Cuộc đua vũ khí siêu vượt âm giữa các cường quốc

VHO - Sự phát triển của các loại tên lửa siêu vượt âm đang đẩy cuộc cạnh tranh quân sự giữa các cường quốc vào giai đoạn mới, khi các quốc gia tăng tốc đầu tư vào những vũ khí có tốc độ cực cao, khó đánh chặn và mang ý nghĩa chiến lược ngày càng lớn.

Khác với tên lửa đạn đạo truyền thống bay theo quỹ đạo parabol tương đối dễ dự đoán, vũ khí siêu vượt âm có thể lướt và đổi hướng khi di chuyển, khiến việc phát hiện, theo dõi và đánh chặn trở nên khó khăn hơn nhiều.

Theo dự báo, thị trường vũ khí siêu vượt âm toàn cầu có thể tăng từ 7,9 tỉ USD năm 2025 lên 24,1 tỉ USD vào năm 2035. Những tiến bộ công nghệ cùng căng thẳng địa chính trị đang thúc đẩy các quốc gia tiếp tục đầu tư mạnh vào lĩnh vực này.

Trung Quốc và Nga tăng tốc

Trong số các quốc gia đang dẫn đầu cuộc đua, Trung Quốc nổi lên như một nhân tố đáng chú ý. Bắc Kinh đã giới thiệu nhiều hệ thống siêu vượt âm thể hiện tham vọng công nghệ cũng như mục tiêu chiến lược dài hạn.

Tiêu biểu là DF-17, tên lửa đạn đạo tầm trung mang theo phương tiện lượn siêu vượt âm DF-2F. Đây được xem là một trong những hệ thống siêu vượt âm tác chiến đầu tiên trên thế giới.

Với tầm bắn hơn 2.500km và khả năng vượt qua các hệ thống phòng thủ tên lửa hiện có, DF-17 thường xuất hiện trong các cuộc diễu binh quân sự như biểu tượng cho quá trình hiện đại hóa quân đội Trung Quốc.

Ngoài DF-17, Bắc Kinh còn được cho là đang nghiên cứu các thử nghiệm phóng tên lửa siêu vượt âm từ không gian. Theo các đánh giá, Trung Quốc xem công nghệ siêu vượt âm là chiến lược bất đối xứng nhằm răn đe đối thủ.

Một cái tên khác thu hút nhiều chú ý là CJ-1000, loại tên lửa được cho do Tập đoàn Khoa học và Công nghệ hàng không vũ trụ Trung Quốc (CASC) phát triển.

Theo thông tin được dẫn từ Popular Mechanics, CJ-1000 sử dụng động cơ phản lực siêu thanh, có thể đạt tốc độ trên Mach 6 và tầm bắn tối đa khoảng 6.000km. South China Morning Post nhận định CJ-1000 có thể trở thành thách thức chiến lược đối với Mỹ trong cuộc đua siêu vượt âm đang diễn ra.

Trong khi đó, Nga đã tích hợp công nghệ siêu vượt âm vào khung chiến lược quân sự cốt lõi. Phương tiện lượn Avangard được đưa vào hoạt động từ năm 2019 với tốc độ được công bố lên tới Mach 27, tương đương hơn 33.000km/h.

Bên cạnh Avangard là Zircon, tên lửa hành trình sử dụng động cơ phản lực tĩnh siêu âm, đạt tốc độ từ Mach 8 đến Mach 10. Hệ thống này có thể triển khai trên tàu ngầm hoặc tàu nổi.

Đối với Moscow, vũ khí siêu vượt âm không chỉ mang giá trị quân sự mà còn là thông điệp chính trị. Những hệ thống này cho thấy Nga vẫn duy trì được năng lực cạnh tranh công nghệ và quân sự với phương Tây bất chấp các lệnh trừng phạt và khó khăn kinh tế.

Mỹ trong thế “đuổi kịp”

Mỹ, quốc gia vốn dẫn đầu trong lĩnh vực hàng không vũ trụ, hiện được cho là đang ở vị thế phải tăng tốc để bắt kịp các đối thủ.

Trong những năm đầu thập niên 2020, nhiều khó khăn kỹ thuật, các cuộc thử nghiệm thất bại cùng sự thay đổi ưu tiên ngân sách đã làm chậm tiến độ phát triển vũ khí siêu vượt âm của Washington. Tuy nhiên, Mỹ vẫn tiếp tục đầu tư mạnh cho lĩnh vực này.

Chương trình vũ khí siêu vượt âm sử dụng động cơ phản lực không khí HAWC đã thực hiện thành công các chuyến bay dùng động cơ scramjet vào các năm 2021 và 2022, đạt tốc độ trên Mach 5. Trong khi đó, hệ thống vũ khí siêu vượt âm tầm xa LRHW, sau này được đặt tên là Dark Eagle, đã được triển khai lần đầu tại Thái Bình Dương vào năm 2025.

Dark Eagle được xem là đối trọng đáng chú ý với CJ-1000 của Trung Quốc. Dù có tầm bắn ngắn hơn, khoảng 2.700km, tên lửa này vẫn đạt tốc độ trên Mach 5 và được cho là đã chứng minh độ tin cậy trong các cuộc thử nghiệm nghiêm ngặt.

Tháng 8.2025, Mỹ triển khai Dark Eagle tới Australia, đánh dấu lần đầu tiên Washington đưa vũ khí siêu vượt âm tầm xa tới lãnh thổ quốc tế. Theo thông tin được đề cập, tên lửa này được triển khai nhằm hỗ trợ các đồng minh tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Ngoài Dark Eagle, Mỹ còn phát triển HAVOC, hệ thống tên lửa siêu thanh do Ursa Major sản xuất. Đây là loại tên lửa có thể phóng từ nhiều nền tảng khác nhau như máy bay, bệ phóng mặt đất hoặc không gian.