Bảo tàng Trường Sa, “cột mốc” khẳng định chủ quyền biển đảo

VHO - Tỉnh Khánh Hòa sẽ tổ chức lễ khởi công xây dựng Bảo tàng Trường Sa vào ngày 29.4 tới. Đây là công trình mang ý nghĩa văn hóa, lịch sử to lớn, nhằm lưu giữ, giới thiệu những hiện vật quý về biển, đảo Trường Sa đến người dân, du khách.

 Qua đó, góp phần khẳng định chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc, khơi dậy khát vọng xây dựng quê hương ngày càng mạnh giàu.

 Bảo tàng Trường Sa được xây dựng trên khu đất có diện tích khoảng 1,71ha, nằm bên bờ vịnh Cam Ranh (thuộc xã Cam Lâm), tiếp giáp với Khu tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma, tạo thành một quần thể kiến trúc cảnh quan lịch sử, văn hóa, tâm linh, góp phần thu hút du khách, hình thành một điểm du lịch mà mỗi du khách trong và ngoài nước khi đến với Khánh Hòa không thể bỏ qua.

Sẽ xứng tầm với nền kinh tế biển

Bảo tàng có tổng mức đầu tư gần 300 tỉ đồng do Công ty Cổ phần Vinhomes tài trợ. Sau khi hoàn thành (dự kiến quý I.2028) bảo tàng sẽ được bàn giao cho UBND tỉnh Khánh Hòa quản lý, vận hành. Bảo tàng Trường Sa được xây dựng theo kiến trúc thông qua thi tuyển đã được UBND tỉnh Khánh Hòa tổ chức và phê duyệt trước đó (phương án có mã dự thi HD01 của Công ty TNHH HUNI Việt Nam).

Theo đó, Bảo tàng Trường Sa có diện tích khoảng 3.873m², gồm ba tầng nổi và một tầng hầm. Tổng thể hình khối kiến trúc gồm ba nhánh vươn mình từ đất liền hướng ra Trường Sa- Biển Đông.

Hoa văn san hô đỏ cách điệu trên hệ thống rèm che nắng bằng bê tông cốt sợi thủy tinh tạo hiệu ứng thị giác ấn tượng, sinh động. Vật liệu gạch bê tông đỏ gợi liên tưởng đến kỹ thuật đóng tàu gỗ thế kỷ XVII, kết hợp mảng bê tông mô phỏng tấm gỗ uốn lượn, tái hiện sự uy nghi của thuyền chiến Hải quân nhà Nguyễn.

Mỗi chi tiết kiến trúc như một câu chuyện lịch sử, tôn vinh tinh thần bất khuất dân tộc. Khối trung tâm bảo tàng mang hình khối mềm mại, uốn lượn, lấy cảm hứng từ địa hình tự nhiên và dòng chảy liên kết không gian. Công trình chính đặt tại trung tâm khu đất, vừa là điểm nhấn, vừa là hạt nhân tổ chức không gian.

Tổng thể kiến trúc cảnh quan được tổ chức theo nguyên tắc mở, liên kết chặt chẽ giữa công trình, cây xanh và mặt nước, tạo không gian sinh động, hài hòa với thiên nhiên; đồng thời đáp ứng các yêu cầu về công năng sử dụng, an toàn và phát triển bền vững.

Trao đổi với phóng viên, PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nghề cá Việt Nam, thành viên Tổ tư vấn công trình Bảo tàng Trường sa, chia sẻ, khu vực biển Đông mà đặc biệt quần đảo Trường Sa là một trong những vùng biển có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng của Việt Nam. Đây không chỉ là vùng biển giàu tài nguyên thiên nhiên, thủy hải sản mà còn là vùng biển mà Việt Nam đã đặt dấu ấn khai thác, quản ý ở cấp độ Nhà nước sớm nhất. Vùng biển đảo mà chúng ta không chỉ đổ mồ hôi, công sức mà biết bao xương máu của cha ông để khai thác, quản lý.

Nghị quyết số 36- NQ/TW ngày 22.10.2018 của BCH Trung ương Đảng khóa XII về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đề ra nhiều giải pháp để phát triển kinh tế biển một cách bền vững. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng Bảo tàng Trường Sa là hết sức cần thiết và có ý nghĩa chính trị, lịch sử, văn hóa. Vì vậy, Tổ tư vấn đề nghị mẫu Bảo tàng phải làm sao xứng tầm với nền kinh tế biển và có ý nghĩa chiến lược.

Niềm tự hào của mỗi người dân

Đây không chỉ là thiết chế văn hóa nhằm lưu giữ, tôn vinh các giá trị văn hóa biển đảo, mà còn giới thiệu, giáo dục cho thế hệ trẻ, mọi tầng lớp nhân dân về chủ quyền biển, đảo quốc gia, đặc biệt là quần đảo Trường Sa; đồng thời là một sản phẩm du lịch mới dành cho du khách trong và ngoài nước khi đến với Khánh Hòa.

“Bảo tàng phải là cột mốc, là pháo đài khẳng định chủ quyền của chúng ta về biển đảo. Ở đó, mỗi người dân khi đến với bảo tàng, đứng bên bờ biển lộng gió sẽ trào dâng lên niềm tự hào, thấm từng hào khí của cha ông. Và khi đến đó, ta sẽ thấy gần hơn với Trường Sa, Hoàng Sa, phần lãnh thổ thiêng liêng của tổ quốc”, PGS.TS Nguyễn Chu Hồi nhấn mạnh.

Ngoài ra, theo ông, bên cạnh bảo tàng, toàn bộ không gian sẽ kết nối với Khu tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma thành một quần thể di tích lịch sử, văn hóa, tâm linh. Ở đó có những hàng cây đặc hữu được đưa về từ Trường sa như bàng vuông, phong ba, bão táp… Và dọc theo những hàng cây này, sẽ trưng bày tượng bán thân của 64 chiến sĩ đã hy sinh vào ngày 14.3.1988 trong cuộc chiến bảo vệ chủ quyền biển đảo của tổ quốc. Đó là cách để chúng ta tôn vinh những anh hùng đã ngã xuống cho đất mẹ mãi trường tồn…

Ông Nguyễn Thanh Hà, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa cho biết, bảo tàng Trường Sa là công trình có ý nghĩa đặc biệt, nơi trưng bày, giới thiệu những hiện vật, tư liệu quý về Trường Sa; đồng thời là biểu tượng khẳng định chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc, hun đúc lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc.

Vì vậy, UBND tỉnh sẽ khởi công xây dựng đúng vào dịp kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng quần đảo Trường Sa (29.4.1975 - 29.4.2026) và chào mừng kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, hoàn toàn thống nhất đất nước (30.4.1975 - 30.4.2026). Theo kế hoạch, Bảo tàng Trường Sa sẽ hoàn thành sau khoảng hai năm xây dựng. UBND tỉnh đã yêu cầu các Sở, ban, ngành và địa phương phối hợp chặt chẽ với nhà đầu tư trong quá trình triển khai, bảo đảm công trình được thực hiện đúng tiến độ, chất lượng và xứng tầm giá trị lịch sử, văn hóa.

Song song đó, Bảo tàng tỉnh Khánh Hòa tiến hành khảo sát, nghiên cứu lập danh mục sưu tầm tư liệu, hiện vật trưng bày tại Bảo tàng Trường Sa sau khi bảo tàng hoàn thành, đưa vào khai thác. Theo đó, hiện Bảo tàng tỉnh Khánh Hòa đã thu thập, lập danh mục 1.154 hình ảnh, tài liệu, tư liệu, hiện vật.

Trong đó có 426 file hình ảnh; 206 danh mục tài liệu hiện vật; 114 danh mục tư liệu; 28 danh mục hiện vật; 40 danh mục phim tài liệu và 340 hình ảnh chưa có file. Sau khi công trình Bảo tàng Trường Sa hoàn thành xây dựng và bàn giao cho tỉnh, Sở VHTTDL sẽ triển khai việc trưng bày, quản lý, khai thác và sử dụng công trình.

Chia sẻ về việc UBND tỉnh Khánh Hòa sẽ khởi công xây dựng Bảo tàng đúng dịp kỷ niệm Ngày giải phóng Trường Sa, ông Nguyễn Tấn Tuân, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa không giấu được niềm vui: Việc xây dựng Bảo tàng Trường Sa là hết sức cần thiết và ý nghĩa.

Chính vì vậy, tỉnh Khánh Hòa đã thống nhất chủ trương từ nhiều năm trước và nhiều lần cho ý kiến, tổ chức cuộc thi mẫu bảo tàng gắn với hình ảnh biển đảo cũng truyền thống đấu tranh bất khuất của dân tộc. Đây không đơn thuần là một bảo tàng mà là một “pháo đài” vững chắc lưu giữ những ký ức tư liệu về biển đảo, chứng tích của cha ông; qua đó, góp phần tuyên truyền, giáo dục truyền thống yêu nước, nâng cao ý thức bảo vệ chủ quyền biển, đảo Tổ quốc của thế hệ mai sau.

“Khi hoàn thành, công trình Bảo tàng Trường Sa sẽ là niềm tự hào của mỗi người dân Khánh Hòa nói riêng và Việt Nam nói chung về vùng biển đảo giàu tại nguyên thiên nhiên và thủy hải sản; là niềm tự hào về lịch sử đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của tổ quốc”, ông Tuân chia sẻ.