Châu Âu chuyển trọng tâm từ giảm thiểu sang thích ứng với biến đổi khí hậu

VHO - Sau đợt nắng nóng cực đoan vừa qua, Liên minh châu Âu (EU) cho biết sẽ tăng cường các chính sách thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời thừa nhận những chính sách hiện nay không còn theo kịp tốc độ và quy mô của các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Chuyển từ ứng phó sang chủ động thích ứng với khí hậu

Các quan chức EU nhận định những đợt nắng nóng có khả năng tiếp tục tái diễn trong mùa hè này và nhấn mạnh châu Âu cần chuyển từ cách tiếp cận ứng phó sau thiên tai sang chủ động phòng ngừa. Một chiến lược thích ứng với biến đổi khí hậu dự kiến sẽ được Ủy ban châu Âu công bố vào quý IV năm nay.

"Chúng tôi muốn đưa ra một gói và khuôn khổ toàn diện, mạnh mẽ nhằm tạo điều kiện thuận lợi và tăng cường sức mạnh cho toàn bộ nền kinh tế châu Âu, ở tất cả các cấp quản lý khác nhau – cấp quốc gia, khu vực hoặc địa phương, cũng như cấp Liên minh", một quan chức EU cho biết.

Theo Ủy ban châu Âu, khoảng 75% số ca tử vong liên quan đến biến đổi khí hậu tại châu Âu hiện nay có liên quan đến say nắng, cho thấy nhiệt độ cực đoan đã trở thành mối nguy hiểm khí hậu lớn nhất đối với lục địa này.

Người phát ngôn của cơ quan điều hành EU cho biết cảnh báo này cũng phù hợp với Báo cáo Đánh giá Rủi ro Khí hậu châu Âu năm 2024, trong đó kết luận các chính sách hiện hành của châu Âu chưa đủ để ứng phó với tốc độ và quy mô ngày càng gia tăng của biến đổi khí hậu.

Các quan chức EU cũng thừa nhận mục tiêu giới hạn mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở ngưỡng 1,5°C theo Hiệp định Paris "sẽ bị vượt quá" trong những năm tới, phản ánh những khó khăn trong việc thực hiện các cam kết của hiệp định.

"Điều đó là lời cảnh tỉnh đối với chúng ta", một quan chức EU nói, đồng thời cho rằng mặc dù châu Âu đã đạt được một số tiến bộ, tốc độ này vẫn chưa theo kịp những biến đổi của khí hậu.

Theo vị quan chức, điều cần thiết hiện nay là một "sự thay đổi sâu sắc trong triết lý chính sách", chuyển từ giai đoạn phục hồi sang dự báo và phòng ngừa rủi ro.

Đô thị và hạ tầng trở thành trọng tâm thích ứng

Ủy ban châu Âu cho rằng trách nhiệm chuẩn bị ứng phó với biến đổi khí hậu cần được chia sẻ nhiều hơn với chính quyền địa phương và khu vực, bởi nhiều giải pháp như lắp đặt hệ thống điều hòa không khí, pin mặt trời, máy bơm nhiệt hay các quy hoạch đô thị đều thuộc thẩm quyền của các cấp này.

Ủy ban châu Âu cho biết nhiều quyết định liên quan đến khả năng làm mát đô thị, như cấp phép xây dựng mái che ngoài trời, lắp đặt hệ thống điều hòa hay thiết kế đô thị, vẫn thuộc thẩm quyền của quốc gia, khu vực và thành phố.

EU có thể điều chỉnh các tiêu chuẩn về xây dựng, hiệu quả sản phẩm và cung cấp nguồn kinh phí, song việc triển khai phần lớn vẫn phụ thuộc vào các quốc gia thành viên và chính quyền địa phương.

Theo Ủy ban châu Âu, các công trình xây dựng hiện nay là một trong những điểm yếu lớn nhất trước các đợt nắng nóng. Dữ liệu của EU cho thấy các tòa nhà chiếm khoảng 40% tổng mức tiêu thụ năng lượng và 36% lượng phát thải khí nhà kính, trong khi phần lớn được thiết kế để giữ nhiệt thay vì làm mát.

EU cho biết đã cập nhật các quy định về hiệu quả năng lượng của các tòa nhà và tiêu chuẩn hiệu quả của thiết bị, đồng thời phân bổ khoảng 100 tỉ euro từ ngân sách giai đoạn 2021-2027 để cải tạo các công trình.

Địa phương kêu gọi tăng nguồn lực thích ứng

Trong bối cảnh các nhà lập pháp EU đang thảo luận về ngân sách tương lai của khối, bà Kata Tüttő, Chủ tịch Ủy ban các vùng châu Âu và là thành viên Hội đồng thành phố Budapest kêu gọi EU phân bổ thêm nguồn lực cho các địa phương để đầu tư vào cơ sở hạ tầng, thiên nhiên và hệ thống năng lượng, thay vì chỉ tập trung vào ứng phó khủng hoảng.

"Mỗi đợt nắng nóng, mỗi đợt hạn hán, mỗi vụ cháy rừng và mỗi trận lũ lụt đều nhắc nhở chúng ta rằng các thành phố đang nóng lên, các con sông đang cạn kiệt và cộng đồng của chúng ta ngày càng dễ bị tổn thương hơn", bà nói.

Theo bà Tüttő, chính quyền địa phương và khu vực hiện vẫn chịu trách nhiệm triển khai phần lớn các biện pháp thích ứng và giảm thiểu biến đổi khí hậu, nhưng vấn đề đặt ra là liệu họ có còn đủ nguồn lực để tiếp tục hay không.

Ông Mohamed Ridouani, Thị trưởng thành phố Leuven kiêm Chủ tịch Energy Cities cũng kêu gọi các nhà lãnh đạo quốc gia bảo đảm các thành phố và địa phương tiếp tục là trọng tâm trong các khoản đầu tư của EU.

Theo ông, chính quyền địa phương là lực lượng trực tiếp chuyển các mục tiêu về năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của châu Âu thành những kết quả cụ thể cho doanh nghiệp và người dân. Điều này được thực hiện thông qua các dự án cải tạo công trình, giảm phát thải carbon và phát triển hạ tầng năng lượng tại từng khu phố và từng tòa nhà.