“Điêu khắc Sài Gòn - Hà Nội” trở lại với 62 tác phẩm của 36 tác giả

VHO - Ngày 10.10, tại Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, triển lãm “Điêu khắc Sài Gòn - Hà Nội” lần thứ 9 khai mạc, giới thiệu 62 tác phẩm của 36 nhà điêu khắc (NĐK) đến từ hai thành phố.

Triển lãm quy tụ 17 NĐK đến từ Hà Nội và 19 NĐK tại TP.HCM. Các tác phẩm được thể hiện bằng nhiều chất liệu như đá, gỗ, kim loại, thạch cao, gốm và những vật liệu tổng hợp, thể nghiệm khác. Sự đa dạng về chất liệu, ngôn ngữ tạo hình và cách tiếp cận cho thấy những hướng tìm tòi khác nhau trong thực hành điêu khắc hiện nay.

Không gian gặp gỡ của người làm nghề

Khởi đầu từ năm 2010, “Điêu khắc Sài Gòn - Hà Nội” được duy trì qua 9 kỳ triển lãm, luân phiên tổ chức tại hai thành phố. Không đặt trọng tâm vào một chủ đề sáng tác chung hay một định hướng giám tuyển cụ thể, triển lãm tạo điều kiện để các nghệ sĩ giới thiệu tác phẩm, quan sát cách làm nghề của đồng nghiệp và trao đổi về những vấn đề đặt ra trong sáng tác.

Lần này, triển lãm có 17 NĐK từ Hà Nội: Đào Châu Hải, Khổng Đỗ Tuyền, Phạm Thái Bình, Trần Trọng Tri, Nguyễn Ngọc Lâm, Phạm Bảo Sơn, Lương Trịnh, Lê Anh Vũ, Nguyễn Trường Giang, Phạm Văn Tuấn, Dương Đức Duy, Lê Quý Đức, Nguyễn Duy Mạnh, Nguyễn Ngọc Long, Nguyễn Tuấn Hoàng, Thái Nhật Minh, Vũ Bình Minh.

Cùng 19 NĐK tại TP.HCM: Bùi Hải Sơn, Hoàng Tường Minh, Trần Việt Hưng, Phan Phương, Nguyễn Kiến Thức, Đỗ Thế Thịnh, Phạm Đình Tiến, Phạm Đình Tuấn, Phạm Nguyễn Quốc Huy, Trần Đình Thắng, Lê Hoàng Phi Hùng, Nguyễn Thế Trường, Ngô Văn Cảnh, Dương Châu Sinh, Phạm Anh Quân, Huỳnh Bảo Trung, Phan Thanh Tú, Đỗ Hà Hoài, Phạm Quang Ngọc.

NĐK Bùi Hải Sơn chia sẻ: “Ngay từ lần đầu tiên, mục đích chính mà triển lãm hướng đến không phải chỉ là trưng bày tác phẩm. Chúng tôi muốn có dịp nhìn ra chung quanh của làng điêu khắc, để nhìn lại chính mình mà tìm cách làm tốt hơn.

Suốt 20 năm qua, với 9 cuộc trưng bày luân phiên tại TP.HCM và Hà Nội, dù có người đến người đi, nhưng tinh thần xuyên suốt vẫn không thay đổi. Chúng tôi cố gắng duy trì triển lãm này dù khó khăn, thách thức vẫn còn đó”.

Phạm Đình Tiến cho rằng, điêu khắc không chỉ là một ngành nghệ thuật mà còn đòi hỏi kiến thức khoa học, kỹ thuật và khả năng phối hợp nhiều lĩnh vực. Mỗi chất liệu, phương pháp chế tác đều đặt ra những yêu cầu riêng, đòi hỏi nghệ sĩ liên tục nghiên cứu và thử nghiệm.

Vì vậy, NĐK xem triển lãm như một không gian để chia sẻ những trải nghiệm trong quá trình nghiên cứu, thực hành. Những trao đổi này có thể mở ra cách tiếp cận mới, đồng thời giúp người làm nghề hiểu rõ hơn về kỹ thuật và phương pháp sáng tác của đồng nghiệp.

Với 62 tác phẩm của 36 tác giả, triển lãm lần này cho thấy sự đa dạng trong lựa chọn chất liệu và ngôn ngữ tạo hình.

Theo nhận định của các nhà chuyên môn, sáng tác của các nghệ sĩ Hà Nội thường chú trọng ý tưởng và tính nhất quán trong phong cách, trong khi các tác giả TP.HCM thiên về cảm xúc và sự tự do trong biểu đạt. Đây là những khuynh hướng có tính khái quát, qua đó gợi mở sự khác biệt và giao thoa giữa các môi trường sáng tác.

NĐK Vũ Bình Minh cho rằng cuộc gặp gỡ giữa nghệ sĩ hai miền tạo điều kiện để các thực hành nghệ thuật khác nhau được đặt cạnh nhau, qua đó hình thành đối thoại về quan niệm sáng tác và cách sử dụng ngôn ngữ điêu khắc. Sự gặp gỡ này cũng góp phần làm phong phú đời sống điêu khắc, tăng cường tương tác giữa nghệ sĩ ở hai thành phố.

Cần thêm nghiên cứu và phê bình điêu khắc

Lý Đợi, cây bút chuyên về mảng mỹ thuật nhận định việc duy trì một triển lãm chuyên ngành điêu khắc qua 9 kỳ là nỗ lực đáng ghi nhận, nhất là trong điều kiện hoạt động sáng tác và trưng bày bộ môn này còn nhiều khó khăn.

Theo ông, giá trị của triển lãm không nằm ở việc so sánh tác phẩm nào hay hơn hoặc nghệ sĩ nào nổi bật hơn, mà ở cơ hội để người làm nghề nhìn nhận công việc của nhau, nhận ra những điểm tương đồng và khác biệt, từ đó tìm kiếm động lực sáng tạo.

Triển lãm cũng giúp giới nghiên cứu, sưu tập và công chúng có thêm cơ sở quan sát diện mạo điêu khắc Việt Nam trong từng giai đoạn. Tuy nhiên, để những hoạt động như vậy được nhìn nhận đầy đủ hơn, theo Lý Đợi, cần có thêm các bài viết nghiên cứu, phê bình và những công trình ghi chép về quá trình phát triển của điêu khắc Việt Nam.

“Nhiều NĐK có tư tưởng, ý tưởng sáng tác tốt nhưng chưa có điều kiện diễn đạt, chia sẻ rộng rãi về công việc của mình. Vì vậy, cần có thêm những người viết đồng hành, giúp công chúng hiểu hơn về điêu khắc và lịch sử mỹ thuật Việt Nam”, Lý Đợi bày tỏ.

Ông cũng đánh giá cao việc triển lãm được duy trì chủ yếu nhờ sự chủ động và đóng góp của chính các nghệ sĩ, trong bối cảnh nguồn lực dành cho các hoạt động nghệ thuật chuyên ngành còn hạn chế. Ông cho rằng việc bảo tàng tạo điều kiện giới thiệu những hình thức, cách tiếp cận mới trong điêu khắc là tín hiệu tích cực, mở ra khả năng tiếp tục thử nghiệm ở những kỳ trưng bày sau.

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Trần Minh Công, Quyền Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM đánh giá cao sự phối hợp của các NĐK hai miền trong việc duy trì triển lãm. Ông bày tỏ mong muốn bên cạnh những kỳ trưng bày định kỳ, các nghệ sĩ sẽ có thêm hoạt động giao lưu, đối thoại tại bảo tàng, tạo cơ hội để công chúng tiếp cận nhiều hơn với nghệ thuật điêu khắc.

Triển lãm “Điêu khắc Sài Gòn - Hà Nội” lần thứ 9 diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, số 97A Phó Đức Chính, phường Bến Thành, TP.HCM, từ ngày 10-19.10.2026.