Hồi chuông cảnh báo với ô nhiễm tiếng ồn

VHO - Ô nhiễm tiếng ồn đô thị là một trong những vấn đề môi trường phổ biến mà nhiều quốc gia đang phải đối mặt hiện hiện nay. Hàng triệu người dân sống tại các thành phố trên khắp thế giới luôn phải tiếp xúc với mức độ âm thanh vượt xa ngưỡng được khuyến nghị.

Trước những tác động tiêu cực diễn ra âm thầm và kéo dài, ô nhiễm tiếng ồn được ví như một “kẻ giết người thầm lặng” bởi những hệ quả nghiêm trọng đối với sức khỏe con người.

Tại Mỹ, vấn đề ô nhiễm tiếng ồn ở New York đã ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống hằng ngày của người dân. Tại những khu vực đông đúc nhất của Man hattan như Quảng trường Thời Đại, mức độ tiếng ồn thường xuyên dao động từ 80dB đến 90dB vào những giờ cao điểm, chủ yếu do lượng lớn taxi, xe tải, xe buýt và các phương tiện khẩn cấp.

Những tòa nhà cao tầng được xây dựng bằng bê tông và thép tạo ra “hiệu ứng hẻm núi”, khiến sóng âm dội qua lại giữa các tòa nhà và làm khuếch đại tiếng ồn lên mức cao hơn nhiều so với những khu vực rộng và thoáng.

Hệ thống tàu điện ngầm cũng góp phần làm gia tăng tiếng ồn từ dưới lòng đất. Với hàng triệu lượt hành khách sử dụng hệ thống này mỗi ngày, mức độ tiếp xúc với tiếng ồn tích lũy là đáng kể.

Theo Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc, khoảng 90% người sử dụng phương tiện giao thông công cộng ở New York phải tiếp xúc với mức tiếng ồn vượt quá giới hạn được khuyến nghị.

Ở các thành phố ở châu Âu, ô nhiễm tiếng ồn cũng gây ra thách thức lớn với cuộc sống của người dân. Giao thông đường bộ là nguồn gây tiếng ồn lớn nhất, tiếp đến là đường sắt và giao thông hàng không. Tình trạng này đã trở thành vấn đề môi trường cấp bách nhất ở châu Âu, ảnh hưởng đến khoảng 112 triệu người, tương đương khoảng 1/5 dân số của châu lục này.

Mỗi năm, châu Âu ghi nhận khoảng 66.000 ca tử vong sớm có liên quan đến việc thường xuyên tiếp xúc với tiếng ồn. Bên cạnh đó, hàng chục nghìn ca mắc mới các bệnh tim mạch và tiểu đường.

Tại Trung Quốc, thành phố Quảng Châu, trung tâm sản xuất công nghiệp, đã được xếp vào nhóm những thành phố ồn ào nhất hành tinh. Hoạt động sản xuất công nghiệp diễn ra liên tục, giao thông đường bộ đông đúc, các công trình xây dựng kéo dài và mật độ dân số cao khiến thành phố gần như không ngừng náo nhiệt suốt ngày đêm.

Người dân phải sống trong một môi trường âm thanh khắc nghiệt, khiến tuổi thọ thính giác bị ảnh hưởng và mức độ lão hóa nhanh hơn đáng kể so với tuổi sinh học.

Đề cập đến những yếu tố bất lợi cho sức khoẻ vì ô nhiễm tiếng ồn, tiến sĩ Eulalia Peris từ Cơ quan Môi trường châu Âu nhận định, ô nhiễm tiếng ồn đã ảnh hưởng đến sức khỏe của con người bằng cách khiến cơ thể luôn ở trong trạng thái “chiến đấu hoặc bỏ chạy”, ngay cả khi bản thân không nhận thức rõ điều đó.

Theo thời gian, những yếu tố này cũng làm gia tăng nguy cơ mắc nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau, bao gồm bệnh tim, tiểu đường, đột quỵ, béo phì, suy giảm nhận thức ở trẻ em và các vấn đề về sức khỏe tinh thần. Liên minh châu Âu (EU) đang nỗ lực bảo đảm giảm mức độ tiếng ồn nhiều nhất có thể, để ít gây hại cho môi trường và sức khỏe của người dân.

EU đặt mục tiêu giảm 30% số người bị ảnh hưởng mãn tính bởi tiếng ồn giao thông vào năm 2030. Một số quốc gia EU đã tiến hành thực hiện kiểm soát những phương tiện gây tiếng ồn quá mức bằng công nghệ qua việc sử dụng cam era đo tiếng ồn.

Là thành phố đối mặt với tình trạng ô nhiễm tiếng ồn nghiêm trọng, Pháp đã đầu tư vào chi phí xã hội giải quyết hậu quả do ô nhiễm tiếng ồn lên tới 156 tỉ euro/năm vào năm 2025, cao gấp gần ba lần so với 57 tỉ euro hồi năm 2016.

Tại Trung Quốc, khi các thành phố mở rộng, nhà ở, đường sá, cơ sở kinh doanh, công trường xây dựng và các không gian vui chơi giải trí thường được xây dựng rất gần nhau. Từ năm 2023, nước này đã triển khai dự án thí điểm cấp quốc gia thúc đẩy phát triển các “cộng đồng yên tĩnh”, kết hợp giữa cải thiện cơ sở vật chất với công tác quản lý tại địa phương.

Theo Bộ Sinh thái và Môi trường Trung Quốc, đến cuối năm 2025, tổng cộng 3.272 cộng đồng yên tĩnh đã được xây dựng trên toàn quốc. Cách tiếp cận hiệu quả này đã đánh dấu bước ngoặt đi đến cơ sở pháp lý vững chắc hơn.

Vào tháng 8.2026, Trung Quốc chính thức thông qua Bộ luật Sinh thái và Môi trường quy định về phòng ngừa và kiểm soát ô nhiễm tiếng ồn.

Chương trình “cộng đồng yên tĩnh” của Trung Quốc đang mang đến hy vọng có thể giải quyết những vấn đề về tiếng ồn, trước khi trở thành vấn đề căng thẳng kéo dài và lặp đi lặp lại.

Bên cạnh đó, nhiều quốc gia khác trên thế giới cũng đã đưa ra các biện pháp khắc phục tạm thời hạn chế tình trạng này như sử dụng mặt đường ít gây tiếng ồn, tăng cường cây xanh, phân tách làn đường và giám sát tiếng ồn tự động giúp giảm thiểu tiếng ồn ngay từ nguồn.

Kinh nghiệm xử lý tiếng ồn của các nước hiện nay đang cho thấy sự chủ động trong nỗ lực nhằm giảm tình trạng ô nhiễm tiếng ồn, đồng thời củng cố thêm niềm tin ra đời cơ sở pháp lý vững chắc hơn. Đây cũng là mô hình đáng chú ý trong việc xây dựng môi trường đô thị yên tĩnh, hài hòa và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.