Từ thanh âm đời thường đến Ngân hàng giai điệu Việt Nam

VHO - Với thông điệp “Mỗi người một giai điệu. Triệu người cùng tạo nên âm thanh Việt Nam”, chương trình “Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống” năm 2026 hướng tới khơi dậy sức sáng tạo âm nhạc trong cộng đồng, lan tỏa những thanh âm gắn với đời sống và bản sắc văn hóa dân tộc, từng bước xây dựng Ngân hàng giai điệu Việt Nam và Bản đồ âm nhạc Việt Nam. Đáng chú ý, chương trình không chỉ là nơi tôn vinh các sáng tạo âm nhạc mà còn mở ra hướng khai thác nguồn tài nguyên âm thanh, góp phần phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Sáng 12.10, tại Hà Nội, Bộ VHTTDL tổ chức Lễ phát động chương trình “Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống” năm 2026. Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng tham dự và chủ trì buổi lễ.

Chương trình được kết nối trực tuyến tới 34 tỉnh, thành phố trên cả nước, với sự tham dự của đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, các chuyên gia, nghệ sĩ, đại sứ đồng hành, đại diện thế hệ trẻ và các cơ quan thông tấn, báo chí.

Sau lễ phát động, Ban Tổ chức tổ chức họp báo thông tin về chương trình với sự chủ trì của Uỷ viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng; Tổng Biên tập Báo Văn Hóa, Trưởng Ban Tổ chức chương trình Nguyễn Anh Vũ; Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Công ty Truyền thông đa phương tiện VTC, Phó Trưởng Ban Tổ chức Chu Tiến Đạt và Phó Chánh Văn phòng Bộ VHTTDL Nguyễn Hữu Ngọc.

Không chỉ là cuộc thi, mà còn là sáng kiến văn hóa của cộng đồng

Trả lời câu hỏi của báo chí về điểm nổi bật và mục tiêu của chương trình, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh, thành công không chỉ được đo bằng quy mô tổ chức hay số lượng tác phẩm được ghi nhận, mà quan trọng hơn là sự hưởng ứng, tham gia sáng tạo của nhân dân.

Theo Thứ trưởng, “Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống” không đơn thuần là một cuộc thi âm nhạc, mà trước hết là sáng kiến khơi dậy tình yêu cuộc sống, gia đình, quê hương, đất nước thông qua những thanh âm gần gũi, bình dị.

Mỗi người dân, dù ở bất cứ ngành nghề, lứa tuổi hay vùng miền nào, đều có thể trở thành chủ thể sáng tạo, góp phần lưu giữ và phát huy những giá trị văn hóa Việt Nam.

“Bản chất của chương trình là thể hiện tình yêu với cuộc sống, gia đình, quê hương, đất nước. Hơn hết, chúng ta đang làm công việc góp phần lưu giữ, phát huy những nét văn hóa và những giá trị liên quan đến văn hóa Việt Nam”, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng chia sẻ.

Theo Thứ trưởng, những sáng tạo xuất phát từ sự hưởng ứng tự nhiên của cộng đồng sẽ tạo nên sức sống riêng cho chương trình. Vì vậy, điều Ban Tổ chức hướng tới không chỉ là tiếp nhận các tác phẩm âm nhạc hoàn chỉnh, mà còn là khuyến khích người dân ghi lại, chia sẻ những thanh âm vốn hiện diện trong đời sống hằng ngày, từ đó tạo nên một kho dữ liệu âm thanh mang dấu ấn Việt Nam.

“Chúng tôi có một niềm tin rằng tất cả những gì được nhân dân hưởng ứng và sáng tạo thì sẽ tạo ra một sự phát triển đột phá”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Điểm đáng chú ý là từ sáng kiến văn hóa cộng đồng, chương trình hướng tới hình thành nguồn tài nguyên phục vụ phát triển công nghiệp âm nhạc. Theo Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng, công nghiệp văn hóa không chỉ có ý nghĩa bảo tồn, phát huy các giá trị tinh thần mà còn gắn với việc tạo ra giá trị kinh tế.

Thông qua Ngân hàng giai điệu Việt Nam, những thanh âm do người dân đóng góp có thể trở thành chất liệu cho các nhạc sĩ, nghệ sĩ sáng tạo tác phẩm mới, mở ra cơ hội để người tham gia được ghi nhận, tôn vinh và hưởng lợi từ chính sản phẩm sáng tạo của mình.

Thứ trưởng bày tỏ kỳ vọng, từ nguồn dữ liệu âm thanh được tích lũy, chương trình có thể góp phần phát hiện những tài năng mới, tạo điều kiện để người dân có năng khiếu âm nhạc từng bước tham gia vào hoạt động sáng tạo chuyên nghiệp, tiến tới có thu nhập ổn định từ các sản phẩm được hình thành trên cơ sở nguồn tài nguyên này.

Mỗi người dân đều có thể góp một thanh âm

Làm rõ hơn tinh thần mở rộng sự tham gia của cộng đồng, NSND Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, Thành viên Ban Tổ chức Chương trình cho biết, chương trình không giới hạn đối tượng đóng góp ở các nhạc sĩ hay nghệ sĩ chuyên nghiệp. Bất cứ ai cũng có thể tham gia bằng những thanh âm mình bắt gặp hoặc tạo ra trong cuộc sống.

Theo NSND Xuân Bắc, một người nông dân có thể ghi lại âm thanh khi những chiếc cuốc, chiếc xẻng va vào nhau trên đồng ruộng; những thanh âm tưởng chừng bình thường ấy, nếu được kết nối và xử lý sáng tạo, hoàn toàn có thể trở thành chất liệu tạo nên giai điệu mang bản sắc Việt Nam.

Ban Tổ chức kỳ vọng, từ những dữ liệu âm thanh đa dạng do cộng đồng đóng góp, các nhạc sĩ sẽ sáng tạo nên những tác phẩm mới, kết hợp đặc trưng âm thanh của từng vùng miền với ngôn ngữ âm nhạc đương đại. Những giai điệu ấy không chỉ làm giàu thêm đời sống văn hóa trong nước mà còn có thể khơi gợi tình yêu quê hương, đất nước trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Bên cạnh việc phát huy sức sáng tạo của cộng đồng, chương trình cũng đặt ra yêu cầu bảo đảm quyền lợi của người đóng góp. Theo ông Chu Tiến Đạt, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Công ty Truyền thông đa phương tiện VTC, Phó Trưởng Ban Tổ chức Chương trình cho biết, Ban Tổ chức định hướng kết hợp đánh giá chuyên môn với cảm nhận của cộng đồng.

Hội đồng giám khảo có sự tham gia của các nhạc sĩ thuộc nhiều thế hệ, với những góc nhìn và cách tiếp cận âm nhạc khác nhau, nhằm bảo đảm sự hài hòa giữa tiêu chí nghệ thuật và tinh thần sáng tạo rộng mở của chương trình.

Về bản quyền, ông Chu Tiến Đạt cho biết, người tham gia sẽ được hướng dẫn cấp quyền quảng bá, sử dụng giai điệu phục vụ mục đích cộng đồng theo định hướng của chương trình. Tuy nhiên, quyền tác giả đối với sản phẩm sáng tạo vẫn thuộc về tác giả và được bảo đảm theo quy định. Nguồn dữ liệu hình thành từ chương trình cũng được kỳ vọng trở thành kho tài nguyên để các tổ chức, cá nhân có nhu cầu khai thác, sử dụng trong hoạt động sáng tạo âm nhạc.

Bảo đảm bản quyền, an toàn dữ liệu

Trước những băn khoăn về bản quyền và an ninh, an toàn dữ liệu khi triển khai chương trình trên nền tảng số, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho biết Bộ VHTTDL có Cục Bản quyền tác giả cùng các đơn vị phụ trách lĩnh vực công nghiệp văn hóa đồng hành, hỗ trợ giải quyết những vấn đề liên quan. Đây là cơ sở quan trọng để người dân yên tâm tham gia, đóng góp và chia sẻ các sáng tạo của mình.

Về hạ tầng công nghệ, Tổng Công ty Truyền thông đa phương tiện VTC tham gia bảo đảm các yêu cầu về an ninh, an toàn và bảo mật dữ liệu. Theo Thứ trưởng, với kinh nghiệm trong lĩnh vực truyền thông số và phát hành trò chơi trực tuyến có lượng người dùng lớn, VTC có thể đóng góp năng lực kỹ thuật cho việc triển khai chương trình.

Tuy nhiên, không có giải pháp công nghệ nào bảo đảm an toàn tuyệt đối trong mọi tình huống. Vì vậy, chương trình cần sự phối hợp của các chuyên gia và những người có năng lực trong lĩnh vực công nghệ, an ninh mạng để kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh.

Với định hướng lấy người dân làm chủ thể sáng tạo, kết hợp gìn giữ giá trị văn hóa với ứng dụng công nghệ số, “Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống” năm 2026 kỳ vọng tạo dựng một không gian âm nhạc mở, nơi những thanh âm bình dị nhất cũng có cơ hội được lắng nghe, lưu giữ và phát huy giá trị.

Từ đó, Ngân hàng giai điệu Việt Nam không chỉ là nơi lưu trữ ký ức âm thanh của cộng đồng mà còn có thể trở thành nguồn lực sáng tạo, góp phần phát triển công nghiệp âm nhạc và mở ra những cơ hội kinh tế mới cho các chủ thể sáng tạo Việt Nam.