Những thanh âm bình dị kể câu chuyện Việt Nam

VHO - Với thông điệp “Mỗi người một giai điệu. Triệu người cùng tạo nên âm thanh Việt Nam”, chương trình "Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống" năm 2026 hướng tới khơi dậy sức sáng tạo âm nhạc trong cộng đồng; phát hiện, lưu giữ những thanh âm gắn với đời sống và bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời từng bước xây dựng “Ngân hàng giai điệu Việt Nam” và “Bản đồ âm nhạc Việt Nam”, góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa.

Lễ phát động chương trình Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống năm 2026 vừa được tổ chức tại Hà Nội và được kết nối trực tuyến tới 34 tỉnh, thành phố trên cả nước. Tham dự và chủ trì buổi lễ có Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng. Cùng tham gia có đại diện lãnh đạo các Ban, Bộ, ngành Trung ương; thành viên Ban Tổ chức; các chuyên gia, nghệ sĩ, đại sứ đồng hành, đại diện thế hệ trẻ cùng các cơ quan thông tấn, báo chí.

Triệu người cùng tạo nên âm thanh Việt Nam

Được triển khai trên cơ sở các nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ và Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, ngày 2.10.2026, Bộ VHTTDL ban hành Quyết định số 2625/QĐ-BVHTTDL về Kế hoạch tổ chức chương trình Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống năm 2026. BTC mong muốn khơi dậy sức sáng tạo âm nhạc trong cộng đồng, khuyến khích người dân ghi lại, chia sẻ những thanh âm đời thường, phản ánh sự đa dạng văn hóa của các vùng miền, dân tộc và thế hệ.

Mỗi người đều có những thanh âm gắn với ký ức, quê hương và cộng đồng, từ tiếng rao trên phố, lời ru, tiếng hát, âm thanh lao động đến tiếng nhạc trong lễ hội hay giai điệu đặc trưng của từng vùng đất. Những âm thanh bình dị ấy lưu giữ ký ức cá nhân, phản ánh nhịp sống cộng đồng và góp phần làm nên bản sắc văn hóa của mỗi miền quê.

Xuất phát từ ý tưởng đó, chương trình đặt ra câu hỏi: “Nếu Việt Nam có một âm thanh trong bạn, âm thanh ấy là gì?”. Câu hỏi cũng là lời mời gọi mỗi người nhận diện, ghi lại, sáng tạo và chia sẻ những thanh âm mang dấu ấn cá nhân, cộng đồng và bản sắc Việt Nam.

Với thông điệp “Mỗi người một giai điệu. Triệu người cùng tạo nên âm thanh Việt Nam”, chương trình hướng tới mở rộng không gian sáng tạo âm nhạc cho mọi tầng lớp nhân dân, thay vì chỉ giới hạn ở đội ngũ nghệ sĩ chuyên nghiệp. Qua đó, phát hiện, giới thiệu những giai điệu, tác phẩm và câu chuyện âm nhạc từ đời sống, góp phần quảng bá giá trị âm nhạc Việt Nam, đặc biệt tới thế hệ trẻ.

Một trong những định hướng quan trọng của chương trình là từng bước xây dựng Ngân hàng giai điệu Việt Nam và Bản đồ âm nhạc Việt Nam thông qua việc tiếp nhận, định danh, tuyển chọn và giới thiệu các sản phẩm âm nhạc. Nguồn tư liệu này sẽ phục vụ công tác bảo tồn, quảng bá, sáng tạo và phát triển công nghiệp văn hóa, đồng thời tạo cầu nối giữa cộng đồng sáng tạo với nghệ sĩ, nhạc sĩ, chuyên gia, cơ quan báo chí, doanh nghiệp, nền tảng công nghệ cùng các tổ chức, cá nhân liên quan.

Chương trình Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống năm 2026 gồm ba cấu phần được triển khai đồng bộ trên nền tảng số chính thức. Đố vui Thanh âm Việt Nam cung cấp kiến thức về ca khúc, nhạc cụ dân tộc, dân ca, di sản và đời sống âm nhạc Việt Nam thông qua hình thức trắc nghiệm trực tuyến. Cảm nhận Thanh âm Việt Nam tiếp nhận các video ngắn chia sẻ cảm xúc, câu chuyện, ký ức về giai điệu, bài hát và đời sống âm nhạc. Sáng tạo Thanh âm Việt Nam khuyến khích người tham gia sáng tác, phối khí, thu âm, kể chuyện bằng âm thanh hoặc kết hợp âm nhạc với hình ảnh và các hình thức nghệ thuật số.

Những sản phẩm đáp ứng yêu cầu có thể được giới thiệu trên nền tảng chính thức, từng bước bổ sung vào Ngân hàng Thanh âm Việt Nam, gắn với thông tin tác giả và các quy định về quyền tác giả, quyền liên quan, điều kiện khai thác. Với ba hình thức tham gia, chương trình tạo cơ hội để mỗi cá nhân đóng góp bằng kiến thức, cảm nhận và khả năng sáng tạo của mình. Đối tượng tham gia là công dân Việt Nam trong và ngoài nước, cùng người nước ngoài yêu mến văn hóa, âm nhạc Việt Nam, không giới hạn độ tuổi, nghề nghiệp.

Thông điệp xuyên suốt chương trình không phải tìm kiếm một âm thanh duy nhất đại diện cho đất nước, mà là khám phá, kết nối những thanh âm cùng làm nên Việt Nam.  

Khơi dậy sức sáng tạo âm nhạc từ cộng đồng

Phát biểu tại lễ phát động chương trình Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống năm 2026, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh, thanh âm là sự giao cảm giữa con người với con người, với thiên nhiên và cuộc sống. Từ tiếng suối, lời ru đến những âm thanh đời thường, âm nhạc đã góp phần bồi đắp tâm hồn, nuôi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước qua nhiều thế hệ.

Dẫn câu thơ Tiếng suối trong như tiếng hát xa của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Thứ trưởng khẳng định: “Biết lắng nghe quê hương cũng là một cách học yêu đất nước; biết sáng tạo là cách gửi gắm tình yêu ấy đến các thế hệ mai sau”.

Nhắc lại lời căn dặn của Người: “Quần chúng còn là người sáng tạo nữa”, Thứ trưởng cho rằng, mỗi người dân, bằng trải nghiệm và cảm xúc của mình, đều có thể đóng góp vào đời sống âm nhạc dân tộc. Với tinh thần ấy, Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống không đơn thuần là một cuộc thi âm nhạc mà còn là sáng kiến khơi dậy tình yêu cuộc sống, gia đình, quê hương, đất nước qua những thanh âm gần gũi, bình dị.

Theo Thứ trưởng, thành công của chương trình không chỉ được đo bằng số lượng tác phẩm ghi nhận, mà điều quan trọng hơn là sự hưởng ứng và tham gia sáng tạo của nhân dân. BTC mong muốn mỗi người bắt đầu từ những việc giản dị như ghi lại âm thanh quê hương, chia sẻ câu hát mình yêu thích hay sáng tạo giai điệu của riêng mình. Cùng với đó, chương trình khuyến khích các nghệ sĩ, nhà giáo, doanh nghiệp và cơ quan truyền thông chung tay lan tỏa tình yêu âm nhạc trong cộng đồng.

“Âm nhạc là ngôn ngữ chung của nhân loại. Trong ngôn ngữ chung ấy, Việt Nam cần có tiếng nói của riêng mình. Người Việt hãy tự kể câu chuyện của mình bằng âm thanh, tự nuôi dưỡng sức sáng tạo và làm giàu nguồn âm nhạc Việt Nam, để chúng ta tự chủ trong sáng tạo, đồng thời tự tin hòa nhập cùng thế giới”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Từ sự tham gia của cộng đồng, chương trình còn hướng tới mục tiêu xây dựng Ngân hàng giai điệu Việt Nam, tập hợp nguồn tư liệu âm thanh do người dân đóng góp, tạo chất liệu cho các nhạc sĩ, nghệ sĩ sáng tạo tác phẩm mới. Việc hình thành kho tư liệu này vừa góp phần lưu giữ, phát huy giá trị văn hóa, vừa mở ra cơ hội phát triển công nghiệp âm nhạc, ghi nhận quyền lợi của người sáng tạo và phát hiện những tài năng mới.

“Chúng tôi có một niềm tin rằng tất cả những gì được nhân dân hưởng ứng và sáng tạo thì sẽ tạo ra một sự phát triển đột phá”, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng chia sẻ, đồng thời bày tỏ kỳ vọng nguồn tài nguyên âm thanh này sẽ tạo điều kiện để những người có năng khiếu từng bước tham gia hoạt động sáng tạo chuyên nghiệp, làm ra các sản phẩm có giá trị văn hóa và kinh tế.

Thứ trưởng cũng nhấn mạnh trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong việc lưu giữ những thanh âm đương đại và trao truyền cho mai sau. Mỗi đóng góp, dù nhỏ bé, đều có thể góp phần viết tiếp giai điệu của Tổ quốc, lưu giữ tình yêu, khát vọng và nhịp sống Việt Nam hôm nay.