Thế giới ứng phó hiệu quả trước “cú sốc” năng lượng

VHO - Trước “cú sốc” năng lượng nghiêm trọng nhất kể từ thập niên 1970, nền kinh tế toàn cầu đến thời điểm hiện tại cho thấy khả năng “trụ vững” đáng kể nhờ các biện pháp khai thác hiệu quả, linh hoạt và kịp thời.

Đa dạng hóa nguồn cung, thúc đẩy tiết kiệm năng lượng và tăng tốc đầu tư vào năng lượng tái tạo đang trở thành những trụ cột then chốt, giảm thiểu rủi ro và củng cố an ninh năng lượng dài hạn.

 Hơn hai tháng kể từ khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz sau cuộc tấn công của Mỹ và Israel, thế giới liên tục đối mặt với cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu. Sự gián đoạn năng lượng đã dẫn đến tình trạng mất điện liên tiếp ở nhiều quốc gia như Pakistan, Philippines… Các quốc gia khác như Slovenia và Bangladesh thậm chí phải phân phối nhiên liệu theo định mức.

Nhằm đối phó với giải pháp cấp bách trước khủng hoảng năng lượng, Mỹ và Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã đồng loạt xả kho dầu ứng phó khủng hoảng năng lượng.

Ngay sau xung đột tại Trung Đông, vào đầu tháng 3 năm nay, IEA đã thông báo các nước thành viên đồng loạt giải phóng 400 triệu thùng dầu dự trữ để giảm nhẹ tác động khủng hoảng. Đợt xả kho quy mô lớn này là giải pháp khẩn cấp được triển khai ngay từ giai đoạn đầu của cuộc khủng hoảng, giúp hạ nhiệt giá năng lượng trong thời gian ngắn, đồng thời ổn định nguồn cung.

Bên cạnh đó, nhiều quốc gia cũng nhanh chóng áp dụng các điều chỉnh mới như làm việc từ xa để hạn chế người dân sử dụng năng lượng giữa khủng hoảng.

Tại châu Á, Indonesia, Pakistan, Thái Lan và Philippines đã đưa ra các khuyến nghị người dân làm việc từ xa, hay áp dụng tuần làm việc 4 ngày và hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân nhằm giảm nhu cầu nhiên liệu. Ở châu Âu, các quan chức năng lượng cũng nêu rõ thông điệp rõ ràng về việc cắt giảm tiêu thụ.

IEA cũng khuyến nghị người dân nên hạn chế di chuyển bằng máy bay và sử dụng phương tiện giao thông công cộng. Một số quốc gia như Đức cũng áp dụng chính sách giảm giá vé giao thông công cộng xuống mức thấp để hỗ trợ người dân chuyển đổi thói quen di chuyển. Xu hướng này không phải là mới nhưng đã trở nên rõ rệt và cấp thiết hơn trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng hiện nay.

Bên cạnh những giải pháp ngắn hạn, để tìm kiếm giải pháp thích nghi lâu dài trước cuộc khủng hoảng năng lượng lớn, nhiều nước cũng tính đến bài toán giải pháp thay thế năng lượng xanh. Giới quan sát nhấn mạnh thế giới đang đứng trước cơ hội chuyển dịch năng lượng quy mô lớn chưa từng có.

Các nguồn năng lượng thay thế như mặt trời, gió, thủy điện, sinh khối và địa nhiệt đóng vai trò then chốt trong việc giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và hướng tới một hệ thống năng lượng bền vững hơn.

Ở bối cảnh hiện tại, Trung Quốc là một trong số những quốc gia “đón đầu” xu hướng này khi giữ vị trí dẫn đầu trong chuỗi cung ứng công nghệ xanh và xe điện. Cùng với chuyển đổi xanh, Bắc Kinh hướng tới xây dựng hệ thống năng lượng mới sạch, ít carbon, an toàn và hiệu quả. Được xem là một trong những trụ cột tăng trưởng kinh tế, nước này tiếp tục mở rộng năng lượng sạch với tốc độ nhanh.

Báo cáo của IEA cũng ghi nhận mức tăng trưởng kỷ lục của các nguồn điện phát thải thấp cùng với nhu cầu tăng vừa phải tại Trung Quốc đã khiến sản lượng điện than giảm khoảng 2,6% so với cùng kỳ trong nửa đầu năm 2025, đảo ngược xu hướng của hai năm trước đó. Đây là lần đầu tiên trong một thập kỷ qua (ngoại trừ năm 2020), cả sản lượng điện than và thủy điện đều giảm trong nửa đầu năm.

Tại Mỹ, giữa khủng hoảng năng lượng, nước này vẫn duy trì ưu đãi lớn cho năng lượng sạch, tái định hình chiến lược phát triển bền vững gắn với an ninh kinh tế và cạnh tranh công nghiệp. Quá trình công nghiệp hóa năng lượng sạch đang tăng tốc ngoạn mục tại Mỹ. Lượng vốn rót vào lĩnh vực sản xuất đã tăng gấp năm lần để chạm mốc 117 tỉUSD. Năng lực sản xuất pin trong nước thậm chí đã vượt qua cả nhu cầu triển khai xe điện thực tế.

Theo báo cáo của IEA, điện gió và điện mặt trời đang dẫn dắt tăng trưởng, với tỷ trọng toàn cầu dự kiến tăng từ 15% vào năm 2024, lên hơn 19% vào năm 2026, bổ sung gần 1.000 TWh - tương đương nhu cầu điện của Nhật Bản. Trong khi đó, điện hạt nhân dự kiến lập kỷ lục năm 2025 và tiếp tục tăng khoảng 2% nhờ mở rộng và khởi động lại tại Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, Mỹ và Pháp.

Các chuyên gia cho rằng bài toán lâu dài chuyển dịch năng lượng xanh hiện được xem là giải pháp then chốt để đảm bảo an ninh năng lượng bền vững và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Từ đó, mở ra động lực tăng trưởng kinh tế mới, thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của các nền kinh tế trong tương lai.