Trải nghiệm di sản, trải nghiệm nghề truyền thống ở chùa Đồng Kỵ

VHO - Ngày 27.8, trong khuôn khổ Hội thảo khoa học “Giải pháp phát triển du lịch phường Đồng Nguyên gắn với phát huy giá trị di tích đình, chùa và làng nghề Đồng Kỵ”, phường Đồng Nguyên, tỉnh Bắc Ninh tổ chức chương trình tham quan di tích, trải nghiệm di sản và tìm hiểu nghề truyền thống của địa phương.

Phường Đồng Nguyên, tỉnh Bắc Ninh được hình thành trên cơ sở sáp nhập 3 phường của thành phố Từ Sơn trước đây, gồm Đồng Kỵ, Đồng Nguyên và Trang Hạ. Đây đều là những địa phương có truyền thống lịch sử, văn hóa và văn hiến lâu đời.

Hiện nay, kinh tế địa phương phát triển với nhiều ngành nghề đa dạng, đặc biệt là thương mại và dịch vụ, đóng góp đáng kể vào nguồn thu ngân sách và đời sống của người dân.

Trải qua quá trình lịch sử, đến nay trên địa bàn phường Đồng Nguyên còn lưu giữ 31 di tích, trong đó có 10 di tích quốc gia, 6 di tích cấp tỉnh và 15 di tích lịch sử đã được kiểm kê, đưa vào danh mục của tỉnh.

Các di tích trên địa bàn có giá trị về nhiều mặt, trong đó nổi bật là đình Đồng Kỵ với quy mô và kiến trúc đặc sắc, phản ánh dấu ấn của nhiều thời kỳ lịch sử. Từ năm Cảnh Hưng thứ 6 (1745), ba ngôi đình được nhập làm một. Đến niên đại Khải Định (1916 - 1925), đình trải qua một đợt trùng tu lớn.

Đình gồm tòa tiền tế 4 gian, 2 chái; hậu cung 5 gian, 2 chái, được xây dựng theo kết cấu 4 mái. Mỗi góc mái là một đầu đao cong thanh thoát, mang đậm đặc trưng kiến trúc thời Lê Trung Hưng...

Đồng Nguyên cũng là địa phương có truyền thống cách mạng. Trong giai đoạn vận động giành chính quyền từ năm 1940 - 1945, đình, chùa Đồng Kỵ từng là địa điểm hoạt động của nhiều cán bộ, tiền bối cách mạng như Trường Chinh, Văn Tiến Dũng, Hoàng Quốc Việt... Đây là những địa chỉ có giá trị trong giáo dục truyền thống lịch sử, cách mạng cho thế hệ trẻ trong và ngoài tỉnh.

Gắn liền với hệ thống di tích lịch sử, văn hóa là những di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc với 9 lễ hội truyền thống, thể hiện đời sống văn hóa phong phú của người dân địa phương. Trong đó, Lễ hội Đồng Kỵ đã được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Hội Đồng Kỵ diễn ra vào ngày 4 tháng Giêng hằng năm, gắn với sự tích Đức Thánh Thiên Cương ra quân đánh giặc Xích Quỷ. Theo truyền thuyết dân gian, dưới thời Hùng Vương thứ 6, Cương Công, con trai Kinh Bắc quận vương, có công dẹp giặc Xích Quỷ và được vua phong là Thiên Cương.

Trên đường dẹp giặc, Thiên Cương đã về Đồng Kỵ tuyển quân, chọn tướng. Trong lễ hội ngày nay vẫn còn lưu giữ nhiều nghi lễ, phong tục đặc sắc như rước pháo, tục Rô ông Đám... Mỗi năm, lễ hội thu hút hàng vạn du khách về tham quan, tìm hiểu các giá trị văn hóa truyền thống.

Không chỉ sở hữu hệ thống di tích và lễ hội phong phú, Đồng Nguyên còn là địa phương có nhiều nghề thủ công truyền thống lâu đời. Hầu hết ở các khu phố xưa, nhiều gia đình đều có nghề phụ.

Đến làng Đồng Kỵ, du khách có thể trực tiếp quan sát những người thợ với đôi bàn tay khéo léo, tỉ mỉ chạm khắc các hoa văn độc đáo, hình rồng, phượng..., tạo nên những sản phẩm gỗ mỹ nghệ tinh xảo. Du khách cũng có thể lựa chọn các sản phẩm gia dụng, đồ trang trí làm quà lưu niệm.

Bên cạnh đó, du khách còn có cơ hội tìm hiểu các sản phẩm truyền thống của làng nghề Trang Liệt, với những thức quà quê nổi tiếng như kẹo lạc, các loại bánh phục vụ nhu cầu của người dân.

Trong những năm qua, cấp ủy, chính quyền địa phương đã quan tâm chuẩn bị các điều kiện cho phát triển du lịch. Phường đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn lập hồ sơ đề nghị công nhận cụm di tích đình, đền, chùa Đồng Kỵ là điểm du lịch của tỉnh; hỗ trợ các hộ kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch để đón khách; đồng thời tạo điều kiện cho một số cơ sở sản xuất thủ công phát triển, quảng bá sản phẩm.

Một số sản phẩm thủ công đã trở thành sản phẩm OCOP, không chỉ cung cấp cho thị trường mà còn từng bước trở thành sản phẩm phục vụ hoạt động du lịch tại địa phương.

Hằng năm, Lễ hội Đồng Kỵ được tổ chức trang trọng với nhiều nghi lễ truyền thống đặc sắc, trở thành sản phẩm du lịch thu hút đông đảo du khách về tham quan, tìm hiểu các giá trị di sản văn hóa của quê hương. Địa phương cũng đã phối hợp với một số đơn vị lữ hành xây dựng tour du lịch có điểm đến là đình Đồng Kỵ.

Việc tổ chức các chương trình tham quan di tích, trải nghiệm di sản và tìm hiểu nghề truyền thống là bước đi nhằm kết nối những giá trị văn hóa vốn có của địa phương với hoạt động du lịch. Từ hệ thống đình, chùa, lễ hội đến những làng nghề lâu đời, mỗi không gian đều có thể trở thành điểm dừng chân, nơi du khách không chỉ tham quan mà còn trực tiếp cảm nhận đời sống văn hóa, lịch sử và sự tinh xảo trong từng sản phẩm nghề truyền thống của người dân.

Khi các giá trị di sản được kết nối với sản phẩm du lịch, cùng với sự tham gia của cộng đồng và doanh nghiệp, Đồng Nguyên có thêm cơ hội biến những lợi thế văn hóa, lịch sử và làng nghề thành nguồn lực cho phát triển du lịch bền vững. Qua đó, những câu chuyện của vùng đất, những nét đẹp của đình làng, lễ hội và các nghề truyền thống sẽ tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và trở thành sức hút riêng đối với du khách.