Phát hiện bản sao cực hiếm của Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ tại Anh

VHO - Một bản sao "cực kỳ hiếm" của Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ vừa được phát hiện trong kho lưu trữ quốc gia của Anh. Đây là một trong 11 bản in Exeter còn tồn tại và cũng là bản duy nhất được biết đến bên ngoài nước Mỹ.

Trong quá trình lập danh mục một bộ sưu tập tài liệu chưa từng được thống kê chi tiết tại Cục Lưu trữ Quốc gia ở Kew (phía tây London), tình nguyện viên Michael Scurr đã có một phát hiện bất ngờ.

Khi mở một tập thư từ của Hải quân Hoàng gia Anh từ thế kỷ XVIII, anh nhận ra những dòng mở đầu quen thuộc: "Tại Quốc hội, ngày 4 tháng 7 năm 1776. Một tuyên bố của các đại diện của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ…".

Đó là một bản sao "cực kỳ hiếm" của bản in đầu tiên của Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ, được phát hiện chỉ ít tuần trước dịp kỷ niệm 250 năm ngày ký kết bản tuyên ngôn.

Theo ông Graham Moore, chuyên gia về hồ sơ của Cục Lưu trữ Quốc gia Anh, giá trị đặc biệt của tài liệu không chỉ nằm ở việc đây là một trong 11 bản in Exeter còn tồn tại và là bản duy nhất được biết đến bên ngoài Hoa Kỳ, mà còn ở hành trình lưu lạc của nó, qua đó phản ánh cách Tuyên ngôn Độc lập được lan truyền trong những ngày đầu nước Mỹ tìm cách khẳng định quyền tự chủ.

Tài liệu được phát hiện trong bộ sưu tập giấy tờ thu giữ từ tàu Dalton của Mỹ sau khi con tàu bị một tàu chiến Anh bắt giữ ngoài khơi bờ biển Tây Ban Nha vào tháng 12.1776.

Trong khi nhiều tài liệu quan trọng khác, trong đó có giấy ủy nhiệm do Chủ tịch Quốc hội Lục địa John Hancock ký cho phép con tàu tấn công các tàu của Anh thay mặt nước Mỹ non trẻ được chuyển đến Tòa án Hải quân, thì bản tuyên ngôn chỉ được ghi nhận là "một tài liệu khác" rồi bị lãng quên hơn hai thế kỷ trong kho lưu trữ hải quân.

Bản in nhỏ này được thực hiện tại Exeter, bang New Hampshire, trong khoảng từ ngày 16-19.7.1776, thời điểm tin tức về bản Tuyên ngôn Độc lập được ký tại Philadelphia ngày 4.7 bắt đầu lan rộng.

Những tờ rơi như vậy được in nhanh, phát hành nhanh và phổ biến tới càng nhiều người càng tốt trong thời gian ngắn nhất. "Đó là cách tin tức được truyền đi vào năm 1776", ông Graham Moore nói.

Mặc dù tàu Dalton không cập cảng Exeter, ông Moore cho rằng nhiều khả năng thuyền trưởng Eleazer Johnson đã mua một bản in tại Portsmouth, bang New Hampshire, nơi con tàu từng dừng chân để tuyển thêm thủy thủ.

Johnson được mô tả là một người Mỹ hết lòng với sự nghiệp độc lập. Sau khi bị bắt, ông tuyên bố trước tòa án ở Plymouth (Anh) rằng mình là công dân của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, điều mà chính quyền Anh khi đó coi là hành vi phản quốc.

Amanda Bevan, Trưởng bộ phận Lưu trữ pháp lý của Cục Lưu trữ Quốc gia Anh, cho biết bà luôn hình dung cảnh Eleazer Johnson đứng trên boong tàu đọc to bản Tuyên ngôn Độc lập cho khoảng 120 thủy thủ đến từ nhiều quốc gia khác nhau, để giải thích lý do họ chấp nhận mạo hiểm tính mạng và tiếp tục ra khơi.

Các tàu của Mỹ được Quốc hội Anh ủy nhiệm "tấn công, bắt giữ và chiếm đoạt các tàu thuyền thuộc sở hữu của cư dân nước Anh". Dalton cũng là tàu đầu tiên của Mỹ bị bắt giữ tại vùng biển châu Âu.

Giám đốc điều hành Cục Lưu trữ Quốc gia Anh Saul Nassé nhận định bản tài liệu "cực kỳ hiếm" này là "một lời nhắc nhở mạnh mẽ rằng lịch sử Cách mạng Mỹ về cơ bản là câu chuyện xuyên Đại Tây Dương".

Ông cho rằng điều làm nên giá trị của tài liệu không chỉ là việc đây là một trong 11 bản sao còn tồn tại trên thế giới, mà còn ở hành trình lưu giữ rõ ràng của nó: Từ một xưởng in tại Exeter (New Hampshire), lên một con tàu của Mỹ, bị Hải quân Hoàng gia Anh thu giữ và cuối cùng trở thành một phần trong kho lưu trữ quốc gia của Anh. Theo ông, một nguồn gốc tư liệu rõ ràng như vậy là vô cùng hiếm.