mà còn là một cột mốc văn hóa, khẳng định vai trò của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam như một “ngôi nhà chung” của di sản tạo hình quốc gia – nơi quá khứ, hiện tại và tương lai của mỹ thuật Việt Nam cùng hội tụ và lan tỏa.