Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ mang âm hưởng phương Nam đến “Cuộc thi Độc tấu, Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc”

VHO - Tại “Cuộc thi Độc tấu, Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc” - 2026 đang diễn tại tỉnh Lâm Đồng, Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ (tỉnh Tây Ninh mang đến những tiết mục được dàn dựng công phu, kết hợp giữa âm nhạc truyền thống Nam Bộ với những sáng tạo trong nghệ thuật biểu diễn.

Hòa quyện âm sắc nhạc cụ dân tộc

Đến với đợt 1 của cuộc thi năm nay (diễn ra từ ngày 24 - 30.10), Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ tham gia tranh tài ở hai bảng thi hòa tấu và độc tấu, với các tác phẩm mang đậm bản sắc văn hóa phương Nam.

Mỗi tiết mục không chỉ thể hiện kỹ thuật trình tấu của nghệ sĩ mà còn gửi gắm những câu chuyện về lịch sử, con người, quê hương và hành trình gìn giữ, phát huy các giá trị âm nhạc truyền thống.

Ở bảng thi hòa tấu, Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ giới thiệu những tác phẩm mang âm hưởng Đờn ca tài tử và Cải lương Nam Bộ, được thể hiện qua sự kết hợp của nhiều loại nhạc cụ truyền thống.

Mở đầu phần thi là tác phẩm hòa tấu “Hoài tình” của tác giả Bảy Nhiêu, một bài bản thuộc dòng nhạc Tài tử - Cải lương truyền thống. Thông qua sự hòa quyện của các nhạc cụ, tác phẩm góp phần tái hiện nét mộc mạc, sâu lắng nhưng giàu sức biểu cảm của âm nhạc Nam Bộ.

Điểm nhấn trong chương trình là phần hòa tấu, biến tấu “Thang âm tinh hoa”, kết hợp liên khúc “Lạc xuân hoa - Xuân phong - Long hổ và Kiều nương”, trích đoạn vọng cổ câu 5 và câu 6 cùng phần biến tấu “Duyên kỳ ngộ” do nhạc sĩ Sơn Trần chuyển soạn với tựa đề “Hào khí sông Vàm”.

Sự kết hợp giữa những bài bản truyền thống với cách xử lý, chuyển soạn mới đã tạo nên không gian âm nhạc đa sắc thái, vừa giữ được đặc trưng của Đờn ca tài tử, vừa mở rộng khả năng biểu đạt của các nhạc cụ dân tộc.

Thông qua tác phẩm, hình ảnh dòng sông Vàm Cỏ hiền hòa, gắn liền với lịch sử và đời sống văn hóa của người dân phương Nam được tái hiện bằng ngôn ngữ âm nhạc. Đây cũng là cách các nghệ sĩ gửi gắm tình yêu quê hương, niềm tự hào về truyền thống văn hóa dân tộc đến khán giả.

Tôn vinh di sản qua những tiếng đàn

Bên cạnh phần thi hòa tấu, Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ còn tham gia bảng thi độc tấu với ba tiết mục mang những chủ đề riêng biệt, thể hiện chiều sâu nghệ thuật và khả năng sáng tạo của từng nghệ sĩ.

Trong đó, nghệ sĩ Lập Ngôn, tham gia với tiết mục độc tấu đàn cò “Khúc tri âm”, lấy cảm hứng từ cuộc đời, khí tiết và tinh thần yêu nước của Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi.

Tiết mục gồm bài “Ngũ đối ai” của tác giả Nguyễn Văn Thinh và phần biến tấu “Phi vân điệp khúc” của NSND Văn Giỏi, được Sơn Trần chỉnh lý. Qua tiếng đàn cò da diết, giàu sức biểu cảm, nghệ sĩ hướng đến việc khắc họa những cung bậc cảm xúc về lòng yêu nước, tinh thần nhân nghĩa và đạo lý tri ân tiền nhân.

Trong khi đó, nghệ sĩ Thành Nguyện, mang đến tiết mục độc tấu đàn guitar với chủ đề “Dựng nghiệp tài tử vun bồi cải lương”.

Tác phẩm hướng về nhạc sư Nguyễn Quang Đại, thường được biết đến với tên gọi Thầy Ba Đợi, người có những đóng góp quan trọng trong quá trình hình thành, phát triển nghệ thuật Đờn ca tài tử và Cải lương Nam Bộ.

Thông qua các bài bản như vọng cổ trích câu 3 và câu 4 qua “Trạng nguyên hành lộ”, “Tây thi quảng”, “Tứ đại oán”, “Cổ bản tẩu mã”, nghệ sĩ Thành Nguyện mong muốn tái hiện những giá trị đặc sắc của âm nhạc truyền thống, đồng thời bày tỏ lòng tri ân đối với các thế hệ nghệ nhân đã góp công vun đắp loại hình nghệ thuật này.

Đáng chú ý, tiết mục độc tấu đàn tranh “Khúc Vàm Cỏ nhớ sông Hương” của nghệ sĩ Như Nguyệt, lại khai thác sự giao thoa văn hóa giữa hai vùng đất giàu truyền thống nghệ thuật.

Nếu sông Hương gợi nhắc đến vẻ đẹp trầm mặc, sâu lắng của âm nhạc cung đình Huế thì dòng Vàm Cỏ mang trong mình nét phóng khoáng, nghĩa tình của vùng đất Nam Bộ.

Từ sự gặp gỡ ấy, nghệ sĩ Như Nguyệt thể hiện các tác phẩm “Khúc hận Nam Quan” và biến tấu “Hành vân - Dạ cổ hoài lang”, tạo nên cuộc đối thoại bằng âm nhạc giữa hai miền di sản.

NSND Hồ Ngọc Trinh, Trưởng Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ cho biết: “Đoàn chúng tôi mang đến cuộc thi lần này các tác phẩm hòa tấu, độc tấu Cải lương với mong muốn mang đến hơi thở, vị ngọt của vùng đất miền Tây nói chung, vùng đất Tây Ninh với dòng sông Vòm Cỏ hiền hòa nhưng tràn đầy sức sống nói riêng đến khán giả  biển.

Đồng thời, cũng hy vọng sẽ góp một phần để Cải lương miền Tây lúc nào cũng nằm trong tâm hồn của những người mộ điệu về sân khấu Cải lương.

Tôi kỳ vọng sau cuộc thi sẽ có nhiều nhạc sĩ sáng tác các ca khúc mới biểu diễn trên sân khấu. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng mong rằng sẽ có nhiều cuộc thi như thế này để giữ lửa cho anh chị em nghệ sĩ đang làm nghề ở các đơn vị nghệ thuật công lập cũng như đơn vị nghệ thuật xã hội hóa ở bên ngoài".

Nghệ sĩ đàn Tranh Như Nguyệt chia sẻ sau khi kết thúc phần thi: “Tuy thời gian tập dượt không nhiều nhưng khi biểu diễn, tất cả các đồng nghiệp đã thể hiện trọn vẹn và đạt yêu cầu. Toàn đội cảm thấy rất vui mừng khi hoàn thành tốt buổi diễn. Với cá nhân, tôi hy vọng đội sẽ đạt được kết quả khả quan trong cuộc thi lần này”.

Trong khi đó, diễn viên trẻ Thu Mỹ tâm sự: “Là diễn viên phụ diễn để hỗ trợ các phần thi của các anh chị nhạc công, nhạc sĩ nhưng mình cũng hồi hộp không kém các nghệ sĩ chính. Tuy nhiên, mình và các bạn diễn cũng cố gắng bùng nổ hết mình trên sân khấu để có những phần thi tốt nhất có thể gửi đến Ban tổ chức, Ban giám khảo và khán giả”.