Cha mẹ nên dạy con về giới tính từ độ tuổi nào?

VHO - Giáo dục giới tính nên bắt đầu từ sớm theo từng giai đoạn phát triển của trẻ, giúp con hiểu cơ thể, biết tự bảo vệ và hình thành nhận thức lành mạnh.

Giáo dục giới tính cho trẻ em từ lâu không còn là vấn đề “nhạy cảm”, mà đã trở thành một phần quan trọng trong hành trình phát triển toàn diện của trẻ.

Tuy nhiên, không ít cha mẹ vẫn băn khoăn: nên bắt đầu giáo dục giới tính cho con từ độ tuổi nào để vừa đúng lúc, vừa hiệu quả?

Giáo dục giới tính không phải chờ đến tuổi dậy thì

Nhiều phụ huynh cho rằng chỉ khi trẻ bước vào tuổi dậy thì mới cần nói về giới tính. Thực tế, các chuyên gia tâm lý – y tế cho rằng giáo dục giới tính nên bắt đầu rất sớm, ngay từ những năm đầu đời, nhưng với nội dung phù hợp theo từng giai đoạn phát triển.

Ở giai đoạn mầm non và đầu tiểu học, giáo dục giới tính không liên quan đến quan hệ tình dục, mà tập trung giúp trẻ:

Nhận biết cơ thể và gọi đúng tên các bộ phận.

Hiểu sự khác biệt giữa nam và nữ.

Nhận thức về vùng riêng tư.

Biết cách tự bảo vệ bản thân và nói “không” khi cảm thấy không an toàn.

Những kiến thức này tạo nền tảng quan trọng giúp trẻ hình thành ý thức tự chủ, giảm nguy cơ bị xâm hại và phát triển tâm lý lành mạnh.

Mỗi độ tuổi – một cách giáo dục khác nhau

Theo các chuyên gia, giáo dục giới tính cần được xây dựng theo lộ trình tăng dần:

Từ 2–5 tuổi: Trẻ bắt đầu tò mò về cơ thể. Cha mẹ nên trả lời các câu hỏi một cách đơn giản, trung thực, giúp trẻ hiểu đâu là vùng riêng tư và không ai được chạm vào nếu chưa được phép.

Từ 6–10 tuổi: Trẻ cần được hướng dẫn rõ hơn về sự khác biệt giới tính, cảm xúc cá nhân, tình bạn và các mối quan hệ xung quanh.

Từ 11 tuổi trở lên: Khi trẻ bước vào tuổi dậy thì, giáo dục giới tính nên đề cập đến thay đổi sinh lý, cảm xúc, sức khỏe sinh sản, cũng như các mối quan hệ lành mạnh và an toàn.

Việc cung cấp kiến thức đúng thời điểm giúp trẻ không hoang mang, không tìm hiểu thông tin sai lệch từ mạng xã hội hay bạn bè.

So sánh với các quốc gia phát triển

Tại nhiều nước trên thế giới, giáo dục giới tính được tích hợp chính thức trong chương trình học từ bậc tiểu học. Nội dung được thiết kế phù hợp với từng lứa tuổi, nhấn mạnh quyền tự chủ cơ thể, sự tôn trọng và trách nhiệm cá nhân.

Cách tiếp cận này cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc:

Giảm tỷ lệ mang thai ngoài ý muốn ở tuổi vị thành niên.

Hạn chế các hành vi xâm hại và bạo lực tình dục.

Giúp trẻ có thái độ lành mạnh với cơ thể và giới tính.

So với quốc tế, Việt Nam đang dần cởi mở hơn, song vai trò của gia đình vẫn giữ vị trí then chốt.

Cha mẹ cần làm gì để giáo dục giới tính hiệu quả?

Các chuyên gia khuyến nghị:

Bắt đầu sớm nhưng không vội vàng, luôn phù hợp với độ tuổi.

Trò chuyện cởi mở, tránh né hoặc la mắng khi trẻ đặt câu hỏi.

Sử dụng ngôn ngữ đơn giản, chính xác.

Tạo cảm giác an toàn để trẻ sẵn sàng chia sẻ.

Giáo dục giới tính không phải là một buổi nói chuyện duy nhất, mà là một hành trình đồng hành lâu dài giữa cha mẹ và con cái.