Làm gì để Việt Nam trở thành điểm hẹn của những sự kiện quốc tế?

VHO - Trong bối cảnh công nghiệp văn hóa đang trở thành một trong những động lực phát triển mới của nhiều quốc gia, Việt Nam cũng đứng trước cơ hội lớn để định vị mình như một trung tâm văn hóa – giải trí mới của khu vực.

Trong khuôn khổ Hội nghị cấp cao kết nối ngành Triển lãm, sự kiện và quảng cáo Việt Nam với chủ đề "Kỷ nguyên vươn mình của nền công nghiệp văn hoá và kinh tế thể thao" đã diễn ra Hội thảo "Từ bản sắc đến biểu tượng định vị Việt Nam thành điểm đến sự kiện tầm khu vực". 

Tại đây, nhiều chuyên gia, nghệ sĩ, đạo diễn và nhà quản lý văn hóa đã cùng nhìn nhận về cơ hội để Việt Nam tạo dựng vị thế mới trên bản đồ công nghiệp giải trí khu vực, trong đó nhấn mạnh vai trò của bản sắc văn hóa như yếu tố cốt lõi để hình thành những thương hiệu sự kiện mang dấu ấn Việt Nam.

Xây dựng bản sắc riêng biệt

Từ những concert quy mô hàng chục nghìn khán giả, các đại nhạc hội ngoài trời cho tới những chương trình nghệ thuật kết hợp công nghệ hiện đại, thị trường biểu diễn Việt Nam trong hai năm 2025 – 2026 đang cho thấy sức tăng trưởng mạnh mẽ và khát vọng vươn ra thế giới.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, nghệ sĩ và nhà quản lý văn hóa, để tạo được vị thế riêng trên bản đồ giải trí quốc tế, Việt Nam không thể chỉ chạy theo quy mô hay công nghệ. Điều quan trọng nhất vẫn là xây dựng được bản sắc văn hóa riêng biệt – thứ khiến khán giả quốc tế nhớ tới Việt Nam như một điểm đến không thể thay thế.

NSND Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, cho rằng bản sắc văn hóa chính là “chìa khóa” để Việt Nam tạo dấu ấn trong ngành công nghiệp giải trí toàn cầu.

Theo ông, những show diễn quy mô lớn xuất hiện liên tục trong thời gian qua không còn đơn thuần là hoạt động giải trí. Nhiều chương trình đã bắt đầu đóng vai trò như một công cụ xây dựng thương hiệu cho địa phương, cho tổ chức và dần hình thành những biểu tượng văn hóa mới.

“Công chúng hiện nay không chỉ muốn xem một chương trình biểu diễn mà còn muốn được trải nghiệm không gian văn hóa, cảm xúc và câu chuyện đằng sau chương trình đó”, NSND Xuân Bắc nhận định.

Sự bùng nổ của các concert, đại nhạc hội và chuỗi chương trình nghệ thuật trong giai đoạn 2025 – 2026 cho thấy nhu cầu hưởng thụ văn hóa của khán giả đang ngày càng lớn. Đây không chỉ là tín hiệu tích cực cho ngành giải trí mà còn mở ra cơ hội để Việt Nam phát triển công nghiệp văn hóa theo hướng chuyên nghiệp và bền vững hơn.

Theo Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, điều khiến Việt Nam có lợi thế đặc biệt chính là chiều sâu văn hóa hàng nghìn năm cùng kho tàng di sản đồ sộ. Với hơn 26 di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được UNESCO công nhận, Việt Nam sở hữu nguồn chất liệu giàu bản sắc để tạo nên các sản phẩm nghệ thuật độc đáo.

Ông cho rằng khán giả quốc tế không đến Việt Nam để tìm kiếm những điều giống với các quốc gia khác. Điều họ muốn trải nghiệm là những giá trị chỉ Việt Nam mới có.

“Khách quốc tế cần những câu chuyện được kể bằng nghệ thuật và mang đậm bản sắc Việt Nam”, NSND Xuân Bắc nhấn mạnh.

Từ góc nhìn của người làm nghề, đạo diễn Việt Thanh cũng đồng tình rằng bản sắc và cảm xúc mới là yếu tố cốt lõi tạo nên sức sống cho nghệ thuật biểu diễn.

Theo nữ đạo diễn, công nghệ có thể giúp sân khấu tiệm cận xu hướng quốc tế, tạo nên những trải nghiệm thị giác hiện đại, nhưng điều quyết định thành công của một tác phẩm vẫn là khả năng chạm tới cảm xúc của khán giả.

“Khán giả có thể choáng ngợp trước kỹ xảo hay công nghệ trong vài phút đầu tiên, nhưng thứ khiến họ nhớ lâu vẫn là cảm xúc”, đạo diễn Việt Thanh chia sẻ.

Đạo diễn Việt Thanh dẫn chứng từ vở kịch Bão tố Trường Sơn do Nhà hát Kịch Việt Nam dàn dựng. Dù sử dụng sân khấu tối giản, không quá phụ thuộc vào kỹ xảo hiện đại, tác phẩm vẫn tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ nhờ chiều sâu nội dung và cảm xúc chân thực.

Theo chị, đó là minh chứng cho thấy nghệ thuật Việt Nam hoàn toàn có thể tạo dấu ấn nếu biết khai thác những giá trị tinh thần riêng có thay vì chạy đua hình thức.

Nữ đạo diễn cũng nhìn nhận trong thời gian qua, Việt Nam đã có nhiều dấu ấn tích cực trong việc đưa văn hóa ra quốc tế, từ âm nhạc, điện ảnh đến các chương trình biểu diễn phục vụ khách du lịch nước ngoài. Dù vậy, những thành công ấy vẫn mang tính riêng lẻ và chưa hình thành được sức mạnh tổng thể cho ngành công nghiệp văn hóa.

“Chúng ta đã có những điểm sáng nhưng vẫn thiếu một hệ sinh thái đủ mạnh để kết nối các nguồn lực và tạo thành thương hiệu văn hóa quốc gia”, nữ đạo diễn Việt Thanh nói.

Trong khi đó, đạo diễn Hoàng Công Cường cho rằng thách thức lớn nhất của ngành biểu diễn hiện nay là làm sao dung hòa giữa tính hiện đại và bản sắc dân tộc.

Theo anh, các chương trình giải trí lớn hiện nay đều đứng trước áp lực phải đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế về âm thanh, ánh sáng, kỹ thuật dàn dựng cũng như trải nghiệm khán giả. Tuy nhiên, nếu quá chạy theo xu hướng toàn cầu mà đánh mất bản sắc riêng thì chương trình sẽ khó tạo được dấu ấn lâu dài.

Anh lấy ví dụ từ các chương trình giải trí ăn khách như Chị đẹp đạp gió rẽ sóng. Những chương trình như vậy luôn đặt ra bài toán làm sao để nghệ sĩ Việt vẫn giữ được tinh thần văn hóa dân tộc khi đứng cạnh các tiêu chuẩn quốc tế về sân khấu và biểu diễn.

Theo đạo diễn Hoàng Công Cường, Việt Nam không thiếu tài năng hay ý tưởng sáng tạo. Điều cần thiết lúc này là đầu tư đồng bộ hơn vào hạ tầng biểu diễn, dịch vụ du lịch và hệ sinh thái trải nghiệm văn hóa.

“Muốn nâng tầm công nghiệp biểu diễn thì không thể chỉ có nghệ sĩ hay chương trình hay. Chúng ta cần cả một hệ sinh thái từ sân khấu, công nghệ, dịch vụ, giao thông cho tới trải nghiệm du lịch đi kèm”, anh nhấn mạnh.

Nhiều điểm thuận lợi để bứt phá

Ở góc độ marketing và phát triển thương hiệu, bà Cao Vân Hà cho rằng ngành giải trí hiện đại không còn chỉ “bán show” mà đang bán cảm xúc và trải nghiệm văn hóa.

Theo bà, nhiều đối tác quốc tế khi đến Việt Nam đều đánh giá cao tiềm năng về hạ tầng, cảnh quan thiên nhiên và tốc độ phát triển của thị trường giải trí. Tuy nhiên, điều khiến họ thực sự ấn tượng lại là những chi tiết rất Việt xuất hiện trong các chương trình nghệ thuật.

Bà dẫn chứng từ chương trình Symphony of the Sea tại Phú Quốc. Trong không gian trình diễn hiện đại với công nghệ ánh sáng và hiệu ứng quốc tế, chỉ một hình ảnh cánh diều hay câu hát ru bằng tiếng Việt cũng đủ tạo nên khoảnh khắc xúc động đối với nhiều khán giả nước ngoài.

Theo bà Cao Vân Hà, đó chính là giá trị khác biệt mà Việt Nam cần phát huy mạnh hơn trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa.

“Công nghệ có thể giống nhau ở nhiều nơi nhưng cảm xúc gắn với văn hóa bản địa thì không thể sao chép”, bà nói.

Các chuyên gia đều nhận định Việt Nam đang đứng trước thời điểm thuận lợi để bứt phá trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Việc Quốc hội và Chính phủ ưu tiên phát triển công nghiệp văn hóa, mở rộng không gian cho nghệ thuật truyền thống và thúc đẩy các sự kiện quy mô lớn đang tạo ra nền tảng quan trọng cho sự phát triển của ngành.

Nhiều ý kiến cho rằng nếu biết tận dụng tốt kho tàng di sản văn hóa, kết hợp cùng tư duy sáng tạo hiện đại và chiến lược đầu tư bài bản, Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra những biểu tượng văn hóa mới mang tầm khu vực.

Để làm được điều đó, cần sự đồng hành giữa nghệ sĩ, doanh nghiệp, các nhà quản lý và chính sách hỗ trợ từ Nhà nước. Quan trọng hơn cả là giữ được tinh thần văn hóa Việt Nam trong từng sản phẩm nghệ thuật, bởi đó chính là yếu tố tạo nên sức cạnh tranh bền vững.

Trong cuộc cạnh tranh toàn cầu của ngành giải trí, công nghệ hay quy mô có thể giúp gây chú ý, nhưng chỉ bản sắc văn hóa mới đủ sức tạo nên dấu ấn lâu dài. Và với kho tàng văn hóa phong phú cùng nguồn năng lượng sáng tạo đang ngày càng mạnh mẽ, Việt Nam đang có cơ hội để kể câu chuyện riêng của mình với thế giới bằng ngôn ngữ nghệ thuật.