Làm rõ thêm lịch sử hình thành của văn học Anh

VHO - Một phát hiện gây kinh ngạc giới học thuật vừa được công bố tại Italia, khi các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Trinity Dublin xác nhận đã tìm thấy bản sao cổ nhất còn tồn tại của bài thơ tiếng Anh cổ “Caedmon’s Hymn” trong một thư viện ở Rome.

 Khám phá này cho thấy tiếng Anh được sử dụng và trân trọng sớm hơn nhiều so với nhận định trước đây, đồng thời làm rõ thêm lịch sử hình thành của văn học Anh. Phát hiện được ghi nhận tại Thư viện Trung ương Quốc gia Rome khi các nhà nghiên cứu tình cờ thấy những dòng thơ tiếng Anh cổ trong một bản thảo Latin thời trung cổ đã được số hóa.

Điều gây kinh ngạc là bài thơ được chép trực tiếp vào nội dung chính của văn bản Latin, chứ không phải ghi chú hay bổ sung sau. Theo nghiên cứu sinh thuộc Đại học Trinity Dublin, E. Magnanti, phát hiện này cho thấy tiếng Anh cổ từng có vị trí quan trọng trong đời sống trí thức châu Âu thời trung cổ.

Bài thơ được phát hiện là “Caedmon’s Hymn”, tác phẩm được xem là bài thơ tiếng Anh cổ lâu đời nhất còn tồn tại và cũng được nhiều học giả coi là khởi đầu của nền văn học Anh. Tác phẩm được sáng tác vào thế kỷ thứ VII bởi Caedmon, một người chăn gia súc tại vùng Northumbria thuộc miền Bắc nước Anh ngày nay.

Tác phẩm được lưu truyền trong nhiều bản sao của cuốn “Lịch sử Giáo hội của người Anh”, bộ sử nổi tiếng do Bede viết bằng tiếng Latinh vào thế kỷ thứ VIII. Theo Mark Faulkner, phó giáo sư văn học trung cổ tại Trinity Dublin, đây là một trong những văn bản được sao chép nhiều nhất thời trung cổ với gần 200 bản thảo còn tồn tại.

Tuy nhiên, trước phát hiện mới này, các bản sao tiếng Anh cổ của “Caedmon’s Hymn” được biết đến đều xuất hiện dưới dạng bổ sung về sau, thường do các tu sĩ hoặc người sao chép ghi thêm vào lề sách nhiều thế kỷ sau khi văn bản gốc được hoàn thành.

Bản thảo tìm thấy tại Rome lại khác hoàn toàn. Theo các nhà nghiên cứu, nó có niên đại từ thế kỷ thứ IX, sớm hơn khoảng 300 năm so với những bản sao tiếng Anh cổ từng được xem là lâu đời nhất trước đây. “Điều này chứng minh rằng tiếng Anh đã được coi trọng ngay từ đầu thế kỷ thứ IX. Khám phá này thay đổi hiểu biết của chúng ta về sự lan rộng của tiếng Anh trong châu Âu trung cổ”, Mark Faulkner nhận định.

Hành trình của bản thảo này cũng ly kỳ không kém nội dung mà nó lưu giữ. Theo Valentina Longo, phụ trách bộ sưu tập bản thảo thời trung cổ tại Thư viện Trung ương Quốc gia Rome, cuốn sách được các tu sĩ Benedictine sao chép tại tu viện Nonantola, miền bắc Italia, một trong những trung tâm chép sách quan trọng nhất châu Âu thời trung cổ.

Đến thế kỷ XVII, khi tu viện suy yếu, bộ sưu tập bản thảo khổng lồ của nơi đây bị phân tán qua nhiều địa điểm khác nhau, từ các tu viện ở Rome đến Vatican rồi các nhà thờ nhỏ. Trong quá trình đó, nhiều văn bản quý hiếm thất lạc và rơi vào tay các nhà sưu tập quốc tế.

Bản thảo chứa bài thơ của Caedmon từng thuộc sở hữu của Thomas Phillipps, nhà sưu tập cổ vật nổi tiếng người Anh thế kỷ XIX. Sau khi Phillipps gặp khó khăn tài chính, cuốn sách được bán cho nhà sưu tập Thụy Sĩ Martin Bodmer rồi tiếp tục xuất hiện trong kho sách quý hiếm của nhà buôn sách người Áo H.P. Kraus tại New York (Mỹ). Mãi đến năm 1972, Bộ Văn hóa Italia mới mua lại được bản thảo này và đưa về Rome. Tuy nhiên, suốt nhiều thập kỷ, giá trị đặc biệt của nó gần như bị lãng quên.

Theo Andrea Cappa, trưởng bộ phận bản thảo và sách quý của thư viện Rome, bộ sưu tập Nonantola đã được số hóa và mở miễn phí trực tuyến để hỗ trợ giới nghiên cứu toàn cầu. Andrea Cappa cho rằng, phát hiện của nhóm Trinity mới chỉ là khởi đầu, vì một bản thảo có thể dẫn đến nhiều khám phá mới nhờ hợp tác quốc tế.

Sau gần 1.400 năm lưu lạc qua nhiều quốc gia và bộ sưu tập cá nhân, bài thơ tiếng Anh cổ nhất thế giới cuối cùng đã được nhận diện đúng giá trị của mình. Với giới nghiên cứu, đây không chỉ là một phát hiện học thuật mà còn là lời nhắc rằng trong những thư viện cổ kính của châu Âu, vẫn còn rất nhiều bí mật lịch sử đang chờ được đánh thức.