Lấy ý kiến góp ý dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa khu vực miền Trung - Tây Nguyên

VHO - Ngày 12.8, tại Đà Nẵng, Bộ VHTTDL phối hợp với UBND TP. Đà Nẵng tổ chức Hội thảo lấy ý kiến về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa khu vực miền Trung - Tây Nguyên.

Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ VHTTDL) Phạm Cao Thái và Phó Giám đốc Sở VHTTDL TP. Đà Nẵng Nguyễn Thị Hội An chủ trì hội thảo

Hội thảo ghi nhận nhiều ý kiến từ cơ quan quản lý, chuyên gia, hiệp hội, doanh nghiệp và những người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, tập trung vào các cơ chế tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo động lực cho công nghiệp văn hóa phát triển.

Kỳ vọng tháo gỡ những “điểm nghẽn” từ thực tiễn

Hội thảo có sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, chuyên gia, hiệp hội, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, công nghiệp văn hóa.

Phát biểu chào mừng, Phó Giám đốc Sở VHTTDL TP. Đà Nẵng Nguyễn Thị Hội An nhấn mạnh, việc xây dựng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhằm tạo lập khung thể chế đồng bộ, hành lang pháp lý rõ ràng, ổn định; khuyến khích sáng tạo, huy động nguồn lực xã hội và thúc đẩy thị trường văn hóa phát triển, qua đó đưa văn hóa trở thành một nguồn lực quan trọng của nền kinh tế.

Theo bà Nguyễn Thị Hội An, đối với Đà Nẵng, phát triển văn hóa đồng bộ với tăng trưởng kinh tế luôn là định hướng cốt lõi. Thời gian qua, thành phố tập trung đầu tư, đưa các sản phẩm du lịch văn hóa, tổ chức sự kiện và lễ hội quốc tế trở thành thương hiệu đặc trưng.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai vẫn còn những “điểm nghẽn”, trong đó có cơ chế thu hút đầu tư ngoài nhà nước, hợp tác công - tư trong thiết chế văn hóa, bảo vệ bản quyền và định giá tài sản trí tuệ để bảo vệ quyền lợi của người làm sáng tạo.

“Chính vì vậy, chính quyền và những người làm công tác văn hóa tại địa phương đặt kỳ vọng rất lớn vào đạo luật này”, bà Nguyễn Thị Hội An chia sẻ, đồng thời cho rằng khi Luật Công nghiệp văn hóa được thông qua, những “nút thắt” về cơ chế sẽ được tháo gỡ, tạo đòn bẩy pháp lý để các địa phương ban hành chính sách đặc thù, doanh nghiệp yên tâm đầu tư và đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ có thêm động lực cống hiến.

Dự án Luật được xây dựng nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7.1.2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, đồng thời triển khai các chỉ đạo, kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam. Bộ VHTTDL đang khẩn trương xây dựng dự án Luật theo trình tự, thủ tục rút gọn, dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp tháng 10.2026.

Theo nội dung được trình bày tại hội thảo, giai đoạn 2018-2025, tỷ trọng công nghiệp văn hóa trong GDP Việt Nam ước đạt khoảng 4-5%, trong khi mục tiêu đến năm 2030 là tối thiểu 7% GDP. Việt Nam có nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, lực lượng sáng tạo trẻ, thị trường hơn 100 triệu dân cùng sự phát triển nhanh của công nghệ và kinh tế số, song tiềm năng này chưa được khai thác tương xứng.

Một trong những nguyên nhân được chỉ ra là các quy định hiện hành chủ yếu nằm rải rác trong các luật chuyên ngành, tập trung vào quản lý từng lĩnh vực, trong khi còn thiếu cơ chế kiến tạo để kết nối đầy đủ chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa từ sáng tạo, quyền sở hữu trí tuệ, vốn, sản xuất, phân phối, doanh thu đến tái đầu tư và xuất khẩu.

Dự án Luật được xây dựng theo hướng tạo khung chính sách liên ngành, tháo gỡ các “điểm nghẽn”, làm rõ những “điểm mờ” và bổ sung các “khoảng trống” từ thực tiễn.

Đề xuất chính sách sát hơn với thực tiễn địa phương

Dự án Luật tiếp cận công nghiệp văn hóa từ góc độ phát triển một ngành kinh tế chiến lược theo chuỗi giá trị, đồng thời không quy định lại những nội dung đã được luật chuyên ngành điều chỉnh và không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính không cần thiết. Tinh thần chủ đạo được xác định là “Chuyển bản sắc văn hóa thành tài sản trí tuệ, chuyển tài sản trí tuệ thành dòng tiền tạo ra giá trị kinh tế”.

Dự thảo hiện tập trung vào 6 nhóm chính sách lớn, gồm hệ sinh thái công nghiệp văn hóa; tài sản trí tuệ; nhân lực và nhân tài; hạ tầng; thị trường; hỗ trợ tài chính và ưu đãi đầu tư. Các nhóm chính sách hướng tới kết nối chủ thể sáng tạo, doanh nghiệp và các công đoạn trong chuỗi giá trị; hỗ trợ xác lập, quản lý, định giá và giao dịch tài sản trí tuệ; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; phát triển không gian sáng tạo, tổ hợp và cụm công nghiệp sáng tạo; thúc đẩy thị trường, thương mại và xuất khẩu sản phẩm, dịch vụ văn hóa; đồng thời khơi thông nguồn lực tài chính và thu hút nhà đầu tư chiến lược.

Thông qua hội thảo tại Đà Nẵng, Bộ VHTTDL mong muốn tiếp tục lắng nghe ý kiến trực tiếp từ thực tiễn, nhất là về những điểm nghẽn cần tháo gỡ, tính khả thi của chính sách, khả năng huy động và sử dụng nguồn lực, cơ chế phát triển tài sản trí tuệ, nhân lực, hạ tầng, thị trường cũng như chính sách tài chính, đầu tư.

Tại hội thảo, ông Cao Trí Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng cho rằng Đà Nẵng có tiềm năng phát triển tốt về công nghiệp văn hóa, trong đó du lịch văn hóa là mảng thành phố đang phát triển mạnh và đặc sắc. Ông đề nghị dự thảo Luật phản ánh đầy đủ hơn vai trò của các Hiệp hội, hội; làm rõ di sản văn hóa như một nguồn tài nguyên văn hóa; có chính sách vượt trội về nhân tài văn hóa, trong đó có cơ chế đi lại, visa thuận lợi hơn cho nghệ sĩ, nhân tài văn hóa trong và ngoài nước.

Ông Cao Trí Dũng cũng đề xuất khung pháp lý cho phim trường; luật hóa chính sách hỗ trợ phát hiện, đào tạo nhân tài văn hóa từ nhỏ; có các bậc đào tạo rõ ràng và cơ chế đột phá, khuyến khích của Nhà nước. Bên cạnh đó, cần có cơ chế về sử dụng tài sản công, cho tư nhân thuê để phát triển công nghiệp văn hóa.

Từ thực tiễn Huế, ông Nguyễn Thiên Bình, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế, cho rằng công nghiệp văn hóa không phải lĩnh vực tách rời hoạt động bảo tồn mà là phương thức chuyển hóa có trách nhiệm các giá trị di sản, cảnh quan, tri thức và bản sắc địa phương thành sản phẩm, dịch vụ có giá trị gia tăng.

Ông kỳ vọng Luật tạo công cụ pháp lý rõ và khả thi để các địa phương phát huy lợi thế riêng, đồng thời bảo đảm cân bằng giữa bảo tồn và phát triển, giữa quyền sáng tạo với trách nhiệm bảo vệ di sản, bản quyền và lợi ích cộng đồng.

Ông Nguyễn Thiên Bình cũng góp ý một số nội dung cụ thể trong dự thảo liên quan đến việc áp dụng Luật, theo dõi, đánh giá hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, tuyển thẳng thí sinh có năng khiếu và cách sử dụng thuật ngữ “studio” trong quy định về đào tạo.

Sau hơn 3 giờ làm việc, Ban soạn thảo đã tiếp nhận nhiều ý kiến thẳng thắn, trách nhiệm và tâm huyết từ các đại biểu.

Các ý kiến tại hội thảo sẽ được tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật và hồ sơ dự án Luật trước khi trình cấp có thẩm quyền.