Phường vào cuộc xử lý, di tích có được bảo vệ?

VHO - Ngay sau khi Văn Hóa đăng bài Phường Tây Hồ “khai tử” chùa Quang Ân, “xoá sổ” di tích cách mạng kháng chiến? ra ngày 2.10, trong hai ngày cuối tuần 2 - 3.10, lãnh đạo phường Tây Hồ (Hà Nội) đã quyết liệt chỉ đạo các phòng ban chức năng liên quan lập hai Tổ công tác đến hiện trường tại địa chỉ cấp phép xây dựng để kiểm tra, theo đó yêu cầu đình chỉ thi công.

Đây là động thái tích cực của lãnh đạo phường Tây Hồ trong việc tiếp nhận phản ánh của cơ quan báo chí liên quan đến di tích lịch sử, văn hóa và di tích lịch sử cách mạng kháng chiến chùa Quang Ân. Tuy nhiên, dư luận vẫn đang đặt nặng câu hỏi, liệu di tích có được bảo vệ, phát huy giá trị theo luật định?

Tạm đình chỉ thi công công trình

Gần trưa ngày 2.10, sau khi nhận được điện thoại báo tin, chúng tôi theo chân Tổ công tác của phường Tây Hồ do Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị làm đại diện đến địa chỉ số 64, ngách 78/19 đường Võ Chí Công để xác minh, làm rõ nội dung thông tin Văn Hóa phản ánh.

Tại hiện trường, các thành viên Tổ công tác tiến hành hành kiểm tra, đo đạc và ghi nhận với sự chứng kiến của chủ hộ gia đình, Tổ trưởng tổ dân phố. Dưới cái nắng nóng gay gắt, các thành viên Tổ công tác vẫn xem xét kỹ những hạng mục liên quan, di vật, hiện vật cổ đang nằm “vạ vật” tại hiện trường, đồng thời chụp ảnh làm tư liệu.

Cũng tại hiện trường cấp Giấy phép xây dựng, Tổ công tác tiến hành lập biên bản, trong đó nêu rõ công trình cũ, nhà cấp bốn với diện tích khoảng 50m² (người dân thường gọi Tam bảo chùa Quang Ân - NV) đã được dỡ bỏ toàn bộ; phần tường bao xung quanh công trình bị đập bỏ đến chân móng; những pho tượng cổ ở trong công trình đã được dời đi nơi khác. Riêng chiếc chuông cổ có chiều cao hơn 1m, đang nằm ở hiện trường phá dỡ, Tổ công tác đề nghị gia đình có trách nhiệm cất giữ, bảo quản. Hệ thống tường rào bao xung quanh hiện trường, nơi đang lưu giữ những tấm bia đá cổ cùng Tam quan, biểu trụ phải giữ nguyên hiện trạng, cấm tháo dỡ. Biên bản yêu cầu gia đình được cấp Giấy phép xây dựng tạm dừng thi công, chờ thông báo mới.

Chưa dừng lại ở đó, tiếp tục thực hiện ý kiến chỉ đạo của phường Tây Hồ, ngày 3.10, Phòng Văn hóa - Xã hội phối hợp với Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị, đại diện Tổ dân phố 16 và gia đình ông Đỗ Vũ Chi tổ chức kiểm tra thực tế, ghi nhận hiện trạng và việc quản lý, bảo quản các hiện vật tại khu vực hiện trường cấp giấy phép xây dựng. Qua kiểm tra, Tổ công tác ghi nhận tại khu vực hiện trường còn một số hiện vật liên quan đến chùa Quang Ân. Tổ công tác đã đề nghị gia đình ông Đỗ Vũ Chi tạm dừng thi công công trình, chờ đến khi có thông báo mới; đồng thời có trách nhiệm bảo quản, gìn giữ các hiện vật còn lưu giữ tại khu vực, không để xảy ra mất mát, thất lạc, hư hỏng; không tự ý thanh lý, cho, tặng, hoặc có các hành vi làm ảnh hưởng đến hiện vật.

Chiều 3.10, trao đổi với chúng tôi, Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị cho biết, sau khi Văn Hóa phản ánh vụ việc, lãnh đạo phường Tây Hồ đã có văn bản chỉ đạo các phòng ban chức năng khẩn trương kiểm tra các nội dung liên quan, quá trình thẩm định hồ sơ cấp Giấy phép xây dựng số 194/GPXD cho ông Đỗ Vũ Chi và bà Đinh Kim Hồng, tạm đình chỉ thi công phá dỡ công trình tại địa chỉ số 64, ngách 78/19 đường Võ Chí Công.

Không thể lãng quên di tích lịch sử, cách mạng chùa Quang Ân

Chúng tôi ghi nhận và hoan nghênh sự chỉ đạo quyết liệt của phường Tây Hồ cũng như tinh thần vào cuộc tích cực của các phòng ban liên quan sau khi Văn Hóa phản ánh vụ việc, trong đó đáng chú ý đã yêu cầu tạm đình chỉ thi công công trình tại địa chỉ trong khuôn viên di tích lịch sử, văn hóa và di tích lịch sử cách mạng kháng chiến chùa Quang Ân. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn nhận thấy các phòng ban chuyên môn có liên quan của phường Tây Hồ đang nhất mực cho rằng, việc cấp Giấy phép xây dựng như trên là theo quy định. Vậy điều này có đúng không hay vì một lỗi “kỹ thuật” nào khác?

Về nguồn gốc sử dụng đất, các phòng ban chuyên môn có liên quan của phường Tây Hồ đều nhấn mạnh, UBND thành phố Hà Nội đã cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở (Giấy chứng nhận) ngày 9.9.2002 cho ông Đỗ Vũ Chi và vợ bà Đinh Kim Hồng tại địa chỉ Tổ 16, phường Nghĩa Đô, quận Cầu Giấy, nay là số 64 ngách 78/19 đường Vũ Chí Công. Thứ nữa, “thửa đất” đã được cấp Giấy chứng nhận (tức nằm trong khuôn viên di tích lịch sử, cách mạng kháng chiến chùa Quang Ân) không có trong danh mục kiểm kê di tích của UBND thành phố Hà Nội năm 2016 và năm 2025… Chính vì thế, việc cấp Giấy phép xây dựng số 194/GPXD là “theo quy định”.

Trong khi đó, hồ sơ liên quan đến di tích lịch sử, văn hóa và di tích lịch sử cách mạng kháng chiến chùa Quang Ân lại thể hiện những vấn đề khác. Đối với Giấy chứng nhận đã cấp cho ông Đỗ Vũ Chi và vợ bà Đinh Kim Hồng, ngày 16.8.2006, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Lê Quý Đôn ký văn bản số 3626/UBND-NNĐC về việc kiểm tra, xác minh làm rõ việc sử dụng đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có liên quan đến chùa Quang Ân, phường Nghĩa Đô (cũ) gửi UBND quận Cầu Giấy (cũ) và Sở Tài nguyên Môi trường và Nhà đất (cũ). “UBND thành phố giao UBND quận Cầu Giấy chủ trì cùng Sở Tài nguyên Môi trường và Nhà đất kiểm tra, xác minh làm rõ vụ việc…, đề xuất phương án xử lý, giải quyết, báo cáo UBND thành phố trong tháng 8.2006”, văn bản nêu rõ.

Câu hỏi đặt ra là, vậy đến thời điểm này chính quyền và cơ quan chức năng có liên quan đã “xác minh làm rõ vụ việc…, đề xuất phương án xử lý, giải quyết” theo yêu cầu của UBND thành phố Hà Nội hay chưa, và kết quả xử lý cụ thể như thế nào? Trong trường hợp UBND phường Tây Hồ chưa thực sự làm rõ vấn đề này theo nội dung văn bản số 3626/UBND-NNĐC của UBND thành phố Hà Nội, nghĩa là chưa nắm rõ vụ việc xung quanh hồ sơ cấp Giấy chứng nhận cho ông Đỗ Vũ Chi và vợ bà Đinh Kim Hồng, thì việc cấp Giấy phép xây dựng như trên vẫn đang ở thế “chông chênh” pháp lý.

Nói cách khác, cơ quan chức năng và phường Tây Hồ cần tiến hành kiểm tra, xác thực lại hồ sơ cấp Giấy chứng nhận cho ông Đỗ Vũ Chi và vợ bà Đinh Kim Hồng theo chỉ đạo của thành phố Hà Nội từ năm 2006, từ đó mới có thể khẳng định “sổ đỏ” này đang ở tình trạng pháp lý như thế nào, rồi mới có cơ sở cấp Giấy phép xây dựng. Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết đến nay các phòng ban chuyên môn có liên quan của phường Tây Hồ vẫn chưa biết nội dung văn bản số 3626/UBND-NNĐC ngày 16.8.2006 của UBND thành phố Hà Nội.

Về câu chuyện di tích lịch sử, văn hóa và di tích lịch sử cách mạng kháng chiến chùa Quang Ân không còn nằm trong Danh mục kiểm kê di tích của UBND thành phố Hà Nội năm 2016 và năm 2025, chúng tôi thiết nghĩ đây là vấn đề rất đáng suy ngẫm. Phải chăng chính quyền sở tại mà cụ thể là phường Nghĩa Đô, quận Cầu Giấy (cũ) đã “quên” hay thiếu tinh thần trách nhiệm khi không làm hồ sơ đề xuất với cơ quan chuyên môn về di sản văn hóa trình thành phố Hà Nội đưa vào Danh mục kiểm kê di tích, khiến di tích lịch sử, văn hóa và di tích lịch sử cách mạng kháng chiến chùa Quang Ân không còn được pháp luật bảo vệ?

Xin dẫn ra đây một số văn bản để biết sự thể: Ngày 5.8.2005, UBND thành phố Hà Nội có quyết định số 5563/QĐ-UB về việc Gắn biển 47 điểm di tích cách mạng kháng chiến ở Hà Nội. Tại điều 1 ghi rõ: Tổ chức gắn biển di tích lịch sử cách mạng kháng chiến tại 47 điểm di tích (có danh sách kèm theo) và chùa Quang Ân (chùa làng Tân), phường Nghĩa Đô, quận Cầu Giấy cũ đứng ở vị trí thứ 6. Ngày 17.5.2006, Thành ủy Hà Nội ra Chỉ thị số 03-CT/TU về việc bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích cách mạng kháng chiến, trong đó nhấn mạnh: “Công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di tích cách mạng kháng chiến ở Hà Nội là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, đồng thời mang tính cấp bách…”.

UBND, Phòng VHTT quận Cầu Giấy (cũ) đã có rất nhiều văn bản mang tính pháp lý liên quan đến di tích lịch sử văn hóa, di tích lịch sử cách mạng kháng chiến chùa Quang Ân, nhưng chỉ xin dẫn ra ở đây một văn bản để cho thấy quận này đã quan tâm như thế nào đến di sản này. Ngày 26.9.2005, Phòng VHTT quận Cầu Giấy có văn bản số 85/VH-TT, trong đó khẳng định: “Chùa Quang Ân là một di tích lịch sử cách mạng, vì vậy cần được bảo vệ đúng Luật Di sản văn hóa đã được ban hành”. Dẫn ra như trên để thấy rằng, nếu những ai trân quý di sản văn hóa, di tích cách mạng kháng chiến chắc không thể quên trên địa bàn mình có những công trình giá trị nào để trình với cấp thẩm quyền đưa vào diện bảo vệ, phát huy giá trị.

Văn Hóa sẽ trở lại vấn đề này trong những số báo sau.