EU ứng phó nguy cơ khủng hoảng năng lượng do xung đột Iran ra sao?

VHO - Liên minh châu Âu cùng các quốc gia thành viên bắt đầu tính toán các biện pháp nhằm giảm áp lực giá nhiên liệu và bảo đảm nguồn cung.

Xung đột tại Trung Đông đã khiến dòng chảy dầu khí toàn cầu trở nên bất ổn, đẩy giá năng lượng lên cao và làm gia tăng áp lực đối với các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu.

Trong bối cảnh đó, Liên minh châu Âu (EU) và các quốc gia thành viên đang khẩn trương thảo luận nhiều biện pháp nhằm ổn định thị trường năng lượng, hạn chế tác động tới người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Liên minh châu Âu

Ngày 10.3, Ủy ban châu Âu kêu gọi Mỹ thực thi nghiêm ngặt cơ chế giá trần mà Nhóm G7 áp dụng đối với dầu mỏ Nga, sau khi Washington thông báo miễn trừ một số biện pháp trừng phạt liên quan đến dầu mỏ nhằm kiềm chế đà tăng giá năng lượng toàn cầu.

EU và Anh hiện áp mức giá trần đối với dầu thô của Nga ở mức 44,10 USD/thùng (tính đến ngày 1.2), nhằm đảm bảo thấp hơn khoảng 20% so với giá giao dịch thực tế. Tuy nhiên, nhiều quốc gia không tham gia trừng phạt, trong đó có Trung Quốc, vẫn mua dầu Nga theo giá thị trường, góp phần gia tăng nguồn thu cho Điện Kremlin.

Ủy viên kinh tế châu Âu Valdis Dombrovskis cho rằng việc thực thi nghiêm cơ chế giá trần của G7 là điều “rất quan trọng”, đồng thời cho biết EU có thể tiến tới các biện pháp mạnh hơn, như cấm hoàn toàn các dịch vụ vận tải biển đối với dầu Nga nhằm hạn chế nguồn thu phục vụ chiến tranh của Moscow.

Tuần trước, các ủy viên EU cũng đã thảo luận về những biện pháp có thể giúp giảm bớt gánh nặng chi phí năng lượng cho người tiêu dùng và doanh nghiệp, bao gồm điều chỉnh thuế năng lượng hoặc sửa đổi cơ chế định giá carbon của EU, hiện chiếm khoảng 11% chi phí điện năng của các ngành công nghiệp.

Các quan chức EU dự kiến sẽ tổ chức cuộc họp trực tuyến để thảo luận thêm về những biện pháp ứng phó chung, trong đó có khả năng phối hợp giảm thuế đối với nhiên liệu.

Theo dữ liệu của Eurostat, EU hiện nhập khẩu dầu chủ yếu từ Mỹ (chiếm 15% theo giá trị), tiếp theo là Na Uy (14%), Kazakhstan (13%) và các quốc gia vùng Vịnh (12%). Tuy nhiên, khi giá năng lượng vốn đã thuộc nhóm cao nhất thế giới, cú sốc giá dầu toàn cầu đang bộc lộ rõ những điểm yếu của nền kinh tế khối.

Pháp

Chính phủ Pháp dự kiến kiểm tra khoảng 500 trạm xăng trên toàn quốc trong bối cảnh lo ngại giá nhiên liệu tăng mạnh. Thủ tướng Sébastien Lecornu cho biết các thanh tra sẽ tiến hành kiểm tra từ ngày 9 - 11.3 để đảm bảo các doanh nghiệp không lợi dụng tình hình để tăng giá bất hợp lý.

“Chiến tranh ở Trung Đông không thể trở thành cái cớ để tăng giá xăng dầu một cách vô lý”, ông nói.

Italia

Chính phủ Italia cảnh báo có thể tăng thuế đối với các doanh nghiệp bị cho là trục lợi từ việc giá dầu bán buôn tăng cao. Thủ tướng Giorgia Meloni cho biết Rome quyết tâm ngăn chặn các hành vi đầu cơ gây thiệt hại cho các hộ gia đình và doanh nghiệp.

Tuy nhiên, thuế hiện đã chiếm khoảng 25% chi phí năng lượng đối với người tiêu dùng và các doanh nghiệp nhỏ tại nước này.

Đức và Áo

Thủ tướng Đức Friedrich Merz khẳng định Berlin không có ý định nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Nga, cho rằng sự đoàn kết với Ukraine phải được đặt lên hàng đầu, bất chấp áp lực từ thị trường năng lượng.

Theo ông Merz, nếu xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran sớm kết thúc, thị trường dầu mỏ và năng lượng có thể nhanh chóng ổn định trở lại, vì vậy không cần thiết phải giảm sức ép đối với Moscow.

“Giữa trừng phạt và đoàn kết, lập trường của chúng tôi rất rõ ràng: chúng tôi sát cánh với Ukraine và sẵn sàng chịu đựng giai đoạn khó khăn này nếu cần thiết”, ông nói.

Trong khi đó, Thủ tướng Áo Christian Stocker kêu gọi áp dụng biện pháp giảm thuế xăng dầu tạm thời nhằm giảm tác động của giá năng lượng tăng cao do chiến tranh tại Iran.

Hungary và Croatia

Hungary và Croatia là hai quốc gia EU đầu tiên áp dụng biện pháp giá trần đối với nhiên liệu. Croatia ấn định giá xăng tại các trạm ở mức 1,55 euro/lít và 1,50 euro/lít đối với xăng không chì.

Tại Hungary, ngoài việc áp dụng mức giá trần tương tự, Thủ tướng Viktor Orbán còn tuyên bố chính phủ sẽ giải phóng một phần dự trữ năng lượng quốc gia.

Ông Orbán cũng kêu gọi EU đình chỉ các lệnh trừng phạt đối với năng lượng Nga, dù Hungary cùng Slovakia đã được miễn trừ khỏi một số hạn chế của EU liên quan đến nhập khẩu khí đốt từ Nga, đồng thời gần đây cũng được Mỹ miễn trừ trừng phạt trong một năm để đổi lấy cam kết mua khí tự nhiên hóa lỏng của Mỹ.

Các quốc gia EU khác

Hãng hàng không SAS có trụ sở tại Thụy Điển cho biết sẽ áp dụng phụ phí tạm thời do chi phí nhiên liệu tăng.

Tại Ireland, giới chức bày tỏ lo ngại giá dầu sưởi có thể tăng mạnh, trong khi khí đốt tự nhiên chỉ được cung cấp cho khoảng một phần ba số hộ gia đình. Nhiều hộ gia đình ở khu vực nông thôn vẫn phụ thuộc vào dầu hỏa để sưởi ấm và đun nước nóng.

Tuy vậy, chính phủ liên minh của Ireland hiện vẫn thận trọng trước các lời kêu gọi can thiệp ngay lập tức vào thị trường năng lượng, dù trước đây từng áp dụng biện pháp kiểm soát giá tại các trạm xăng khi giá nhiên liệu tăng quá mức.