Nối nhịp thanh âm đại ngàn

VHO - Tại nhà Rông làng Ơp, phường Pleiku (Gia Lai), những nghệ nhân Jrai đang từng bước truyền dạy kỹ năng diễn tấu cồng chiêng và múa xoang cho thanh thiếu nhi. Không chỉ giúp thế hệ trẻ làm quen với di sản của dân tộc mình, lớp tập huấn còn góp phần bồi dưỡng lực lượng kế cận, để tiếng chiêng tiếp tục ngân vang trong đời sống cộng đồng.

Nhằm gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Jrai, Phòng Văn hóa - Xã hội phường Pleiku vừa tổ chức lớp tập huấn di sản văn hóa phi vật thể cồng chiêng năm 2026 tại nhà Rông làng Ơp, với sự tham gia của 30 học viên là thanh thiếu nhi địa phương.

Trực tiếp truyền dạy cho các em là những thành viên Nhóm thực hành di sản không gian văn hóa cồng chiêng và xoang làng Ơp, gồm các nghệ nhân Puih Alik, Mlich và Rơ Mah H’Mênh.

Với kinh nghiệm thực hành và vốn tri thức văn hóa được tích lũy qua nhiều năm, các nghệ nhân hướng dẫn học viên làm quen với nhịp chiêng, kỹ thuật diễn tấu và những động tác xoang truyền thống.

Lớp học diễn ra vào buổi tối với 7 buổi tập huấn, tạo điều kiện để các em tham gia học tập bên cạnh thời gian học văn hóa tại trường.

Nội dung tập trung vào những kỹ năng cơ bản trong diễn tấu cồng chiêng và thực hành xoang, giúp học viên nhận biết nhịp điệu, phối hợp động tác, từng bước hình thành khả năng trình diễn trong các hoạt động văn hóa tại địa phương.

Tại không gian nhà Rông, tiếng chiêng được trao truyền qua từng nhịp đánh, từng lần thực hành. Được tiếp xúc trực tiếp với nhạc cụ truyền thống và học hỏi từ các nghệ nhân, các em có cơ hội cảm nhận rõ hơn âm sắc, nhịp điệu cũng như sự hòa quyện giữa cồng chiêng và điệu xoang trong sinh hoạt văn hóa của cộng đồng Jrai.

Quá trình học tập cũng giúp thanh thiếu nhi hiểu thêm về phong tục, tập quán và những nét đặc trưng trong đời sống văn hóa của dân tộc mình. Từ đó, di sản không chỉ được tiếp nhận qua lời kể mà còn trở thành trải nghiệm thực tế, gắn với quá trình thực hành và rèn luyện của mỗi học viên.

Ở làng Ơp, cồng chiêng và xoang từ lâu đã gắn bó với các dịp lễ hội, sinh hoạt cộng đồng, trở thành nét văn hóa đặc trưng của người Jrai.

Những thanh âm ngân vang giữa nhà Rông, buôn làng không chỉ tạo nên không khí lễ hội mà còn lưu giữ ký ức, tình cảm và những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, để di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, việc tạo điều kiện cho thế hệ trẻ tiếp cận và thực hành từ sớm có ý nghĩa quan trọng. Lớp tập huấn tại làng Ơp vì thế không chỉ hướng đến trang bị kỹ năng diễn tấu mà còn góp phần khơi dậy niềm yêu thích, ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa trong thanh thiếu nhi.

Thông qua hoạt động này, phường Pleiku hướng đến nâng cao nhận thức của thế hệ trẻ về giá trị di sản văn hóa phi vật thể, đồng thời phát hiện, bồi dưỡng những em có năng khiếu, tạo nguồn lực kế cận cho các đội cồng chiêng và xoang tại địa phương.

Việc nghệ nhân trực tiếp hướng dẫn cũng tạo điều kiện để những tri thức, kinh nghiệm thực hành di sản tiếp tục được trao truyền trong cộng đồng.

Khi lớp trẻ biết đánh chiêng, biết múa xoang và hiểu ý nghĩa văn hóa của những loại hình này, các em sẽ có thêm cơ hội tham gia biểu diễn trong những dịp lễ hội, sinh hoạt cộng đồng, góp phần duy trì sức sống của di sản.

Từ những buổi học tại nhà Rông làng Ơp, nhịp chiêng truyền thống đang có thêm người tiếp nối. Sự tận tâm của các nghệ nhân cùng tinh thần học hỏi của thanh thiếu nhi là nền tảng để văn hóa Jrai tiếp tục được gìn giữ, trao truyền và lan tỏa trong đời sống đương đại.