Độc đáo “bảo tàng” kết nối bản sắc văn hóa giữa đại ngàn Tây Bắc

VHO - Giữa đại ngàn, tại xã Hợp Thành (tỉnh Lào Cai), một "bảo tàng" văn hóa các dân tộc độc đáo đã được hình thành từ những kỷ vật do chính người dân tự nguyện hiến tặng. Không chỉ lưu giữ hiện vật, nơi đây còn khơi dậy ký ức cộng đồng, lan tỏa giá trị di sản và đưa văn hóa truyền thống hòa vào đời sống đương đại.

“Bảo tàng” kết nối bản sắc văn hóa các dân tộc

Chính thức đi vào hoạt động từ ngày 30.6, “Không gian trưng bày văn hóa các dân tộc” xã Hợp Thành đã trở thành một “bảo tàng” sống động kết nối, giới thiệu bản sắc văn hóa của các dân tộc Tày, Dao, Mông, Giáy, Xa Phó và Kinh trên địa bàn.

Điều làm nên nét độc đáo của “bảo tàng” giữa đại ngàn Tây Bắc này không nằm ở quy mô hay số lượng hiện vật, mà ở sự chung tay của nhân dân cùng tham gia xây dựng không gian văn hóa đặc sắc.

Từ những bộ trang phục truyền thống, cây đàn tính, khèn Mông, sách cổ chữ Nôm Dao, trống da bò, tù và, nông cụ lao động… đều do người dân trên địa bàn xã Hợp Thành tự nguyện trao tặng. Mỗi hiện vật gắn với một câu chuyện, một ký ức được gìn giữ qua nhiều thế hệ, nay trở thành “chứng nhân” lưu giữ hồn cốt văn hóa cộng đồng.

Đặc biệt, sau khi hiến tặng, người dân tiếp tục đồng hành với vai trò là những “người kể chuyện” di sản. Họ trực tiếp giới thiệu cho du khách và thế hệ trẻ về ý nghĩa, công dụng cùng ký ức gắn với từng hiện vật, khiến các kỷ vật như được “đánh thức”, trở nên gần gũi và có sức sống.

Tái hiện sống động văn hóa phi vật thể

Không gian trưng bày của “bảo tàng” còn tái hiện sinh động những giá trị văn hóa phi vật thể mà Hợp Thành đang lưu giữ: cây đàn Tính trong thực hành Then của người Tày, bộ sách cổ chữ Nôm Dao, nghệ thuật trang trí trên trang phục người Xa Phó, tiếng khèn Mông, nghề làm hương truyền thống của người Giáy...

Mỗi góc trưng bày phản ánh nét đẹp riêng, đồng thời khắc họa bức tranh đoàn kết của cộng đồng các dân tộc vùng cao.

Với thế hệ trẻ, đây là “lớp học” đặc biệt về lịch sử, văn hóa địa phương. Thay vì chỉ đọc qua sách vở, các em được tận mắt quan sát hiện vật, gặp gỡ người gìn giữ và lắng nghe những câu chuyện từ ký ức người trong cuộc.

Không gian cũng từng bước được xây dựng trở thành địa điểm giáo dục truyền thống, sinh hoạt văn hóa cộng đồng và đón khách tham quan.

Khi cộng đồng là chủ thể giữ gìn di sản

Ông Ngô Vũ Quốc, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Hợp Thành cho biết, giá trị lớn nhất của Không gian trưng bày không chỉ ở hiện vật, mà ở sự đồng thuận, chung tay của nhân dân. Khi mỗi người dân trở thành chủ thể bảo tồn, trao truyền và lan tỏa giá trị văn hóa, di sản sẽ tiếp tục phát huy trong đời sống đương đại.

Đây được xem là cách làm thiết thực nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, góp phần phát triển văn hóa, xây dựng con người Lào Cai, gắn bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc với phát triển du lịch cộng đồng và phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Hiện xã Hợp Thành có hơn 12.500 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 93%.

Xã cũng là địa phương đang lưu giữ nhiều di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia như: Thực hành Then của người Tày, Kéo co truyền thống Tày - Giáy, Nghệ thuật trang trí trên trang phục của người Xa Phó, Chữ Nôm Dao và Nghi lễ Cấp sắc của người Dao.

Từ những hiện vật do nhân dân các dân tộc trên địa bàn tự nguyện hiến tặng, các giá trị văn hóa ở Hợp Thành sẽ tiếp tục được gìn giữ, trao truyền, góp phần xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và tạo nguồn lực để du lịch cộng đồng phát triển.