Bộ VHTTDL lấy ý kiến dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa khu vực phía Nam

VHO - Bộ VHTTDL xác định khu vực phía Nam là địa bàn cần được tham vấn đầu tiên, bởi đây là khu vực có nhiều hoạt động, mô hình và doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa.

Chiều 10.8, tại Trường Đại học Văn hóa TP.HCM, Bộ VHTTDL phối hợp UBND TP.HCM tổ chức Hội thảo lấy ý kiến về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa (khu vực phía Nam).

Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng và Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường đồng chủ trì Hội thảo.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho biết, Bộ VHTTDL được giao nghiên cứu, xây dựng dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, dự kiến trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tháng 10.2026.

Theo Thứ trưởng, công nghiệp văn hóa đang nhận được sự quan tâm, kỳ vọng lớn của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, với mục tiêu tạo thêm động lực cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.

“Các đồng chí lãnh đạo cao cấp của Đảng và Nhà nước đều dành sự quan tâm đặc biệt và niềm tin, kỳ vọng vào sự phát triển công nghiệp văn hóa của Việt Nam trong giai đoạn tới”, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh.

Thứ trưởng cho biết, ngay khi được giao nhiệm vụ xây dựng dự án luật, Bộ VHTTDL xác định TP.HCM và khu vực phía Nam là địa bàn cần được tham vấn đầu tiên, bởi đây là khu vực có nhiều hoạt động, mô hình và doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa.

“Khi được giao nhiệm vụ này, điều đầu tiên chúng tôi nghĩ đến khi phát triển công nghiệp văn hóa là khu vực phía Nam và TP.HCM”, Thứ trưởng nói.

Hội thảo tại TP.HCM là hoạt động đầu tiên trong chuỗi 5 sự kiện tham vấn chính sách nhằm hoàn thiện dự án luật. Sau hội thảo khu vực phía Nam, Bộ VHTTDL dự kiến tiếp tục tổ chức tham vấn tại khu vực phía Bắc, miền Trung, tham vấn các chuyên gia độc lập và tham khảo kinh nghiệm quốc tế.

Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng kỳ vọng các đại biểu, đặc biệt là những người đang trực tiếp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, doanh nghiệp, nghệ sĩ, nhà sáng tạo, chuyên gia, nhà khoa học sẽ đóng góp những ý kiến sát thực tiễn, qua đó hoàn thiện các cơ chế, chính sách phát triển công nghiệp văn hóa.

Phát biểu chào mừng Hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường đánh giá việc Bộ VHTTDL lựa chọn TP.HCM tổ chức hội thảo lấy ý kiến xây dựng dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa có ý nghĩa quan trọng. Hội thảo tạo điều kiện để các địa phương phía Nam, doanh nghiệp, văn nghệ sĩ, nhà sáng tạo, chuyên gia, nhà khoa học cùng đóng góp ý kiến từ thực tiễn hoạt động.

Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, TP.HCM thời gian qua có nhiều hoạt động, mô hình và cách làm mới trong lĩnh vực văn hóa, từng bước hình thành những thực tiễn quan trọng cho phát triển công nghiệp văn hóa.

“Trong suốt thời gian vừa qua, lĩnh vực văn hóa tại TP.HCM có nhiều sự phát triển sôi động, bằng nhiều phương thức, cách làm và mô hình khác nhau”, ông Nguyễn Mạnh Cường nói.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM cho rằng, việc tham gia xây dựng dự án luật cũng là cơ hội để thành phố chuyển tải những kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất các cơ chế, chính sách phù hợp với đặc thù phát triển công nghiệp văn hóa của địa phương.

“Việc tham gia đóng góp ý kiến và xây dựng một bộ luật trực tiếp gắn với phát triển công nghiệp văn hóa cũng là cơ hội để Thành phố chuyển tải những nội dung, cơ chế, chính sách riêng có, đặc thù của công nghiệp văn hóa, qua đó thúc đẩy lĩnh vực này phát triển trong thời gian tới”, ông Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo TP.HCM, với tiềm năng, nguồn lực sáng tạo và những kết quả đã đạt được, công nghiệp văn hóa được kỳ vọng trở thành một trong những dư địa phát triển quan trọng của Thành phố, góp phần tạo động lực tăng trưởng mới.

Tại Hội thảo, TP.HCM cũng mong muốn các đại biểu đến từ các địa phương, doanh nghiệp, đơn vị hoạt động văn hóa, văn nghệ sĩ, nhà nghiên cứu và chuyên gia đóng góp những ý kiến cụ thể đối với các điều khoản của dự thảo luật, nhất là những chính sách xuất phát từ thực tiễn.

Tại Hội thảo, các đại biểu đã đóng góp nhiều ý kiến đối với dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Trong đó, bà Huỳnh Ngọc Vân, Giám đốc Bảo tàng Áo Dài đề nghị dự thảo Luật quan tâm đầy đủ hơn đến vai trò của hệ thống bảo tàng trong phát triển công nghiệp văn hóa.

Theo bà Huỳnh Ngọc Vân, dù Luật Phát triển công nghiệp văn hóa là vấn đề còn mới đối với cá nhân bà và đơn vị, nhưng nhiều hoạt động thuộc lĩnh vực này đã được hình thành và phát triển tại TP.HCM, khu vực phía Nam cũng như một số địa phương. Vì vậy, việc xây dựng luật vào thời điểm hiện nay là cần thiết để tạo cơ sở pháp lý cho những hoạt động đang diễn ra trên thực tế.

“Tôi rất vui khi trong dự thảo có quy định về những ngành khác đáp ứng theo quy định. Điều đó cho phép chúng ta hy vọng rằng một lúc nào đó, ngành bảo tàng cũng có thể đủ sức đứng vào lĩnh vực công nghiệp văn hóa”, bà Vân nói.

Theo bà Vân, ngoài nhiệm vụ phục vụ khách tham quan, các bảo tàng có thể phát triển nhiều hoạt động gắn với công nghiệp văn hóa. Bảo tàng có thể phát triển các dịch vụ ẩm thực gắn với đặc trưng lịch sử, văn hóa của mình, những hoạt động này nếu được tổ chức phù hợp vừa giúp tăng trải nghiệm của khách tham quan, vừa tạo nguồn lực để bảo tàng duy trì và phát triển hoạt động.

Tuy nhiên, bà Huỳnh Ngọc Vân lưu ý việc phát triển công nghiệp văn hóa cần bảo đảm nguyên tắc đặt giá trị văn hóa lên trước mục tiêu kinh tế.

“Khi vận dụng công nghiệp văn hóa, tôi vẫn xin giữ nguyên tắc văn hóa trước, kinh tế sau. Tất cả những hoạt động của bảo tàng mà chúng tôi đã vận hành đều bắt đầu bằng văn hóa, chứ không bắt đầu bằng mục tiêu kinh tế. Khi đáp ứng tốt yêu cầu văn hóa thì hiệu quả kinh tế là hiệu quả kép”, bà Vân nhấn mạnh.

Ông Võ Anh Tài, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Du lịch Sài Gòn (Saigontourist Group), cho rằng dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa cần dành quy định cụ thể hơn cho du lịch văn hóa, tương xứng với vai trò tạo doanh thu, việc làm, quảng bá hình ảnh và sức mạnh mềm quốc gia.

Theo ông, cần định vị du lịch văn hóa là ngành có tính tích hợp, kết nối di sản, ẩm thực, nghệ thuật, thủ công mỹ nghệ, lễ hội và các sản phẩm sáng tạo với hệ thống lữ hành, lưu trú, MICE và phân phối. “Du lịch chính là đầu ra thị trường rất quan trọng cho các giá trị văn hóa”, ông nói.

Ông Tài kiến nghị có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư sản phẩm du lịch văn hóa gắn với bảo tồn di sản; hình thành cơ chế Nhà nước đặt hàng, PPP để doanh nghiệp có năng lực thị trường tham gia phát triển sản phẩm trọng điểm; đồng thời có chính sách thuận lợi cho kinh tế đêm, không gian công cộng và các tổ hợp văn hóa - du lịch - giải trí - MICE.

Bên cạnh đó, cần tăng cường liên kết vùng, hình thành các “hành lang du lịch văn hóa” có thương hiệu, qua đó kéo dài thời gian lưu trú, tăng chi tiêu và đưa văn hóa Việt Nam đến gần hơn với du khách quốc tế.

Nghệ nhân dân gian Nguyễn Quốc Y cho rằng, dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa cần xác định rõ vị trí của văn hóa ẩm thực trong luật, bởi đây là lĩnh vực chứa đựng nhiều giá trị lịch sử, tri thức dân gian, nghề truyền thống và bản sắc cộng đồng.

Theo ông, cần có cơ chế bảo vệ, khai thác tài sản trí tuệ trong ẩm thực; chú trọng đào tạo nguồn nhân lực liên ngành, kết nối nghệ nhân, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp; đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh, gia đình nghề tiếp cận chính sách hỗ trợ.

“Chúng ta cần phát triển cả chuỗi từ món ăn, câu chuyện văn hóa đến thương hiệu, đào tạo, nhà hàng, nhượng quyền, du lịch, truyền thông số và xuất khẩu”, ông Y nói.

Ông Nguyễn Quốc Y nhấn mạnh, phở, bánh mì, cà phê và nhiều món ăn đặc sắc có thể trở thành tài sản văn hóa, thương hiệu quốc gia và góp phần lan tỏa sức mạnh mềm Việt Nam. “Ẩm thực Việt Nam là một trong những tài nguyên văn hóa có khả năng chuyển hóa thành giá trị kinh tế rất lớn”, ông Y nhận định.

Bà Phan Thị Diệu Hoa, Trưởng phòng Pháp chế CJ CGV Việt Nam, kiến nghị hoàn thiện cơ chế pháp lý nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp điện ảnh phát triển và đa dạng hóa hoạt động.

Theo bà Hoa, cần đơn giản hóa thủ tục đối với hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) trong sản xuất phim, rút ngắn thời gian xử lý và thống nhất tiêu chí thẩm định, qua đó thúc đẩy hợp tác đầu tư, chuyển giao công nghệ.

Bà Phan Thị Diệu Hoa cũng đề nghị mở rộng chức năng của hệ thống rạp chiếu phim, cho phép phổ biến các sản phẩm công nghiệp văn hóa như chương trình livestream, hòa nhạc, biểu diễn nghệ thuật, thể thao, eSports và nội dung số, với cơ chế quản lý phù hợp từng loại hình.

Bà Bùi Việt Hà, Giám đốc Đối ngoại Yeah1, đánh giá các đề xuất trong dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa có ý nghĩa thiết thực với doanh nghiệp.

Liên quan Điều 19 về phát triển nguồn nhân lực, bà Hà kiến nghị có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp phối hợp với cơ sở giáo dục mở ngành đào tạo, xây dựng chương trình thực tế, hỗ trợ thực tập, nghiên cứu khoa học; đồng thời xem xét ưu đãi thuế đối với chi phí, nguồn lực doanh nghiệp đầu tư cho đào tạo nhân lực công nghiệp văn hóa.

Tại Điều 36 (Thúc đẩy tiêu dùng sản phẩm công nghiệp văn hóa), bà đề xuất bổ sung hạng mục hỗ trợ tiêu dùng qua Thẻ Văn hóa Quốc gia (Cultural Pass) được ưu tiên sử dụng để thanh toán cho các sản phẩm, dịch vụ văn hóa, vé xem biểu diễn nghệ thuật do các đơn vị trong nước sản xuất đạt tiêu chuẩn hàm lượng bản sắc Việt Nam.

“Điều này nhằm tạo thói quen chi trả nghệ thuật cho người dân và quay vòng ngân sách hỗ trợ trực tiếp nuôi dưỡng các nhà sản xuất nội địa”, bà Hà cho hay.

Đối với Điều 41 về cơ chế đồng đầu tư phát triển công nghiệp văn hóa, bà Việt Hà đề xuất quy định trần tỷ lệ vốn Nhà nước tham gia đồng đầu tư cùng doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch tài chính và mạnh dạn đầu tư các sản phẩm văn hóa mang bản sắc Việt Nam.

Kết luận Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho biết, sau gần 4 giờ làm việc, Ban soạn thảo đã tiếp nhận 24 ý kiến góp ý thẳng thắn, trách nhiệm và tâm huyết từ nhiều góc nhìn.

“Chúng tôi sẽ nỗ lực tiếp thu các ý kiến, đồng thời trao đổi, giải trình thêm những vấn đề cần làm rõ, với tinh thần cầu thị để hoàn thiện dự thảo luật tốt nhất, góp phần thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển”, Thứ trưởng nói.

Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng khẳng định, Ban soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu ý kiến trong những ngày tới và công khai dự thảo mới trên Cổng thông tin điện tử của Bộ VHTTDL để các đại biểu tiếp tục góp ý.