Ngày Chiến thắng phát xít

VHO - Ngày 9.5.1945 đi vào lịch sử thế giới như mốc son đánh dấu chiến thắng chủ nghĩa phát xít trong Chiến tranh thế giới thứ hai, mở ra kỷ nguyên hòa bình mới cho nhân loại. Ngày 9.5 còn gắn với nhiều sự kiện đáng chú ý của Việt Nam và thế giới về văn hóa, chính trị, giao thông và hội nhập quốc tế.

Ngày Chiến thắng phát xít

Ngày 9.5.1945 được ghi nhận là Victory Day - Ngày Chiến thắng phát xít Đức, một trong những dấu mốc quan trọng nhất của thế kỷ XX. Đúng 0 giờ 43 phút ngày 9.5 theo giờ Moskva (tức tối 8.5 theo giờ Berlin), đại diện Đức Quốc xã ký văn bản đầu hàng vô điều kiện trước Liên Xô và các nước Đồng minh, chấm dứt chiến tranh tại châu Âu.

Chiến tranh thế giới thứ hai là cuộc chiến tranh khốc liệt nhất lịch sử nhân loại, khiến khoảng 70-80 triệu người thiệt mạng. Sau khi phát xít Đức tấn công Ba Lan năm 1939, chiến tranh nhanh chóng lan rộng khắp châu Âu và nhiều châu lục. Trong đó, mặt trận Xô - Đức trở thành chiến trường ác liệt bậc nhất với sự hi sinh to lớn của Hồng quân Liên Xô và nhân dân các nước Đồng minh.

Đến nay, ngày 9.5 vẫn được nước Nga và nhiều quốc gia thuộc Liên Xô cũ tổ chức trọng thể hằng năm nhằm tưởng nhớ những người đã hi sinh vì hòa bình và chiến thắng chủ nghĩa phát xít.

Đạo luật 10-59 và thời kì “máy chém” ở miền Nam

Ngày 9.5.1959, chính quyền Ngô Đình Diệm ban hành Đạo luật 10-59, mở đầu cho giai đoạn khủng bố khốc liệt đối với lực lượng cách mạng và người yêu nước ở miền Nam.

Theo đạo luật này, chính quyền Sài Gòn lập các tòa án quân sự đặc biệt tại Sài Gòn, Huế và Buôn Ma Thuột, cho phép xử án nhanh, không cần điều tra đầy đủ và có thể tuyên án tử hình tại chỗ. Hình ảnh “máy chém đi khắp miền Nam” trở thành biểu tượng của chính sách đàn áp tàn bạo thời kì này.

Nhiều tài liệu lịch sử cho biết hàng trăm nghìn người dân miền Nam đã bị bắt bớ, tù đày hoặc sát hại trong giai đoạn chống phong trào cách mạng. Chính sách khủng bố này càng làm dấy lên làn sóng đấu tranh mạnh mẽ của nhân dân miền Nam, góp phần thúc đẩy phong trào Đồng khởi và cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc sau đó.

Mỹ phong tỏa miền Bắc lần thứ hai bằng thủy lôi

Ngày 9.5.1972, Mỹ mở chiến dịch phong tỏa đường biển miền Bắc Việt Nam lần thứ hai bằng thủy lôi và bom từ trường nhằm cắt đứt tuyến vận chuyển hậu cần phục vụ kháng chiến chống Mỹ.

Chỉ trong khoảng 10 ngày, hàng nghìn quả thủy lôi được rải xuống các cửa sông, hải cảng và tuyến hàng hải quốc tế ven biển miền Bắc. Hoạt động này gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới giao thương hàng hải và đời sống kinh tế thời chiến.

Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của các lực lượng công binh, hải quân và nhân dân ven biển, Việt Nam đã từng bước rà phá thủy lôi, duy trì tuyến vận tải chiến lược và bảo đảm chi viện cho chiến trường miền Nam. Sự kiện cũng cho thấy mức độ leo thang quyết liệt của cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân của Mỹ tại miền Bắc đầu thập niên 1970.

Nhà văn Nguyễn Thi hi sinh

Ngày 9.5.1968, nhà văn Nguyễn Thi hi sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ tại chiến trường Nam Bộ. Ông tên thật là Nguyễn Hoàng Ca, còn có bút danh Nguyễn Ngọc Tấn, quê ở Hải Hậu, Nam Định.

Nguyễn Thi được xem là một trong những cây bút tiêu biểu của văn học cách mạng Việt Nam. Ông từng tham gia chiến đấu tại Nam Bộ từ năm 1946, tập kết ra Bắc năm 1954 rồi trở lại chiến trường miền Nam năm 1962. Những trang viết của ông giàu chất sử thi nhưng vẫn đậm chất đời sống và tình cảm con người Nam Bộ.

Các tác phẩm như Người mẹ cầm súng, Trăng sáng, Đôi bạn, Truyện và ký… ghi dấu sâu đậm trong nền văn học kháng chiến. Sự hi sinh của ông trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân càng làm nổi bật hình ảnh người nghệ sĩ - chiến sĩ của văn học Việt Nam thế kỷ XX.

Cầu Thăng Long chính thức thông xe

Ngày 9.5.1985, Cầu Thăng Long chính thức thông xe sau nhiều năm xây dựng với sự giúp đỡ của Liên Xô. Đây là cây cầu hai tầng quy mô lớn bắc qua sông Hồng, giữ vai trò quan trọng trong hệ thống giao thông cửa ngõ phía Bắc Thủ đô Hà Nội.

Công trình được khởi công từ năm 1978. Ban đầu do Trung Quốc hỗ trợ xây dựng nhưng sau đó bị gián đoạn. Trên cơ sở Hiệp ước hữu nghị và hợp tác Việt Nam - Liên Xô, Liên Xô tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật và hoàn thiện dự án.

Việc đưa cầu Thăng Long vào sử dụng không chỉ giải quyết nhu cầu giao thông mà còn mang ý nghĩa biểu tượng cho tình hữu nghị Việt Nam - Liên Xô trong giai đoạn tái thiết đất nước sau chiến tranh. Nhiều năm qua, cây cầu vẫn là tuyến kết nối huyết mạch giữa trung tâm Hà Nội với sân bay Nội Bài và các tỉnh phía Bắc.

Ngày Châu Âu và dấu mốc hình thành Liên minh châu Âu

Ngày 9.5 hằng năm được Liên minh châu Âu chọn là Europe Day nhằm kỷ niệm “Tuyên bố Schuman” năm 1950 - nền tảng cho tiến trình hình thành Liên minh châu Âu ngày nay.

Bản tuyên bố do Ngoại trưởng Pháp Robert Schuman đưa ra sau Thế chiến II, kêu gọi hợp tác quản lý ngành than thép giữa các quốc gia châu Âu nhằm ngăn ngừa chiến tranh tái diễn. Ý tưởng này sau đó phát triển thành Cộng đồng châu Âu và Liên minh châu Âu (EU).

Ngày Châu Âu hiện được xem là biểu tượng của tinh thần đoàn kết, hòa bình và hội nhập khu vực. Nhiều hoạt động văn hóa, đối thoại và giao lưu quốc tế được tổ chức nhân dịp này tại các nước thành viên EU cũng như nhiều quốc gia đối tác trên thế giới.