Từ chiếu Bài chòi đến điểm sáng văn hóa cơ sở

VHO - Trong thời khắc chuyển giao năm mới, tại không gian biển Tam Thanh rộn ràng du khách và người dân, phường Quảng Phú (TP Đà Nẵng) chính thức ra mắt 6 CLB Dân ca - Bài chòi, thắp thêm “ánh sáng” văn hóa cộng đồng nơi miền Trung.

Từ những câu hát mộc mạc, phương ngữ địa phương đến lớp nghệ nhân - học sinh cùng chung nhịp tập luyện, Bài chòi vừa được gìn giữ như một di sản sống, vừa trở thành điểm tựa gắn kết đời sống xã hội, làm giàu bản sắc vùng miền và mở ra hướng kết nối văn hóa với du lịch cộng đồng ở cơ sở.

 “Cú hích” tiếp lửa phong trào văn nghệ quần chúng ở cơ sở

Trong không khí rộn ràng thời khắc chuyển giao năm mới, Quảng trường bãi biển Tam Thanh (phường Quảng Phú, TP Đà Nẵng) bừng sáng với chương trình nghệ thuật Đà Nẵng chào 2026 - Hòa âm tỏa sáng, thu hút hàng ngàn người dân và du khách. Sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động Chào năm mới do Sở VHTTDL Đà Nẵng triển khai, tạo nên một không gian gặp gỡ giàu bản sắc, nơi ẩm thực, thể thao, hoạt động cộng đồng và các chương trình biểu diễn hòa quyện trong nhịp sống vùng biển.

Điểm nhấn mang ý nghĩa văn hóa - xã hội nổi bật là việc UBND phường Quảng Phú ra mắt các Câu lạc bộ Dân ca - Bài chòi và tổ chức hội Bài chòi Quảng Phú - Khát vọng - Tự hào. Những làn điệu do các anh hiệu, chị hiệu đến từ 6 CLB biên soạn, dàn dựng và hô hát đã đưa “di sản sống” trở lại đúng không gian cộng đồng - nơi Bài chòi vốn sinh ra, lớn lên và được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Chia sẻ tại chương trình, bà Đoàn Thị Thu Ba, Phó Chủ nhiệm CLB Bài chòi Tỉnh Thủy nhấn mạnh: Bài chòi mang sắc thái độc đáo, phản ánh sự đa dạng văn hóa và sức sáng tạo của cư dân miền Trung qua lời hát, phương ngữ, cách diễn xướng mộc mạc mà lôi cuốn; đặc biệt ngày càng được người trẻ đón nhận.

Không chỉ là một buổi ra mắt, sự kiện còn là “cú hích” tiếp lửa phong trào văn nghệ quần chúng ở cơ sở. Đại diện các anh hiệu, chị hiệu bày tỏ niềm vui và kỳ vọng khi có thêm một mái nhà chung để gìn giữ, lan tỏa Bài chòi. Ông Nguyễn Văn Hiệu, Phó Chủ tịch UBND phường Quảng Phú khẳng định: “Đây là hoạt động thiết thực, đánh dấu bước phát triển mới của phong trào văn hóa địa phương, thể hiện trách nhiệm của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản Bài chòi trên địa bàn”.

Số hóa di sản, lan tỏa đến cộng đồng và du khách

Bài chòi - loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo của khu vực miền Trung - đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2017. Bài chòi không chỉ là những làn điệu dân ca mộc mạc, những câu hát dân gian hóm hỉnh, sâu sắc, mà còn là kết tinh của đời sống văn hóa, tinh thần; là bản sắc và tâm hồn của người dân miền Trung nói chung, người Quảng Nam - Đà Nẵng nói riêng.

Trên mảnh đất vùng đông của thành phố Tam Kỳ (tỉnh Quảng Nam cũ), nay là phường Quảng Phú, TP Đà Nẵng, nghệ thuật Bài chòi từ lâu đã được các thế hệ trân trọng gìn giữ, truyền dạy và nuôi dưỡng bằng niềm đam mê, tâm huyết. Nhiều CLB quần chúng đã hình thành rất sớm để phục vụ cộng đồng trong các sự kiện, lễ hội. Đến năm 2022, đã có 4 CLB gồm Tam Thanh, Phú Bình, Phú Thạnh, Ngọc Mỹ được công nhận chính thức.

Đặc biệt, nhiều nghệ nhân trên địa bàn phường tâm huyết, gắn bó lâu dài, đã có đóng góp tích cực trong việc giữ lửa, tiếp nối mạch nguồn di sản văn hóa truyền thống của quê hương như nghệ nhân trống Nguyễn Văn Ba, nghệ nhân hát Nguyễn Văn Xô, nghệ nhân Phan Ngọc Xa.

Cùng với đó, tại các CLB trên địa bàn phường, có nhiều thành viên là học sinh cấp 1, cấp 2 đang tập luyện, có người nhỏ tuổi nhất sinh năm 2015. Đây là minh chứng sinh động cho sự kế thừa và phát triển bền vững của loại hình nghệ thuật truyền thống quý báu của cha ông.

Niềm đam mê và khát vọng ấy tiếp tục được tiếp nối thông qua việc thành lập và ra mắt các CLB Dân ca - Bài chòi phường Quảng Phú gồm các CLB Tỉnh Thủy, Phú Thạnh, Phú Bình, Ngọc Mỹ, Tam Thanh, An Phú.

Sự ra đời và đi vào hoạt động của các CLB không chỉ thể hiện trách nhiệm của địa phương trong công tác bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, mà còn góp phần đa dạng hóa các loại hình sinh hoạt văn hóa cộng đồng, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân; từng bước xây dựng hình ảnh “Mỗi khu dân cư - một điểm sáng văn hóa”, “Mỗi người dân - một đại sứ văn hóa”, phù hợp với định hướng phát triển văn hóa của TP Đà Nẵng và của phường Quảng Phú trong giai đoạn hiện nay.

Để các CLB Dân ca - Bài chòi hoạt động hiệu quả, bền vững trong thời gian tới, phường Quảng Phú cũng đề nghị Phòng Văn hóa - Xã hội và Trung tâm cung ứng dịch vụ sự nghiệp công phường tiếp tục tham mưu cho Đảng ủy, UBND phường trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản Bài chòi; quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi để các CLB và các nghệ nhân tâm huyết phát huy vai trò hạt nhân nòng cốt trong phong trào.

Trọng tâm được đặt vào công tác truyền dạy cho thế hệ trẻ, lồng ghép việc giới thiệu, truyền dạy Dân ca - Bài chòi cho học sinh, thanh thiếu niên trên địa bàn bằng nhiều hình thức phù hợp; qua đó tạo lực lượng kế cận, góp phần giữ gìn và lan tỏa giá trị di sản lâu dài. Đồng thời, từng bước thực hiện số hóa di sản Bài chòi, vừa phục vụ công tác bảo tồn, vừa góp phần quảng bá rộng rãi giá trị văn hóa truyền thống.

Cùng với kế hoạch tổ chức đêm văn hóa, văn nghệ cộng đồng định kỳ, trong đó lấy trọng tâm là sinh hoạt Bài chòi để góp phần quảng bá di sản, văn hóa địa phương đến người dân và du khách, địa phương cũng đặc biệt mong muốn các nghệ nhân, các CLB không ngừng đam mê, sáng tạo, đa dạng hình thức sinh hoạt, tổ chức nhiều chương trình giao lưu, biểu diễn phục vụ cộng đồng.