“Cơn sốt” lạ kỳ của điện ảnh Trung Quốc năm 2026

VHO - Giữa mùa phim Hoa ngữ ngập tràn những đại IP, những gương mặt quen thuộc, những cái tên thống trị nền tảng số và các chiến dịch truyền thông bạc tỉ, sự bùng nổ của bộ phim Trung Quốc "Dear You" ("Bức thư tình gửi bà") lại giống một hiện tượng “đi ngược dòng” đầy thú vị.

Không ngôi sao phòng vé. Không kỹ xảo hoành tráng. Không công thức giải trí quen thuộc. Bộ phim sử dụng phương ngữ Triều Sơn (Triều Châu), kể một câu chuyện rất địa phương, rất chậm, rất đời. Thế nhưng, chính tác phẩm ấy đang trở thành cơn sốt đặc biệt của điện ảnh Trung Quốc năm 2026.

Trong vài năm trở lại đây, điện ảnh Trung Quốc bước vào giai đoạn chuyển mình đáng chú ý.

Sau thời kỳ bị chi phối bởi “lưu lượng”, khán giả trẻ Trung Quốc đang quay lại tìm kiếm những tác phẩm giàu chiều sâu văn hóa, chân thực và có khả năng chạm tới cảm xúc nguyên bản.

Thành công bất ngờ của Dear You cho thấy một chuyển động quan trọng của công nghiệp văn hóa Trung Quốc: Khán giả bắt đầu mệt mỏi với sự hào nhoáng được sản xuất theo công thức và dành nhiều thiện cảm hơn cho những câu chuyện mang hơi thở đời sống thật.

Bộ phim của đạo diễn trẻ Lan Hongchun khởi đầu vô cùng khiêm tốn. Ngày đầu công chiếu chỉ thu về chưa tới 4 triệu NDT.

Nhưng rồi hiệu ứng truyền miệng đã tạo nên điều mà ngành điện ảnh Trung Quốc gọi là “đường cong nghịch chuyển phòng vé”, càng chiếu càng đông khán giả.

Chỉ sau ít ngày, điểm Douban tăng từ 9.0 lên 9.1, trở thành phim nội địa được đánh giá cao nhất năm nay.

Ở Trung Quốc, Douban là nền tảng chấm điểm phim uy tín. Nó gần giống một “thước đo phẩm vị văn hóa” của tầng lớp khán giả trẻ có gu thẩm mỹ và khả năng dẫn dắt dư luận.

Một bộ phim vượt mốc 9.0 trên Douban thường không còn là hiện tượng giải trí bình thường mà trở thành đề tài xã hội. Điều đáng nói là trong suốt một thập kỷ qua, chỉ vài tác phẩm Trung Quốc đạt được điểm mở màn như vậy: Sống sót để chết (2018), Vụ chìm tàu Lisbon Maru (2024) và Câu chuyện của cô ấy (2024).

Sức nóng của Dear You vì thế lan đi với tốc độ đáng kinh ngạc. Từ mức dự báo doanh thu 50 triệu NDT, các nền tảng dữ liệu phim Trung Quốc liên tục nâng dự đoán lên hơn 700 triệu NDT.

Điều thú vị là bộ phim không bùng nổ nhờ quảng bá mà nhờ những đoạn review đầy xúc động trên Douyin, Xiaohongshu, Weibo và Douban. Khán giả rời rạp rồi tự nguyện trở thành “đội quân marketing” lớn nhất cho phim.

Nhiều video ghi lại cảnh người xem khóc trong rạp, tranh luận về nhân vật Xie Nanzhi hay chia sẻ những lá thư của người Hoa hải ngoại đã viral mạnh trên mạng xã hội Trung Quốc.

Trong thời đại thuật toán chi phối cảm xúc đám đông, Dear You trở thành ví dụ điển hình cho kiểu “viral cảm xúc” - khán giả không bị thu hút bởi kỹ xảo hay thần tượng, mà bởi cảm giác được nhìn thấy chính mình trong câu chuyện.

Điểm đặc biệt nhất của phim nằm ở lựa chọn văn hóa. Đạo diễn Lan Hongchun quyết định giữ nguyên phương ngữ Triều Sơn thay vì phổ thông hóa bằng tiếng Quan thoại. Đây là lựa chọn cực kỳ mạo hiểm với thị trường đại chúng Trung Quốc. Nhưng cũng chính quyết định ấy đã tạo nên linh hồn cho tác phẩm.

Triều Sơn là một cộng đồng văn hóa rất đặc biệt của Trung Quốc. Người Triều Châu nổi tiếng với mạng lưới Hoa kiều trải rộng khắp Đông Nam Á, đời sống thương mại bền bỉ và ý thức gìn giữ cội nguồn rất mạnh.

Trong nhiều năm, văn hóa Triều Sơn thường hiện diện trong điện ảnh Hong Kong hoặc các phim “xã hội đen”, nhưng hiếm khi được kể bằng góc nhìn mềm mại và đầy tính nhân văn như Dear You.

Bộ phim khai thác lịch sử “qiaopi” - những lá thư và tiền kiều hối mà người Hoa ở nước ngoài gửi về quê nhà, từng được UNESCO đưa vào Danh mục Ký ức Thế giới năm 2013.

Chỉ riêng chi tiết này đã cho thấy sự khôn ngoan của điện ảnh Trung Quốc hiện nay trong việc biến di sản văn hóa thành chất liệu kể chuyện đại chúng.

Đây cũng là xu hướng đáng chú ý của công nghiệp văn hóa Trung Quốc những năm gần đây là đưa yếu tố phi vật thể, ký ức cộng đồng và bản sắc vùng miền vào sản phẩm giải trí để tạo chiều sâu cảm xúc.

Thành công của các phim như The Long Season, Hi, Mom hay nay là Dear You cho thấy khán giả Trung Quốc đang rất đồng cảm với những tác phẩm gắn chặt với căn tính văn hóa.

Một trong những yếu tố khiến bộ phim “gây nghiện” còn ở cảm giác chân thực gần như tài liệu. Đạo diễn Lan Hongchun đã dành 9 tháng tuyển chọn diễn viên từ hơn 1.000 ứng viên, thay vì dùng ngôi sao nổi tiếng. Nữ chính Li Sitong thậm chí là sinh viên tài chính chưa từng đóng phim.

Trong thời đại diễn xuất của nhiều phim truyền hình Hoa ngữ bị phàn nàn là quá “kỹ thuật”, sự vụng về nhưng tự nhiên của dàn diễn viên Dear You lại trở thành thứ khiến khán giả xúc động. Họ không diễn theo kiểu “thần tượng hóa cảm xúc”, mà giống những con người thật đang sống trong lịch sử ấy.

Điện ảnh Trung Quốc hiện nay đang xuất hiện một xu hướng rất rõ, khán giả trẻ dần quay lưng với kiểu “diễn xuất lưu lượng” và đánh giá cao những gương mặt mới có khả năng tạo cảm giác đời sống. Dear You đã chạm đúng tâm lý ấy.

Nhưng thứ khiến bộ phim thực sự bùng nổ lại ở cảm xúc phổ quát vượt khỏi biên giới địa phương.

Ban đầu, khoảng 80% doanh thu phim đến từ Quảng Đông, nơi khán giả hiểu phương ngữ và văn hóa Triều Sơn. Thế nhưng sau đó, phim lan rộng ra khắp Trung Quốc nhờ những phản hồi đầy xúc động từ người xem ở các vùng hoàn toàn xa lạ với văn hóa này.

Một khán giả miền Bắc nói rằng họ “khóc suốt bộ phim” dù không có bất kỳ liên hệ văn hóa nào với Triều Sơn. Một người khác ví cảm giác xem phim “giống như nhìn thấy mặt trăng mọc trên biển”.

Sự bùng nổ của Dear You còn cho thấy một thay đổi đáng chú ý của thị trường văn hóa Trung Quốc hậu đại dịch.

Khán giả giờ đây không còn quá dễ bị hấp dẫn bởi “bom tấn công nghiệp”, mà bắt đầu tìm kiếm những tác phẩm “chữa lành tinh thần”, khơi gợi ký ức gia đình, cảm giác quê hương và những kết nối con người một cách giản dị.

Dear You giống lời nhắc rằng điện ảnh Trung Quốc vẫn còn khả năng tạo ra những “phép màu cảm xúc” từ những điều nhỏ bé nhất. Và có lẽ, đó cũng là lý do bộ phim đang trở thành hiện tượng khiến cả mạng xã hội Trung Quốc lẫn giới yêu điện ảnh châu Á phải nhắc tới liên tục những ngày qua.