“Đại hội đồng cổ đông thường niên”: Một cách gọi sai đang lan rộng

VHO - Tại đại hội cổ đông của nhiều doanh nghiệp Việt Nam, trên phông sân khấu thường xuất hiện dòng chữ in hoa cỡ lớn “ĐẠI HỘI ĐỒNG CỔ ĐÔNG THƯỜNG NIÊN”. Cụm từ đang dần trở nên quen thuộc này thực ra sai cả về ngữ nghĩa lẫn logic pháp lý.

 Đáng ngạc nhiên là nó cứ lặp lại năm này qua năm khác trong những sự kiện có mặt đông đảo lãnh đạo doanh nghiệp, chuyên gia tài chính, luật sư, kiểm toán viên, và giới đầu tư.

Bản thân người viết từng vài lần trao đổi với ban điều hành một công ty mà mình là cổ đông, rằng cách gọi này không đúng đâu, lý do là vì thế này thế kia, nên sửa thành “ĐẠI HỘI CỔ ĐÔNG THƯỜNG NIÊN” thì hơn. Ban điều hành nghe rất gật gù, tưởng đâu đã thông, ai dè năm sau đi dự đại hội vẫn thấy dòng chữ cũ chình ình trên sân khấu.

Mà không chỉ một vài công ty, tuyệt đa số những công ty cổ phần có đưa tin đại hội trên truyền thông đều theo nhau dùng cụm từ sai “ĐẠI HỘI ĐỒNG CỔ ĐÔNG THƯỜNG NIÊN”. Dùng Google kiểm tra thì thấy tràn ngập hình ảnh những phông sân khấu có dùng cách gọi sai này.

Vậy sai ở đâu?

Trước hết cần thống nhất rằng sự kiện mà chúng ta đang nói tới, và dòng chữ trên phông sân khấu có nhiệm vụ thông báo, chẳng qua chỉ là một cuộc họp (meeting), chính xác hơn là một cuộc họp lớn (general meeting) của các cổ đông để bàn thảo, quyết định những vấn đề quan trọng của công ty. Cuộc họp lớn này được tổ chức mỗi năm một lần, theo quy định của pháp luật.

Luật Doanh nghiệp 2020 tại Điều 139 khoản 1 cũng có nêu rõ ý này: “Đại hội đồng cổ đông họp thường niên mỗi năm một lần. Ngoài cuộc họp thường niên, Đại hội đồng cổ đông có thể họp bất thường.”

Câu chữ của luật cho thấy rõ: “thường niên” là thuộc tính của cuộc họp/việc họp/sự họp, chứ không phải của Đại hội đồng cổ đông - vốn là tên của một cơ quan trong cơ cấu quản trị của công ty.

Tuy nhiên, ngay trong Điều 139 cũng có sự không nhất quán về cách hành văn.

Khoản 1 viết rất chuẩn như bên trên đã phân tích. Nhưng sang khoản 3 lại xuất hiện cách diễn đạt “Đại hội đồng cổ đông thường niên thảo luận và thông qua các vấn đề sau đây:…”. Ở đây “thường niên” dường như được gắn trực tiếp vào “Đại hội đồng cổ đông”.

Sự “trượt” nhẹ về câu chữ này có thể là một trong những nguyên nhân đưa nhiều doanh nghiệp đến chỗ dùng cụm từ “Đại hội đồng cổ đông thường niên”.

Trong tiếng Anh, sự kiện này được gọi là Annual General Meeting of Shareholders (viết tắt: AGM) - nghĩa đen là cuộc họp thường niên của các cổ đông. Trung tâm của danh ngữ này là “meeting”, tức cuộc họp.  Không ai gọi đó là “Annual Shareholders Council” (Hội đồng cổ đông thường niên), hay bất cứ cái tên nào tương tự.

Trong tiếng Việt, những cuộc họp lớn của một tập thể từ lâu vẫn được gọi bằng một từ quen thuộc là “đại hội” - như Đại hội Đảng, Đại hội Công đoàn, Đại hội đoàn viên, v.v..

Vì vậy cuộc họp thường niên của cổ đông cũng được gọi một cách tự nhiên là: Đại hội cổ đông, hoặc Đại hội cổ đông thường niên.

Cần nhấn mạnh rằng dòng chữ trên phông sân khấu chỉ có một chức năng rất đơn giản: thông báo tên của sự kiện đang diễn ra. Nó không phải là nơi để đặt tên cho một cơ quan quản trị của công ty. Chính vì vậy, điều cần được nêu ra ở đây chỉ là đại hội cổ đông thường niên của công ty, chứ không phải một “đại hội đồng cổ đông thường niên”.

Chính vì nó là một cuộc họp, một sự kiện, nên từ “thường niên” mới có thể đứng được tự nhiên ở cuối danh ngữ.

Ta thường nói: “Cuộc họp thường niên”, “Phiên họp thường niên”, “Đại hội thường niên” - những cách diễn đạt tự nhiên, trong sáng.

Nhưng không ai nói: “Hội đồng thường niên”, “Đại hội đồng thường niên”, “Hội đồng quản trị thường niên”, “Ban Tổng giám đốc thường niên”.

Xét về mặt ngữ pháp, vấn đề càng rõ hơn. Trong tiếng Việt, khi một danh ngữ có nhiều thành tố, định ngữ đứng cuối thường bổ nghĩa cho danh từ trung tâm của toàn danh ngữ.

Trong cụm “đại hội cổ đông thường niên”, danh từ trung tâm là “đại hội”, tức là một sự kiện. Thành tố “cổ đông” chỉ xác định đại hội đó thuộc về ai. Vì vậy “thường niên” bổ nghĩa tự nhiên cho “ đại hội”: đại hội diễn ra mỗi năm một lần.

Nhưng trong cụm “đại hội đồng cổ đông thường niên”, danh từ trung tâm lại là “hội đồng”, tức một cơ quan, một tập hợp người, chứ không phải là một sự kiện.

Khi đó, về mặt ngữ nghĩa, cụm từ này buộc phải được hiểu là: “một đại hội đồng cổ đông (loại) thường niên”, tức là một thứ “hội đồng” mang tính chất thường niên!

Điều này hiển nhiên vô lý. Một hội đồng hay một cơ quan không thể “thường niên” hay “không thường niên”; chỉ cuộc họp của hội đồng mới có thể diễn ra thường niên.

Thường niên là thuộc tính của cuộc họp, của đại hội, không phải thuộc tính của hội đồng.

Vậy nên sửa thế nào?

Đơn giản nhất là quay lại cách dùng gọn gàng, đúng nghĩa mà chúng ta vẫn hay dùng trước đây:

CÔNG TY CỔ PHẦN XYZ

                                            ĐẠI HỘI CỔ ĐÔNG NĂM ABCD

Hoặc

 

                                               CÔNG TY CỔ PHẦN XYZ

ĐẠI HỘI CỔ ĐÔNG THƯỜNG NIÊN NĂM ABCD

Còn nếu vẫn muốn dùng cụm “đại hội đồng cổ đông” thì bắt buộc phải đưa “phiên họp” hoặc “cuộc họp” lên làm danh từ trung tâm. Khi đó cách viết đầy đủ sẽ là:

CÔNG TY CỔ PHẦN XYZ

ĐẠI HỘI ĐỒNG CỔ ĐÔNG

PHIÊN HỌP THƯỜNG NIÊN NĂM ABCD

Cách này đúng nhưng dài dòng. Vì vậy trong thực tế, cách dùng gọn và hợp lý nhất vẫn là:

ĐẠI HỘI CỔ ĐÔNG THƯỜNG NIÊN

Vì sao lỗi này lan rộng?

Có lẽ nguyên nhân không phải vì vấn đề quá phức tạp, mà ở tập quán “sao chép, bắt chước” khá phổ biến trong đời sống doanh nghiệp.

Khi chuẩn bị đại hội cổ đông, nhiều công ty tham khảo cách làm của những doanh nghiệp khác: mẫu thư mời, mẫu agenda, mẫu slide, mẫu phông sân khấu, v.v.. Khi một mẫu nào đó, mặc dù sai, đã xuất hiện ở vài doanh nghiệp lớn, nó rất dễ được các đơn vị khác sao chép y nguyên.

Qua nhiều năm, việc sao chép ấy làm cho một cách viết sai dần dần trở nên quen mắt, rồi từ quen mắt trở thành mặc nhiên được chấp nhận. Cái sai, khi được lặp lại đủ nhiều lần, rất dễ được tưởng nhầm là đúng. Hỏi Google hay AI thì đáp án vẫn là cái sai này, vì nó đã xuất hiện phổ biến.

Đáng suy nghĩ là ở những công ty lớn, đại hội bao giờ cũng có mặt rất nhiều người trình độ cao: lãnh đạo doanh nghiệp, chuyên gia tài chính, luật sư, kiểm toán viên, nhà đầu tư, nhà báo đưa tin sự kiện…, vốn quen làm việc với những chuẩn mực chặt chẽ về pháp lý, kế toán, quản trị, ngôn từ. Thế mà một cách viết sai khá rõ vẫn được treo trang trọng trên sân khấu, và hầu như không có ai thấy cần đặt lại vấn đề.

Một nền kinh tế đang bước vào giai đoạn vươn lên bằng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thì trước hết phải tôn trọng sự chính xác. Không chỉ chính xác trong phòng thí nghiệm hay trong những thuật toán phức tạp, mà còn phải bắt đầu chính xác từ những điều căn bản: cách dùng từ, cách diễn đạt, cách gọi đúng tên sự việc.

Sai thì nên sửa. Một cách gọi sai khá hiển nhiên như “Đại hội đồng cổ đông thường niên” cần phải được nhận diện và nhanh chóng chấm dứt.