Hoàn thiện thể chế, phát triển thị trường bản quyền chuyên nghiệp, minh bạch

VHO - Sáng 15.10, tại Hà Nội, Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả, Bộ VHTTDL tổ chức Hội nghị Tổng kết việc thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành. Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hồ An Phong dự Hội nghị.

Tham dự Hội nghị có đại diện một số bộ, ngành, cơ quan liên quan; đại diện các cơ quan quản lý và thực thi về quyền tác giả, quyền liên quan tại địa phương; đại diện một số cơ quan, đơn vị thuộc Bộ VHTTDL; đại diện một số hội, hiệp hội, các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, quyền liên quan; đại diện một số chủ sở hữu quyền tác giả, các đơn vị khai thác, sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan; các cơ quan truyền thông báo chí.

Xây dựng môi trường sáng tạo lành mạnh

Hội nghị là hoạt động có ý nghĩa quan trọng nhằm đánh giá toàn diện tình hình triển khai, kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc và bất cập trong quá trình thi hành các quy định pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan.

Đồng thời tiếp nhận ý kiến của các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp, hiệp hội, các chuyên gia và chủ thể quyền để đề xuất giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hồ An Phong nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế về bản quyền, bảo vệ quyền lợi của chủ thể sáng tạo, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo.

Thứ trưởng Hồ An Phong cho biết, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, văn hóa ngày càng được xác định không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là nguồn lực nội sinh, động lực tăng trưởng, đóng góp trực tiếp vào phát triển kinh tế - xã hội.

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam tạo cơ sở quan trọng để thúc đẩy lĩnh vực văn hóa phát triển, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục thể chế hóa các chủ trương của Đảng thành chính sách, pháp luật đồng bộ, phù hợp với thực tiễn.

Theo Thứ trưởng, Luật Sở hữu trí tuệ được ban hành cách đây 20 năm, trải qua 5 lần sửa đổi. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ, đặc biệt là công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), đang tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với hoạt động sáng tạo và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Thực tiễn đó đòi hỏi hệ thống pháp luật phải được cập nhật kịp thời, đáp ứng yêu cầu bảo vệ quyền tác giả, đồng thời khơi thông nguồn lực sáng tạo và thúc đẩy phát triển kinh tế sáng tạo.

Thứ trưởng Hồ An Phong nhấn mạnh, Việt Nam có lợi thế lớn về tài nguyên văn hóa được tích lũy qua hàng nghìn năm lịch sử. Nếu được khai thác hiệu quả và chuyển hóa thành các sản phẩm, dịch vụ có giá trị, nguồn tài nguyên này có thể đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, phát triển công nghiệp văn hóa và thúc đẩy xuất khẩu văn hóa. Trong đó, bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan là một trong những điều kiện quan trọng để phát huy giá trị của các sản phẩm sáng tạo.

Thực tế cho thấy, tình trạng vi phạm bản quyền vẫn diễn ra phổ biến, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, đồng thời gây lo ngại cho các nhà đầu tư. Nếu không xây dựng được môi trường bảo hộ bản quyền hiệu quả, các chủ thể sáng tạo sẽ khó bảo đảm quyền lợi từ thành quả lao động, còn hoạt động đầu tư, phát triển các sản phẩm công nghiệp văn hóa cũng gặp nhiều trở ngại.

Trước những yêu cầu mới, Thứ trưởng cho rằng việc hoàn thiện pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan cần hướng tới xây dựng môi trường sáng tạo lành mạnh, bảo vệ quyền lợi của tác giả và nhà đầu tư, đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội và nền kinh tế thị trường. Công tác thực thi pháp luật cũng cần được chú trọng, bảo đảm xử lý các hành vi vi phạm bản quyền phù hợp với thực tiễn.

Ghi nhận sự phối hợp giữa các cơ quan trong công tác bảo vệ quyền tác giả, Thứ trưởng Hồ An Phong nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành liên quan nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và hoàn thiện thể chế.

Thứ trưởng khẳng định, việc tổng kết thi hành các quy định về quyền tác giả, quyền liên quan nhằm đánh giá những kết quả đạt được, nhận diện khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp phù hợp.

Đây cũng là cơ sở quan trọng để chuẩn bị đề xuất cơ quan thẩm quyền xây dựng Luật chuyên ngành riêng về Bản quyền tác giả, góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo vệ hoạt động sáng tạo và thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Phát triển thị trường bản quyền chuyên nghiệp, minh bạch

Luật Sở hữu trí tuệ được Quốc hội thông qua từ năm 2005, qua  hơn 20 năm triển khai với 5 lần sửa đổi, bổ sung (gần đây nhất là vào năm 2025) đã tạo dựng nên một hành lang pháp lý giúp các tổ chức, cá nhân sáng tạo, khai thác và bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan.

Đồng thời, hệ thống pháp luật của chúng ta đã đáp ứng các chuẩn mực quốc tế như Công ước Berne, Hiệp định TRIPS, cũng như các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, EVFTA. 

Trước những yêu cầu phát triển mới, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7.1.2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã đặt ra yêu cầu hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực, kiến tạo môi trường phát triển văn hóa, trong đó có định hướng xây dựng Luật Bản quyền tác giả độc lập, đáp ứng yêu cầu của chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. 

Theo công bố của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới WIPO, hiện nay có 177/195 quốc gia có luật riêng, chuyên ngành điều chỉnh lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan, trong đó có các nước là đối tác chính với Việt Nam trong các Hiệp định kinh tế, thương mại tự do như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia…

Hội nghị là dịp để các cơ quan quản lý và thực thi về quyền tác giả, quyền liên quan thực hiện đánh giá toàn diện, khách quan và thực chất tình hình thi hành pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan; làm rõ những kết quả đã đạt được, nhận diện những vướng mắc, khoảng trống pháp lý và nguyên nhân.

Hội nghị Tổng kết việc thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành có ý nghĩa quan trọng trong việc nhìn nhận đầy đủ những kết quả đạt được, nhận diện những vấn đề mới phát sinh và xác định định hướng hoàn thiện thể chế trong thời gian tới.

Việc xây dựng Luật Bản quyền tác giả độc lập không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước mà còn là nền tảng để bảo vệ giá trị sáng tạo, khuyến khích đầu tư vào các ngành công nghiệp văn hóa, phát triển thị trường bản quyền chuyên nghiệp, minh bạch và hội nhập quốc tế.