Thói quen thay đổi lối sống giúp giảm nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ tới 25%

VHO - Một nghiên cứu mới nhất cho thấy con người không cần đến các “bí quyết kéo dài tuổi thọ” phức tạp hay tốn kém để duy trì sự minh mẫn khi về già.

Nguyên nhân làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ

Theo một nghiên cứu công bố hôm 9.4 trên tạp chí PLOS One, tập thể dục thường xuyên và ngủ khoảng 7 tiếng mỗi đêm có thể giúp bảo vệ sức khỏe não bộ về lâu dài. Việc ngồi lâu trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ.

Đây là bằng chứng mới nhất cho thấy con người không cần những “bí quyết trường thọ” phức tạp và tốn kém để duy trì sự minh mẫn khi về già.

Những thay đổi lối sống đơn giản có thể giúp giảm nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ khởi phát muộn lên tới 25%, theo nghiên cứu này.

Theo Hiệp hội Alzheimer, cứ 9 người ở Mỹ thì có 1 người sẽ mắc bệnh Alzheimer, nghĩa là nguy cơ mắc bệnh tổng thể của một người vào khoảng 11%. Với những thay đổi lối sống được khuyến nghị, nguy cơ trung bình giảm xuống còn khoảng 8%.

"Mức giảm này khá tương đương với quy mô hiệu quả đôi khi thấy ở thuốc điều trị các bệnh mạn tính”, Akinkunle Oye-Somefun, nhà nghiên cứu tại Đại học York ở Toronto và là người dẫn đầu nghiên cứu cho biết.

Nghiên cứu cũng cho thấy việc ngắt quãng những khoảng thời gian ngồi lâu mang lại hiệu quả lớn nhất.

“Bạn không cần phải hoàn hảo, nhưng nếu bạn có nhiều thời gian ngồi yên trong ngày, việc vận động một chút, thậm chí chỉ là đi bộ, sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho não bộ”, Phillip Hwang, Trợ lý giáo sư dịch tễ học tại Trường Đại học Boston, người không tham gia nghiên cứu cho biết.

Các nhà nghiên cứu đã sử dụng dữ liệu từ 69 nghiên cứu với gần 3 triệu người trong suốt 8 thập kỷ. Độ tuổi trung bình của những người tham gia là 67 tuổi và tất cả đều sống tại các quốc gia có thu nhập cao, bao gồm Mỹ.

Nhiều nghiên cứu thực hiện

Các nghiên cứu theo dõi người tham gia ít nhất một năm, có khi lên tới 11 năm đã đo lường cách thói quen ngủ, ngồi lâu và vận động bắt đầu từ tuổi 35 ảnh hưởng đến nguy cơ sa sút trí tuệ sau này.

17 nghiên cứu trong số đó tập trung vào giấc ngủ, trong đó “ngưỡng vàng” cho sức khỏe não bộ là ngủ từ 7 đến 8 tiếng mỗi đêm.

Ngủ dưới 7 tiếng làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ thêm 18%. Ngủ quá nhiều hơn 8 tiếng mỗi đêm làm tăng nguy cơ lên 28%.

Phần còn lại của các nghiên cứu trong phân tích xem xét nguy cơ sa sút trí tuệ liên quan đến hoạt động thể chất hoặc hành vi ít vận động, chẳng hạn như ngồi làm việc nhiều giờ liền.

Tổng hợp cho thấy việc ngồi hơn 8 tiếng mỗi ngày làm tăng nguy cơ gần 30%, trong khi duy trì vận động thường xuyên, thậm chí chỉ đi bộ mỗi ngày, giúp giảm nguy cơ trung bình khoảng 25%.

Theo các nhà nghiên cứu, vận động thể chất mức độ vừa phải có thể bù đắp các nguy cơ sa sút trí tuệ ngay cả khi vẫn tồn tại các yếu tố nguy cơ khác.

Ngoài ra, việc ngồi lâu có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, tiểu đường và béo phì. Tất cả đều làm gia tăng nguy cơ sa sút trí tuệ.

Tuy nhiên, nhiều người cho rằng chỉ cần vận động là có thể bù đắp tác hại của việc ngồi lâu. Điều đó không đúng. 

Bà Amal Wanigatunga, trợ lý giáo sư dịch tễ học tại Trường Y tế Công cộng Bloomberg thuộc Đại học Johns Hopkins, người không tham gia nghiên cứu, cho biết thực tế, việc tập thể dục trước khi đi làm nhưng sau đó ngồi liên tục hơn 8 giờ có thể làm mất đi một phần lợi ích của việc vận động đối với não bộ.

Ngủ quá nhiều hoặc quá ít liên quan đến nguy cơ sa sút trí tuệ

Một số giả thuyết được khoa học chứng minh về mối liên hệ giữa giấc ngủ và sa sút trí tuệ.

Đầu tiên, giấc ngủ cho phép hệ thống glymphatic của não loại bỏ chất thải, chẳng hạn như beta-amyloid, tích tụ trong suốt thời gian thức, tương tự như cách hệ bạch huyết loại bỏ chất thải ở phần còn lại của cơ thể.

Dành thời gian hợp lý trong các giai đoạn khác nhau của chu kỳ giấc ngủ cũng có thể giúp não củng cố ký ức.

Cũng có khả năng câu trả lời đơn giản hơn: một giấc ngủ ngon giúp quản lý căng thẳng tốt hơn, ăn uống lành mạnh và duy trì tập thể dục đầy đủ

“Nếu bạn ngủ đủ giấc, bạn sẽ có khả năng, sự minh mẫn và quyết tâm để quan tâm đến mọi thứ khác như hoạt động, chế độ ăn uống của mình. Giấc ngủ là điều bắt buộc, vì vậy hãy cải thiện giấc ngủ trước, rồi mới làm những việc khác,” nhà nghiên cứu Wanigatunga từ Johns Hopkins cho biết.