Từ gia phong đến đô thị văn minh

VHO - Trong nhiều gia đình, dòng họ, những việc làm tưởng chừng rất bình dị như khuyến học, giúp đỡ người khó khăn, gìn giữ gia phong hay nhắc nhở con cháu sống có trách nhiệm vẫn được bền bỉ duy trì qua nhiều thế hệ. Từ những giá trị được vun đắp trong mỗi nếp nhà, Đà Nẵng kỳ vọng phong trào xây dựng “Tộc văn hóa” sẽ trở thành điểm tựa quan trọng để lan tỏa tinh thần đoàn kết, bồi đắp môi trường sống lành mạnh và góp phần hình thành những cộng đồng dân cư văn minh, giàu bản sắc.

Bắt đầu từ những nếp nhà

Ở nhiều vùng quê Quảng Nam trước đây và nay là thành phố Đà Nẵng, nhà thờ tộc không chỉ là nơi con cháu tìm về trong những ngày giỗ chạp, lễ tết mà còn là không gian gìn giữ gia phong, lưu truyền truyền thống hiếu học và kết nối các thế hệ trong dòng họ. Nhiều năm qua, phong trào xây dựng tộc họ văn hóa đã trở thành một nét sinh hoạt quen thuộc, góp phần bồi đắp những giá trị nền tảng từ gia đình và cộng đồng.

Trước thời điểm sáp nhập, cả Đà Nẵng và Quảng Nam đều duy trì phong trào xây dựng tộc họ văn hóa theo hướng bài bản, có chiều sâu. Các dòng họ được công nhận đều phải đáp ứng những tiêu chí cụ thể gắn với các giá trị cốt lõi của đời sống cộng đồng. Nhiều tộc họ lập quỹ khuyến học để động viên con em học tập, tiếp nối truyền thống hiếu học; đồng thời phát huy tinh thần tương thân tương ái, hỗ trợ nhau phát triển kinh tế, giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn và tích cực tham gia các phong trào tại địa phương.

Tiếp nối nền tảng ấy, Kế hoạch xây dựng “Tộc văn hóa” giai đoạn 2026- 2030 vừa được thành phố ban hành tiếp tục đặt gia đình và dòng tộc vào vị trí quan trọng trong việc xây dựng đời sống tinh thần của cộng đồng. Mục tiêu của kế hoạch là gìn giữ truyền thống của mỗi gia tộc, đồng thời giáo dục con cháu ý thức hướng về cội nguồn, sống nghĩa tình, tôn trọng gia phong, xây dựng nếp sống văn minh và góp phần bảo tồn những nét đẹp văn hóa làng quê trong quá trình đô thị hóa.

Từ những mối liên kết huyết thống và sự gắn bó giữa các thế hệ, những giá trị tốt đẹp được lan tỏa rộng hơn, góp phần củng cố khối đoàn kết dân cư và xây dựng nếp sống văn minh.

Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 70% lượt tộc họ xây dựng quy ước dòng tộc; riêng khu vực đồng bằng và đô thị có từ 55% lượt tộc họ trở lên được công nhận danh hiệu “Tộc văn hóa”. Các tiêu chí đánh giá tập trung vào việc vận động con cháu chấp hành tốt chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; đoàn kết giúp nhau phát triển kinh tế; tham gia xây dựng đời sống văn hóa; phát triển các mô hình tự quản dòng tộc và đẩy mạnh phong trào học tập suốt đời trong gia đình, dòng họ, cộng đồng.

Nhìn rộng hơn, xây dựng “Tộc văn hóa” là cách gìn giữ một thiết chế truyền thống đã gắn bó lâu đời với đời sống người Việt, đồng thời nuôi dưỡng những giá trị tốt đẹp từ gốc rễ gia đình để lan tỏa vào đời sống xã hội hôm nay.

Để văn hóa hiện diện trong đời sống hằng ngày

Từ những nề nếp được vun đắp trong mỗi gia đình, dòng họ, Đà Nẵng kỳ vọng tạo dựng nền tảng rộng hơn cho sự phát triển của cộng đồng. Cùng với Kế hoạch xây dựng “Tộc văn hóa”, UBND thành phố cũng ban hành Kế hoạch thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” năm 2026, hướng tới mục tiêu tạo chuyển biến rõ nét trong việc xây dựng nếp sống văn minh, hình thành môi trường sống nhân văn, lành mạnh và hiện đại gắn với phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững.

Điểm đáng chú ý là thành phố yêu cầu phát triển phong trào theo hướng thực chất, tránh chạy theo hình thức hay thành tích. Việc nâng cao chất lượng các danh hiệu văn hóa phải gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc dân tộc, đồng thời huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội để mở rộng cơ hội thụ hưởng văn hóa cho người dân.

Các nội dung của phong trào được triển khai đồng bộ với chương trình xây dựng “Tộc văn hóa” giai đoạn 2026-2030. Thành phố tiếp tục đẩy mạnh thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội; tăng cường quản lý, tổ chức lễ hội theo quy định; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu về lễ hội truyền thống Đà Nẵng phục vụ công tác quản lý, tra cứu và quảng bá.

Những năm qua, đời sống văn hóa trên địa bàn thành phố đã có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của người dân. Tuy nhiên, mức độ tiếp cận và thụ hưởng các hoạt động văn hóa vẫn còn khoảng cách giữa khu vực đô thị và nông thôn, giữa đồng bằng với miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Từ yêu cầu thực tiễn đó, các kế hoạch xây dựng “Tộc văn hóa” và thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” được kỳ vọng sẽ góp phần cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW trên địa bàn thành phố. Mục tiêu hướng tới không chỉ là xây dựng môi trường sống giàu bản sắc mà còn phát huy vai trò của văn hóa như một nguồn lực nội sinh quan trọng cho sự phát triển bền vững.

Đến năm 2030, Đà Nẵng phấn đấu có trên 90% gia đình, thôn, tổ dân phố đạt chuẩn văn hóa; các xã, phường, đặc khu đạt chuẩn phát triển văn hóa toàn diện; đồng thời tiếp tục nhân rộng mô hình tộc họ văn hóa. Từ những nếp nhà gìn giữ gia phong đến các khu dân cư văn minh, Đà Nẵng kỳ vọng bồi đắp một nền tảng văn hóa bền vững cho sự phát triển lâu dài của thành phố, nơi các giá trị gia đình tiếp tục được nuôi dưỡng và lan tỏa trong đời sống cộng đồng.