Phát hiện tác phẩm điêu khắc cỗ xe bốn ngựa 2.000 năm tuổi ở Trung Quốc

VHO - Một hình khắc đá hiếm có mô tả cỗ xe bốn ngựa vừa được phát hiện tại dãy núi Hạ Lan, Tây Bắc Trung Quốc, cung cấp thêm manh mối về giao thông và giao lưu văn hóa của các cộng đồng cổ đại.

Phát hiện hiếm có giữa dãy núi Hạ Lan

Theo Văn phòng Quản lý Nghệ thuật Khắc đá địa phương, đây là phát hiện đầu tiên thuộc loại này tại khu vực, cung cấp thêm tư liệu cho nghiên cứu khảo cổ về các nền văn minh du mục cổ đại và giao lưu văn hóa dọc các tuyến đường thảo nguyên phía Bắc Trung Quốc.

“Vô cùng hiếm gặp trong số các di tích nghệ thuật khắc đá quốc gia, phát hiện này cung cấp bằng chứng mới cho việc nghiên cứu các nền văn minh du mục cổ đại và sự giao lưu văn hóa xuyên khu vực dọc theo các tuyến đường thảo nguyên phía bắc Trung Quốc”, ông Zhang Jianguo, Phó Giám đốc Văn phòng Quản lý Nghệ thuật Khắc đá Hạ Lan cho biết.

Bức chạm khắc có kích thước 24x20cm, với các đường khắc sâu khoảng 1,5mm. Hình khắc được phát hiện trên một tảng đá bị chôn vùi một phần tại khu vực bãi bồi. Do xung quanh phủ đầy cỏ, chỉ khoảng 15cm bề mặt tảng đá nhô lên khỏi mặt đất, khiến việc phát hiện rất khó khăn.

Chưa đến 20 hình khắc đá chủ đề cỗ xe đã được ghi nhận trên toàn dãy núi Hạ Lan và tất cả những hình được phát hiện trước đây đều mô tả cỗ xe hai ngựa.

Manh mối về giao lưu văn hóa cổ đại

Dựa trên kỹ thuật khắc và bố cục, ông Zhang cho rằng hình khắc mới có khả năng được tạo ra vào thời Tây Chu (1046-771 TCN).

Theo ông, phương pháp đục với những dấu vết cho thấy công cụ bằng đồng được sử dụng để tạo hình, qua đó cung cấp manh mối về niên đại. Hình thức cỗ xe bốn ngựa bắt đầu phổ biến từ đầu thời Tây Chu và phát triển mạnh trong thời Xuân Thu.

Nghệ thuật khắc đá tại dãy núi Hạ Lan từ lâu được xác định có niên đại khoảng 3.000-10.000 năm trước. Tuy nhiên, phát hiện mới cho thấy một số hình khắc tại khu vực này có thể được tạo ra muộn hơn, vào khoảng 2.000 năm trước.

Theo ông Zhang, phát hiện còn cung cấp những manh mối quan trọng về giao thông và trao đổi văn hóa dọc hành lang thảo nguyên phía Bắc Trung Quốc. Những họa tiết cỗ xe tương tự từng xuất hiện tại Tân Cương, Nội Mông và nhiều khu vực ở Trung Á, cho thấy khả năng tồn tại các mối liên hệ với những cuộc di cư của cư dân cổ đại.

Phó Giám đốc Văn phòng Quản lý Nghệ thuật Khắc đá Hạ Lan cũng đề cập di chỉ Yaoheyuan ở huyện Pengyang, thuộc Ninh Hạ ngày nay. Di chỉ này được xác định là nước chư hầu cực tây của triều đại Tây Chu và nằm cách dãy núi Hạ Lan khoảng 300km.

Đẩy mạnh bảo tồn và số hóa

Phát hiện hình khắc cỗ xe bốn ngựa nằm trong một cuộc khảo sát quy mô lớn nhằm rà soát lại khu vực nghệ thuật khắc đá Hạ La , lần đầu tiên được thực hiện sau gần 20 năm. Theo ông Zhang, cuộc khảo sát đến nay đã xác định khoảng 400 hình khắc đá mới.

“Chúng tôi đã xây dựng một kho lưu trữ kỹ thuật số và sẽ đưa phát hiện mới này vào hệ thống bảo vệ”, ông cho biết.

Khu bảo tồn nghệ thuật khắc đá Hạ Lan nằm ở phần giữa phía Đông dãy núi Hạ Lan, hiện có gần 6.000 hình khắc đá, trong đó hơn 700 hình khắc dấu chân người. Các hình khắc mô tả nhiều hoạt động như săn bắn, chăn nuôi và nghi lễ, qua đó phản ánh đời sống của cư dân cổ đại.

Văn phòng quản lý đã phối hợp với nhiều tổ chức, trong đó có Bảo tàng Nam Kinh, Đại học Lan Châu và Đại học Fudan, trong công tác nghiên cứu, bảo tồn và số hóa. Mỗi hình khắc đá được gán một “thẻ căn cước” kỹ thuật số để phục vụ việc quản lý.

Hình khắc cỗ xe bốn ngựa mới được phát hiện sẽ được bổ sung vào hệ thống này, góp phần cung cấp thêm tư liệu cho việc nghiên cứu giá trị văn hóa của nghệ thuật khắc đá Helan cũng như lịch sử phát triển của con người trong khu vực.