Mỹ đề xuất phí OPT 70.000 USD, du học sinh Việt Nam đứng trước rào cản mới

VHO - Đề xuất thu 70.000USD (khoảng 1,8 tỉ đồng) cho lần đăng ký OPT đầu tiên và thêm 30.000USD cho giai đoạn gia hạn STEM đang tạo ra rào cản lớn với sinh viên quốc tế tại Mỹ. Với gần 25.600 du học sinh Việt Nam, thay đổi này có thể khiến bài toán ở lại làm việc sau tốt nghiệp trở nên khó khăn hơn.

S

OPT từ lâu được xem là cầu nối giữa việc học và thị trường lao động Mỹ. Sinh viên quốc tế diện F-1 sau khi tốt nghiệp có thể sử dụng chương trình này để làm việc trong lĩnh vực liên quan đến ngành học, qua đó tích lũy kinh nghiệm và tìm cơ hội chuyển sang visa lao động H-1B.

Ngày 7.10.2026, Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) công bố dự thảo quy định mới, đề xuất mức phí 70.000USD cho lần đăng ký OPT đầu tiên và 30.000USD cho mỗi lần đăng ký tiếp theo. Với sinh viên thuộc nhóm STEM sử dụng cả thời gian OPT ban đầu và giai đoạn gia hạn, tổng mức phí có thể lên tới 100.000USD.

Theo dự thảo, trường đại học thuộc hệ thống chứng nhận Student and Exchange Visitor Program (SEVP) là bên phải thanh toán khoản phí trước khi sinh viên đủ điều kiện tiếp tục quy trình OPT. DHS chưa quy định rõ trường có thể chuyển toàn bộ hoặc một phần chi phí sang sinh viên hay doanh nghiệp tuyển dụng hay không. Tuy nhiên, khả năng chi phí cuối cùng được phân bổ lại cho người học hoặc nhà tuyển dụng đang là mối quan tâm lớn.

Nếu so với mức chi phí hiện nay, khoảng cách là rất lớn. Sinh viên hiện phải trả khoảng 500USD cho các thủ tục liên quan đến OPT, trong khi đề xuất mới đưa chi phí ở cấp trường lên tới 70.000USD cho lần đăng ký đầu tiên.

DHS lý giải việc tăng phí nhằm hạn chế gian lận trong chương trình OPT, trong đó có các trường hợp làm việc tại địa điểm không hợp lệ hoặc sử dụng những mô hình “pay-to-stay” để duy trì tình trạng cư trú. Chính sách cũng nằm trong định hướng siết quản lý các chương trình dành cho lao động và sinh viên quốc tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, với mục tiêu ngăn OPT trở thành một con đường vòng để ở lại Mỹ hoặc tạo ra nguồn lao động nước ngoài giá rẻ.

Với du học sinh Việt Nam, tác động đầu tiên nằm ở bài toán tài chính. Trong năm học 2024 - 2025, Mỹ có 25.584 sinh viên Việt Nam, tăng 16% so với năm trước và đưa Việt Nam vào nhóm 5 quốc gia có số lượng sinh viên lớn nhất tại Mỹ. Đây cũng là mức cao nhất từng được ghi nhận.

Không phải toàn bộ số sinh viên này đều sử dụng OPT, nhưng với những người có kế hoạch làm việc tại Mỹ sau khi tốt nghiệp, mức phí mới có thể làm thay đổi đáng kể tính toán tài chính. Gia đình du học sinh vốn đã phải chuẩn bị học phí, sinh hoạt phí và nhiều khoản chi trong nhiều năm sẽ khó có khả năng gánh thêm hàng chục nghìn USD nếu trường chuyển chi phí OPT sang người học.

Doanh nghiệp tuyển dụng cũng có lý do để cân nhắc lại. Một công ty khởi nghiệp hoặc doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể không sẵn sàng bỏ thêm hàng chục nghìn USD để tuyển một sinh viên mới tốt nghiệp, đặc biệt khi họ có thể lựa chọn ứng viên đã có quyền làm việc tại Mỹ. Khi đó, rào cản không chỉ nằm ở khả năng chi trả của sinh viên mà còn xuất hiện ngay tại khâu tìm việc.

Nhóm STEM chịu tác động lớn hơn do thời gian OPT có thể kéo dài thêm 24 tháng. Nếu phải chịu cả mức phí ban đầu và phí gia hạn, tổng chi phí có thể lên tới 100.000USD. Đây cũng là nhóm nhân lực mà các công ty công nghệ, kỹ thuật và nhiều lĩnh vực cần nhân lực chất lượng cao đang sử dụng đáng kể.

NAFSA (Hiệp hội Các nhà Giáo dục Quốc tế Mỹ) cho rằng việc tạo thêm rào cản với sinh viên quốc tế có thể ảnh hưởng đến khả năng đổi mới sáng tạo, tăng trưởng kinh tế và sức cạnh tranh của Mỹ. Các tổ chức giáo dục cũng lo ngại chính sách mới sẽ làm giảm sức hấp dẫn của thị trường giáo dục Mỹ vào thời điểm lượng sinh viên quốc tế mới nhập học đã giảm mạnh.

Theo NAFSA, số sinh viên quốc tế mới nhập học tại Mỹ trong mùa thu 2025 giảm 17%, kéo theo hơn 1,1 tỉ USD doanh thu bị mất và gần 23.000 việc làm bị ảnh hưởng. Một phân tích khác của tổ chức này công bố tháng 8.2026 dự báo Mỹ có thể mất tới 111.000 sinh viên quốc tế trong mùa thu 2026, tương đương mức giảm đóng góp kinh tế tới 3,4 tỉ USD và gần 40.000 việc làm.

Đối với học sinh Việt Nam đang cân nhắc du học Mỹ, thay đổi này có thể khiến tiêu chí chọn trường và ngành học phải thực tế hơn. Cơ hội ở lại làm việc sau tốt nghiệp trước đây thường được xem là một phần trong bài toán đầu tư cho du học. Nếu chi phí và điều kiện OPT tăng mạnh, khả năng tìm việc, chính sách hỗ trợ sinh viên quốc tế của từng trường và nhu cầu tuyển dụng thực tế sẽ cần được xem xét ngay từ đầu.

Dù vậy, mức phí 70.000 - 100.000USD hiện vẫn chỉ là đề xuất. DHS đang tiếp nhận ý kiến đóng góp của công chúng đến ngày 9.11.2026 và quy định chưa có hiệu lực.

Trong thời gian chờ chính sách được quyết định, sinh viên Việt Nam tại Mỹ nên theo dõi sát các điều chỉnh của DHS, trao đổi với Designated School Official (DSO) tại trường và chuẩn bị thêm phương án nghề nghiệp ngoài thị trường Mỹ. Canada, Úc, Đức… hoặc thị trường lao động trong nước có thể trở thành những lựa chọn dự phòng tùy ngành học và mục tiêu cá nhân.