Bài 2 - Sứ giả văn hóa Việt nơi đất khách

VHO - Sau những lớp học tiếng Việt bền bỉ nối dài tình yêu cội nguồn cho các thế hệ sinh ra, lớn lên ở nước ngoài, cộng đồng người Việt Nam tiếp tục mang bản sắc quê hương đến với bạn bè quốc tế bằng nhiều cách gần gũi, giàu sức lan tỏa. Từ lễ hội cộng đồng, chương trình nghệ thuật dân gian, tiếng đàn dân tộc, tà áo dài đến hương vị phở Việt, mỗi hoạt động đều góp thêm một câu chuyện đẹp về đất nước, con người Việt Nam: Giàu truyền thống, nhân văn, cởi mở và hội nhập, được kể bằng tình yêu quê hương của những người con xa xứ.

Những nhịp cầu đưa văn hóa Việt Nam ra thế giới: Bài 1 - Gieo mầm tiếng Việt, giữ hồn Việt nơi xứ người

 Những không gian văn hóa Việt nơi xứ người

Tiếng Việt nối các thế hệ kiều bào với cội nguồn; còn những hoạt động văn hóa, từ lễ hội, nghệ thuật đến ẩm thực, đang đưa hình ảnh Việt Nam hiện diện sâu hơn trong đời sống sở tại.

Tại Nhật Bản, cùng với việc duy trì các lớp học tiếng Việt, cộng đồng người Việt thường xuyên tổ chức hoạt động văn hóa, nghệ thuật vào các dịp lễ lớn của dân tộc như Giỗ Tổ Hùng Vương, Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Quốc khánh 2.9. Mỗi chương trình là một dịp để bà con hướng về quê hương, đồng thời giới thiệu những giá trị văn hóa Việt Nam tới bạn bè quốc tế.

Bên cạnh tà áo dài, ẩm thực và sinh hoạt cộng đồng, nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống như Hát Xoan, Quan họ, Chầu văn... cũng được đưa vào các chương trình giao lưu, giúp công chúng sở tại cảm nhận rõ hơn chiều sâu bản sắc Việt.

Tại Kansai và Fukuoka, các lễ hội, chương trình Xuân Quê hương, giao lưu nghệ thuật, trình diễn áo dài, hoạt động dành cho thiếu nhi được tổ chức đều đặn, tạo nên những không gian văn hóa Việt giàu sắc màu. Đáng chú ý, Ngày Đại đoàn kết toàn dân tộc lần đầu tiên được tổ chức tại Nhật Bản đã trở thành dấu mốc ý nghĩa, góp phần tăng cường sự gắn bó của cộng đồng người Việt nơi xa xứ.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Người Việt Nam vùng Kansai Lê Thương, văn hóa là nền tảng tinh thần gắn kết cộng đồng, giúp kiều bào gìn giữ bản sắc và luôn hướng về cội nguồn. Những hoạt động văn hóa ấy tạo nên không gian sinh hoạt chung, thúc đẩy giao lưu nhân dân, tăng cường quan hệ hữu nghị Việt Nam - Nhật Bản.

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Osaka Nguyễn Trường Sơn cũng cho rằng, các hoạt động đối ngoại văn hóa đã trở thành cầu nối quan trọng trong quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, đồng thời góp phần củng cố khối đại đoàn kết cộng đồng kiều bào ta tại nước sở tại.

Từ Nhật Bản, câu chuyện lan tỏa bản sắc Việt tiếp tục được nối dài ở châu Âu. Ở đó, không ít người vẫn đang bền bỉ giới thiệu bản sắc Việt Nam bằng âm nhạc, nghệ thuật, ẩm thực và các hoạt động giao lưu. Mỗi người một cách làm riêng, nhưng cùng chung mong muốn đưa hình ảnh, con người trên dải đất hình chữ S đến gần hơn với bạn bè quốc tế.

Kể chuyện Việt bằng âm nhạc và ẩm thực

Tại thủ đô Paris, Trung tâm Văn hóa Việt Nam trên đường Rue Albert từ lâu đã trở thành “ngôi nhà chung” của cộng đồng người Việt tại Pháp. Nơi đây thường xuyên diễn ra các chương trình giao lưu văn hóa, lễ hội ẩm thực, triển lãm, biểu diễn nghệ thuật, đồng thời là điểm hẹn để bà con kiều bào tìm về những giá trị quen thuộc của quê hương giữa lòng châu Âu.

Gắn bó với Trung tâm nhiều năm qua là Nghệ sĩ ưu tú Tăng Thanh Sơn và nghệ sĩ Đặng Thanh Ngọc, cặp nghệ sĩ đã dành phần lớn sự nghiệp ở châu Âu để đưa âm nhạc truyền thống Việt Nam đến với công chúng quốc tế. Từng công tác tại Nhà hát Quốc gia Việt Nam, Nghệ sĩ ưu tú Tăng Thanh Sơn biểu diễn thành thạo nhiều nhạc cụ dân tộc, đồng thời nghiên cứu, chế tác các loại nhạc cụ truyền thống.

Hơn ba thập kỷ qua, ông đã biểu diễn tại hơn 40 quốc gia, trực tiếp dàn dựng nhiều chương trình giới thiệu văn hóa Việt Nam với bạn bè thế giới. Sau mỗi sự kiện là rất nhiều công việc thầm lặng. Có lúc vừa lo hậu trường, điều phối tiết mục, ông lại vội bước lên sân khấu biểu diễn. Nhưng khi tiếng đàn nhị, đàn bầu hay âm thanh mộc mạc của tre nứa vang lên, những tất bật phía sau cánh gà lùi lại, nhường chỗ cho niềm tự hào được kể câu chuyện về Việt Nam bằng âm nhạc dân tộc.

Đồng hành cùng ông là nghệ sĩ Đặng Thanh Ngọc, người bạn đời và cũng là cộng sự nghệ thuật bền bỉ. Bà có thể biểu diễn nhiều loại nhạc cụ như đàn tranh, tỳ bà, T’rưng, K’long pút... Trong các chương trình quảng bá văn hóa Việt Nam, bà chinh phục khán giả bằng tiếng đàn, rồi lại góp phần giới thiệu ẩm thực Việt tới bạn bè quốc tế. Hình ảnh người nghệ sĩ rực rỡ trên sân khấu, sau đó tất bật chuẩn bị những bát phở, chăm chút từng món ăn Việt mời du khách đã trở thành ký ức đẹp với nhiều người từng tham dự các sự kiện văn hóa Việt tại Pháp.

“Với chúng tôi, đó là niềm hạnh phúc. Mỗi lần được biểu diễn dưới chân tháp Eiffel hay tại các quốc gia khác ở châu Âu, khi âm nhạc truyền thống Việt Nam vang lên, trong tôi lại trào dâng niềm tự hào và mong muốn truyền trọn tình yêu quê hương qua từng nốt nhạc”, Nghệ sĩ ưu tú Tăng Thanh Sơn chia sẻ.

Bên cạnh nghệ thuật, ẩm thực cũng được nhiều kiều bào lựa chọn như một “ngôn ngữ văn hóa” để kể chuyện Việt Nam. Theo ông Phạm Ngọc Chu, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Hungary, từ tình yêu quê hương và mong muốn tăng cường kết nối giữa Việt Nam với Hungary, Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Thương mại và Văn hóa Hungary - Việt Nam đã ra đời, trở thành cầu nối tích cực trong nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, kinh tế giữa hai nước.

Những năm qua, Trung tâm thường xuyên tổ chức các chương trình quảng bá văn hóa Việt Nam, tài trợ hoạt động nghệ thuật, thể thao, hỗ trợ làm phim về Việt Nam và kết nối nhiều sự kiện văn hóa tại Hungary. Đặc biệt, từ ngày 7 đến 31.7, Trung tâm sẽ phối hợp tổ chức Tuần lễ Văn hóa Ẩm thực trong khuôn khổ hành trình “Phở Cultural Roadshow Europe 2026” tại Budapest. Chương trình giới thiệu phở như một món ăn tiêu biểu, đồng thời mở ra câu chuyện rộng hơn về đất nước, con người và bản sắc Việt Nam qua ẩm thực.

Cũng tại Hungary, ông Nguyễn Tiến Sỹ lại chọn một lối đi riêng để quảng bá văn hóa Việt. Từ những ngày đầu gây dựng thương hiệu phở tại Budapest, khi ẩm thực Việt còn khá xa lạ với người dân sở tại, đến nay ông đã phát triển chuỗi 7 nhà hàng mang hương vị Việt. Điểm nhấn trong hành trình ấy là cuộc thi “Bát phở Thánh Gióng” được tổ chức hằng năm. Lấy cảm hứng từ truyền thuyết Thánh Gióng, cuộc thi vượt khỏi khuôn khổ một hoạt động ẩm thực thông thường, trở thành cách giới thiệu lịch sử, văn hóa và tinh thần dân tộc Việt Nam tới bạn bè quốc tế thông qua món ăn đã trở thành biểu tượng của ẩm thực Việt.

Từ những lễ hội văn hóa ở Nhật Bản, tiếng đàn dân tộc ngân lên giữa lòng Paris đến hương vị phở được giới thiệu tại Budapest, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đang kể câu chuyện về quê hương bằng nhiều cách riêng. Lặng lẽ mà bền bỉ, những hoạt động ấy đều bắt nguồn từ tình yêu đất nước, từ ý thức gìn giữ cội nguồn và mong muốn đưa bản sắc Việt đến gần hơn với bạn bè quốc tế.

Qua từng lễ hội, chương trình nghệ thuật, món ăn truyền thống hay cuộc gặp gỡ giao lưu, hình ảnh một Việt Nam giàu bản sắc, nhân văn và rộng mở tiếp tục được bồi đắp trong lòng thế giới. Trên hành trình ấy, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài vừa là những người giữ gìn mạch nguồn văn hóa dân tộc, vừa là những “sứ giả văn hóa” âm thầm lan tỏa sức sống Việt bằng sự chân thành, sáng tạo và tình yêu sâu nặng dành cho Tổ quốc. 

(Còn tiếp)