Ngày mất nhà văn, nhà thơ Phùng Quán

VHO - Ngày 22.1 là một cột mốc đặc biệt trong nhiều lĩnh vực: từ lịch sử, kinh tế, đến văn hoá và khoa học. Trong số đó có một dấu mốc đặc biệt với văn học Việt Nam: ngày mất của nhà văn Phùng Quán (22.1.1995) - ông là một trong những cây bút đáng nhớ nhất của văn học Việt Nam hiện đại, với nhiều dấu ấn.

Phong trào kháng Pháp ở Sài Gòn - Hóc Môn năm 1885

Đầu tháng 12 năm Giáp Thân (1884), các sĩ phu và nghĩa quân yêu nước ở Sài Gòn và vùng phụ cận dự định phát động khởi nghĩa, lấy Sài Gòn làm trung tâm, từ đó lan rộng ra lục tỉnh Nam Kỳ. Người đứng đầu kế hoạch là Đề đốc Nguyễn Văn Bường. Theo phương án, nghĩa quân sẽ đốt phá một số cơ quan của thực dân Pháp để gây hoang mang, tạo thời cơ đánh chiếm các trại lính và công sở.

Tối 7 tháng Chạp năm Giáp Thân (21.1.1885), do kế hoạch bị lộ và lực lượng chưa kịp tập kết, nghĩa quân buộc phải hành động sớm. Khám Lớn Sài Gòn bị phóng hỏa và cháy suốt đêm, nhưng cuộc khởi nghĩa không thể nổ ra đồng loạt, âm mưu đánh chiếm thành phố thất bại. Đề đốc Nguyễn Văn Bường cùng nhiều nghĩa sĩ bị bắt.

Hơn nửa tháng sau, ngày 24 tháng Chạp, nghĩa quân Hóc Môn dưới sự chỉ huy của Phan Văn Hớn (Quản Hớn) tiếp tục nổi dậy, tấn công và tiêu diệt Đốc phủ Trần Tử Ca - tay sai của thực dân Pháp. Nghĩa quân kéo về hướng Sài Gòn, giao chiến với quân Pháp tại Bình Hòa nhưng không thành, các cánh quân ở Bình Chánh, Bà Hom, An Lạc lần lượt tan rã.

Tòa án quân sự Pháp sau đó xét xử, tuyên án tử hình 14 nghĩa sĩ.  

Khánh thành Nhà máy đường Vạn Điểm

Ngày 22.1.1962, Nhà máy đường Vạn Điểm chính thức được khánh thành - là nhà máy đường lớn nhất miền Bắc lúc bấy giờ, mang dấu ấn của công nghiệp hóa nông nghiệp sau chiến tranh.

Nhà máy có dây chuyền hiện đại, được xây dựng từ năm 1958 đến cuối năm 1961 với sự viện trợ kỹ thuật và thiết bị từ phía Chính phủ Ba Lan, đặt nền móng cho một cơ sở chế biến mía đường quy mô lớn, góp phần nâng cao sản lượng đường nội địa và giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu.

Ngoài chức năng chính là sản xuất đường mía, Nhà máy đường Vạn Điểm còn thiết kế dây chuyền phụ trợ để chế biến bột giấy từ bã mía, phân bón từ bùn mía và vôi, nhằm tối đa hóa nguồn lực lao động và nguyên liệu.  

Về vị trí địa lý, Nhà máy đường Vạn Điểm được xây dựng tại khu vực xã Vạn Điểm, huyện Phú Xuyên cũ, Hà Nội. Hiện nay, cơ sở nhà máy nguyên gốc không còn vận hành theo quy mô ban đầu, phần khu vực này đã chuyển đổi nhiều chức năng đất đai theo quá trình đô thị hóa và tái cấu trúc công nghiệp.

Nhà văn Phùng Quán - Cuộc đời, tác phẩm và ngày mất 22.1.1995

Phùng Quán (sinh tháng 1.1932 - mất 22.1.1995 tại Hà Nội) là một trong những nhà văn có ảnh hưởng sâu sắc nhất của văn học Việt Nam hiện đại, đặc biệt qua những tác phẩm phản ánh cuộc chiến, con người và vận mệnh lịch sử.

Ông sinh tại xã Thủy Dương, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên - Huế, nay là TP. Huế, trong một gia đình nông dân.

Những năm còn trẻ, ông dấn thân vào kháng chiến chống thực dân Pháp như một thiếu sinh quân chiến trường Bình - Trị - Thiên, trải nghiệm trực tiếp chiến tranh và khói lửa, vốn là nền tảng cảm hứng cho nhiều sáng tác sau này.

Sau Hiệp định Genève, Phùng Quán tham gia công tác văn hóa, theo dõi phong trào sáng tác văn nghệ quần chúng thuộc Bộ Văn hoá (tiền thân của Bộ VHTTDL ngày nay).

Phùng Quán được biết đến với những tác phẩm tiêu biểu như “Vượt Côn Đảo” và đặc biệt “Tuổi thơ dữ dội” - tiểu thuyết 3 tập mô tả chân thực và đầy cảm xúc về những tháng ngày gian khổ nhưng giàu tinh thần chiến đấu của thiếu niên trong kháng chiến.  

Ông để lại một di sản văn học phong phú, sâu sắc và giàu tính nhân văn.

Ngày sinh nhà vật lý Lev Davidovich Landau

Lev Landau là một trong những nhà vật lý lý thuyết vĩ đại nhất của thế kỷ XX, sinh ngày 22.1.1908 tại Liên Xô.

Ông nổi tiếng với những đóng góp sâu rộng cho lý thuyết siêu dẫn, siêu chảy và động lực lượng tử, cũng như phương pháp toán học sáng tạo trong vật lý hạt cơ bản.

Landau được trao giải Nobel Vật lý năm 1962 cho công trình đóng góp vào hiểu biết về các trạng thái tập thể của vật chất và phương pháp tiếp cận mới trong mô tả các hệ lượng tử phức tạp.

Ông cũng nhận nhiều danh hiệu và giải thưởng quốc gia, trở thành một trong những biểu tượng trí tuệ của vật lý lý thuyết thế kỷ XX.

Landau không chỉ giành những danh hiệu danh giá mà còn sáng lập một “trường phái” học thuật tại Liên Xô - nơi đào tạo nhiều thế hệ nhà khoa học xuất sắc - và các công trình của ông vẫn được trích dẫn rộng rãi trong nghiên cứu vật lý hiện đại.

Apple Inc. giới thiệu chiếc máy tính Macintosh đầu tiên

Ngày 22.1.1984 được ghi nhận là ngày **Apple Inc. giới thiệu chiếc máy tính Macintosh đầu tiên - một cột mốc quan trọng trong lịch sử công nghệ thông tin thế giới.

Macintosh đánh dấu sự chuyển dịch từ các giao diện dòng lệnh truyền thống sang giao diện đồ hoạ người - máy (GUI), giúp đại chúng tiếp cận máy tính cá nhân dễ dàng và trực quan hơn bao giờ hết. Thiết kế này làm nền tảng cho cách thức mà hầu hết máy tính hiện đại tương tác với con người ngày nay - từ hệ điều hành đến phần mềm ứng dụng đa phương tiện.  

Điều này góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành phần mềm, truyền thông kỹ thuật số và design thinking trong nhiều lĩnh vực.

Giá trị lịch sử của Macintosh không chỉ nằm ở kỹ thuật mà còn ở chỗ nó mở rộng phạm vi ứng dụng máy tính vào giáo dục, sáng tạo nội dung và giao tiếp toàn cầu, đặt nền móng cho những đổi mới sau này như các hệ điều hành PC, máy tính xách tay và điện thoại thông minh.