Mỹ đề xuất bảo đảm an ninh 15 năm, Ukraine muốn tối thiểu 20 năm

NGHIÊM THANH

VHO - Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Mỹ đã đề xuất bảo đảm an ninh trong 15 năm như một phần của tiến trình hướng tới thỏa thuận hòa bình với Nga, song phía Ukraine mong muốn một cam kết dài hạn hơn, tối thiểu 20 năm và có tính ràng buộc pháp lý chặt chẽ.

Mỹ đề xuất bảo đảm an ninh 15 năm, Ukraine muốn tối thiểu 20 năm - ảnh 1
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio (phải) và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky chào hỏi nhau trước cuộc gặp bên lề Hội nghị An ninh Munich (Đức) ngày 14.2. Ảnh: Văn phòng Tổng thống Ukraine

Phát biểu bên lề Hội nghị An ninh Munich (Đức), ông Zelensky cho biết đề xuất từ phía Mỹ là một bước tiến, nhưng Ukraine cần một cơ chế bảo đảm cụ thể và lâu dài hơn.

“Hôm nay chúng tôi nhận được đề xuất 15 năm từ phía Mỹ. Chúng tôi muốn 20 năm trở lên, có thể là 30 hay 50 năm… chúng tôi sẽ chờ xem chính quyền và Quốc hội Mỹ quyết định thế nào”, ông nói.

Theo nhà lãnh đạo Ukraine, bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải quy định rõ hình thức và mức độ hỗ trợ của Mỹ đối với lực lượng trấn an châu Âu dự kiến được triển khai tại Ukraine nếu đạt được hòa bình. Ông nhấn mạnh cam kết này cần có giá trị pháp lý rõ ràng.

Bên lề hội nghị, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã gặp Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio. Theo Kyiv Independent, cuộc trao đổi tập trung vào tình hình chiến sự thực địa, các cuộc tấn công của Nga nhằm vào hạ tầng năng lượng Ukraine và khả năng tăng cường hỗ trợ phòng không.

Phát ngôn viên Văn phòng Tổng thống Ukraine, ông Serhii Nykyforov, cho biết hai bên cũng thảo luận về vòng đàm phán ba bên giữa Nga, Mỹ và Ukraine dự kiến diễn ra tại Geneva (Thụy Sĩ). Kiev cho rằng tiến trình này cuối cùng sẽ cần một cuộc gặp cấp cao giữa lãnh đạo ba nước.

Sau cuộc gặp, Văn phòng Tổng thống Ukraine nêu rõ: “Ukraine tin rằng một cuộc gặp ở cấp lãnh đạo cần được tổ chức để giải quyết dứt điểm các vấn đề gai góc nhất”.

Ngoài ra, ông Zelensky cũng có cuộc điện đàm với các đặc phái viên Mỹ, trong đó có ông Steve Witkoff và ông Jared Kushner, nhằm trao đổi về các vòng đàm phán gần đây và định hướng sắp tới.

Bất đồng về lãnh thổ và bảo đảm an ninh

Theo Guardian, ông Zelensky cho biết Mỹ từng nêu khả năng hòa bình có thể đạt được nhanh hơn nếu Ukraine rút quân khỏi Donbas. Tuy nhiên, ông khẳng định việc nhượng bộ lãnh thổ là không thể chấp nhận. “Người Ukraine vẫn đang sinh sống ở đó”, ông nói, đồng thời nhấn mạnh một thỏa thuận hòa bình không thể dựa trên việc từ bỏ chủ quyền.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng thừa nhận vấn đề kiểm soát Donbas vẫn chưa được giải quyết trong các cuộc đàm phán hiện tại.

Ông Zelensky bày tỏ lo ngại về việc Nga thay đổi người đứng đầu phái đoàn đàm phán, cho rằng động thái này có thể cho thấy Moscow đang kéo dài thời gian thay vì điều chỉnh lập trường.

Bầu cử và điều kiện ngừng bắn

Liên quan đến sức ép tổ chức bầu cử, ông Zelensky cho biết Ukraine chỉ có thể tiến hành bầu cử tổng thống sau khi lệnh ngừng bắn được thiết lập và các điều kiện an ninh được bảo đảm đầy đủ. Ông nêu rõ cuộc bầu cử chỉ có thể diễn ra khoảng hai tháng sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi Kiev “hành động nhanh chóng” để đạt được thỏa thuận với Nga, song chưa nêu rõ các biện pháp cụ thể nếu tiến trình không đạt kết quả như mong muốn.

Triển vọng hòa bình còn nhiều thách thức

Ông Zelensky cho biết các cuộc tấn công của Nga nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng sẽ tiếp tục được đưa ra trong các vòng đàm phán sắp tới, nhấn mạnh rằng nhiều nhà máy điện của Ukraine đã bị phá hủy hoặc hư hại nghiêm trọng.

Các lãnh đạo châu Âu tham dự hội nghị tỏ ra thận trọng về khả năng đạt đột phá ngoại giao trong ngắn hạn. Một số nhận định cho rằng Nga chưa chịu áp lực đủ lớn về kinh tế hoặc quân sự để thay đổi lập trường.

Trong bối cảnh đó, Kiev cho biết mục tiêu của mình vẫn là duy trì năng lực phòng thủ và tìm kiếm một khuôn khổ bảo đảm an ninh dài hạn trước khi đặt bút ký bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào.