Du lịch văn hóa hồi sinh di sản Trung Quốc

VHO - Từ chỗ lo ngại người lạ có thể gây nguy hiểm cho ngôi chùa cổ Nhị Tiên hơn 900 năm tuổi, giờ đây ngược lại mong ngày càng nhiều du khách tìm đến. Sự thay đổi này phản ánh sức hút ngày càng tăng của du lịch văn hóa đối với di sản kiến trúc cổ ở tỉnh Sơn Tây, miền Bắc Trung Quốc.

Tọa lạc tại làng Xiaonan, thành phố Tấn Thành, chùa Nhị Tiên được xây dựng năm 1097 và là di tích văn hóa cấp quốc gia quan trọng của Trung Quốc. Ngôi chùa nổi tiếng với các tượng đất màu thời nhà Tống (960-1279) và một kết cấu kiến trúc gỗ thu nhỏ đặc biệt được người địa phương gọi là “cầu trên trời”.

Sau nhiều năm trùng tu và tăng cường bảo vệ, chùa Nhị Tiên từng bước mở cửa rộng rãi hơn với công chúng. Cuối năm 2022, địa phương bắt đầu nâng cấp hệ thống an ninh.

Cùng thời gian này, một hội tình nguyện viên bảo vệ di sản được thành lập tại thành phố Tấn Thành, với mục tiêu hỗ trợ những người trông coi di tích, tổ chức các chuyến tham quan tìm hiểu lịch sử và đào tạo hướng dẫn viên tình nguyện.

Tháng 8.2024, thành phố Tấn Thành thí điểm mở cửa 18 di tích được bảo vệ ở cấp quốc gia và cấp tỉnh vào các ngày Chủ nhật. Đến tháng 10 cùng năm, các địa điểm này được mở cửa hoàn toàn, trong đó có chùa Nhị Tiên.

Trong dịp Quốc khánh năm 2024 ghi nhận 1.280 lượt khách đến chùa chỉ trong một ngày, mức cao chưa từng có đối với một địa điểm vốn trong thời gian dài ít mở cửa. Từ ngày 1-3.10 năm nay, chùa tiếp tục đón hơn 4.300 lượt khách.

Theo các chuyên gia địa phương, sự gia tăng lượng khách không diễn ra trong một sớm một chiều mà là kết quả của nhiều năm trùng tu, bảo tồn và chuẩn bị cơ sở hạ tầng.

Tỉnh Sơn Tây được ví như “bảo tàng di sản văn hóa trên mặt đất” của Trung Quốc, với hơn 28.000 công trình kiến trúc cổ. Tỉnh còn lưu giữ hơn 12.000 tượng đất màu và khoảng 24.000m2 tranh tường có niên đại từ thời Đường (618-907) trở về sau.

Cùng với các hoạt động bảo tồn, ngày càng nhiều người dân địa phương tham gia giới thiệu và quảng bá di sản. Zhang Jie, một tài xế địa phương, lần đầu đến chùa Nhị Tiên vào năm 2024 khi đưa khách tham quan Sơn Tây.

Ấn tượng trước những tượng cổ và hệ thống kết cấu gỗ tinh xảo, Zhang nhận ra mình còn hiểu biết hạn chế về di sản của chính quê hương. Sau đó, Zhang bắt đầu tìm hiểu kiến trúc truyền thống, tham gia hội tình nguyện viên và trở thành người giới thiệu kiến thức về di sản cho du khách.

Tại chùa Huyền Không ở thành phố Đại Đồng, du khách từ tỉnh Quảng Đông cũng tìm đến sau khi biết đến kiến trúc cổ Sơn Tây qua phim ảnh và hoạt hình. Trước chuyến đi, họ dành thời gian tìm hiểu các đặc điểm của kiến trúc truyền thống.

Theo các nhà nghiên cứu, sự quan tâm ngày càng lớn của công chúng, đặc biệt là giới trẻ, cho thấy cách tiếp cận đối với di sản đang thay đổi. Những công trình cổ không còn chỉ là điểm đến để tham quan mà đang trở thành không gian để trải nghiệm, tìm hiểu và chia sẻ văn hóa.

Những nỗ lực này cũng diễn ra tại nhiều địa phương khác của Trung Quốc. Tại tỉnh Phúc Kiến, các công trình Thổ lâu truyền thống được bảo tồn đồng thời đưa vào sử dụng với những chức năng mới. Tại tỉnh Quý Châu, hơn 12.000 công trình truyền thống có nguy cơ xuống cấp đã được tiến hành tu bổ khẩn cấp.

Theo kế hoạch 5 năm mới nhất của Trung Quốc về bảo vệ di sản văn hóa, nước này sẽ tăng cường bảo tồn có hệ thống, đồng thời tạo điều kiện để công chúng tiếp cận và hưởng lợi nhiều hơn từ các giá trị di sản.

Nhà nghiên cứu Wang Chunbo, chuyên về kiến trúc cổ, tượng và tranh tường tại Sơn Tây, nhận định sự quan tâm ngày càng tăng đối với kiến trúc lịch sử phản ánh mức độ gắn kết sâu sắc hơn của thế hệ trẻ Trung Quốc với văn hóa truyền thống.

Đối với sinh viên đại học Li Junda, người từ London (Anh) đến Sơn Tây sau khi biết câu chuyện về ông Yang trên mạng, điều gây ấn tượng không chỉ là những công trình cổ mà còn là việc di sản vẫn được lưu giữ và kể lại bởi chính cộng đồng địa phương.

Theo Li, nếu tại một số bảo tàng, các hiện vật chỉ được giới thiệu qua tên triều đại, thì ở Sơn Tây, di sản vẫn hiện diện trong đời sống và được những người như ông Zhang kể lại bằng những câu chuyện gắn với chính vùng đất nơi các công trình tồn tại.

Sự chuyển biến này cho thấy khi công tác bảo tồn gắn với cộng đồng và nhu cầu trải nghiệm văn hóa của công chúng, những công trình cổ có thể tiếp tục phát huy giá trị trong đời sống đương đại, đồng thời trở thành động lực mới cho phát triển du lịch văn hóa.