Âm nhạc châu Phi tìm lối đi riêng tạo đà bứt phá

VHO - Âm nhạc châu Phi đang trải qua “thời kỳ bùng nổ toàn cầu”, trong đó Nigeria và Nam Phi đang chiếm ưu thế nhiều nhất.

Âm nhạc châu Phi vươn ra thế giới

Theo ông Tuma Basa, cựu Giám đốc phụ trách văn hóa âm nhạc da màu của YouTube, dòng nhạc điện tử của Nam Phi Afrobeats và Amapiano đang đưa âm nhạc châu Phi vươn ra thế giới.

Tuy nhiên, sự hiện diện toàn cầu của âm nhạc châu Phi vẫn chủ yếu tập trung ở một số quốc gia. Nguyên nhân đến từ cả yếu tố văn hóa lẫn cơ cấu hệ thống.

Cộng đồng người châu Phi ở nước ngoài cũng đóng vai trò rất lớn trong việc đưa âm thanh và âm nhạc châu Phi ra thế giới.

Các sự kiện tại Lagos và Accra như Detty December và sáng kiến Year of return của Ghana, đã thu hút nhiều du khách người Mỹ gốc Phi và người Anh da màu. Từ đó càng thúc đẩy mức độ lan tỏa của âm nhạc châu Phi. Những du khách này thường mang âm nhạc trở lại Mỹ và Anh, giúp mở rộng tầm ảnh hưởng quốc tế.

Tuy vậy, ông Basa cho rằng hầu hết âm nhạc châu Phi vẫn đang bị bỏ quên. Nhiều thể loại âm nhạc gần như không nhận được sự chú ý nào từ ngành công nghiệp âm nhạc toàn cầu.

“Một số khu vực đang bị gạt ra khỏi cuộc đối thoại toàn cầu, nhưng điều đó sẽ thay đổi khi công nghệ tiếp tục tạo ra sân chơi bình đẳng hơn”, ông Basa nói thêm.

Ông Basa cũng nhấn mạnh đến khả năng tiếp cận ngày càng dễ dàng với các công cụ sáng tác và phân phối âm nhạc.

Công nghệ sản xuất rẻ hơn, mạng xã hội và các nền tảng phát nhạc trực tuyến toàn cầu đang làm giảm vai trò của những “người gác cổng” truyền thống, vốn từng hạn chế nghệ sĩ từ các thị trường mới nổi.

Tuy nhiên, theo ông, công nghệ thôi là chưa đủ, mà cần có cơ sở hạ tầng địa phương, hệ thống cấp phép bản quyền và người ra quyết định là người châu Phi để hỗ trợ nghệ sĩ vươn ra toàn cầu.

Ông tin rằng sự bền bỉ và hợp tác vẫn là những công cụ hiệu quả nhất đối với các nghệ sĩ đang cố gắng tạo dựng đà phát triển.

“Khi nghệ sĩ hợp tác với nhau, họ sẽ tiếp cận được khán giả của nghệ sĩ còn lại. Sự nhất quán giúp xây dựng mối quan hệ với khán giả", ông Basa giải thích.

Các thuật toán chỉ là một phần trong hệ sinh thái khám phá âm nhạc. Việc tuyển chọn bởi con người, các thỏa thuận cấp phép và những quan hệ hợp tác thương mại cũng ảnh hưởng đến những gì khán giả nghe trên các nền tảng phát nhạc trực tuyến.

Các biên tập danh sách nhạc, giám đốc hãng thu âm, nhà tuyển chọn nội dung, nhà quảng cáo và những “người gác cổng” truyền thông là những người quyết định bài hát hay nghệ sĩ nào được ưu tiên quảng bá.

Khai thác tiềm năng

Các chiến dịch quảng bá thương hiệu, vị trí trong xếp hạng các bài hát, khoản đầu tư từ hãng thu âm, hỗ trợ lưu diễn và các hợp đồng sync đều ảnh hưởng đến việc nghệ sĩ nào đạt được độ nhận diện quốc tế.

Kết quả là, mức độ nổi tiếng toàn cầu thường được thúc đẩy bởi chiến lược kinh doanh nhiều không kém gì sự khám phá tự nhiên từ khán giả. Cơ sở hạ tầng cho hòa nhạc, mạng lưới lưu diễn và hệ thống thu tiền bản quyền ở nhiều thị trường vẫn còn kém phát triển.

Nếu không có hệ thống mạnh hơn, các nghệ sĩ châu Phi có nguy cơ tạo ra giá trị văn hóa nhưng lại để người khác hưởng lợi hiệu quả hơn. Vì vậy, việc xây dựng cơ sở hạ tầng là điều thiết yếu để mang lại lợi ích lâu dài.

Ông Basa cũng cho rằng nếu không có các nhà tuyển chọn nội dung và giám đốc điều hành người châu Phi trong những vị trí quan trọng thì những khu vực rộng lớn có thể vẫn vô hình trên sân khấu toàn cầu.

Dù vậy, các thuật toán đang làm thay đổi cách người nghe khám phá âm nhạc, và không phải lúc nào cũng theo hướng mở rộng sự tiếp cận.

Trong khi đó, tiềm năng AI có thể giúp các nghệ sĩ châu Phi vượt qua rào cản ngôn ngữ và mở rộng ra thị trường quốc tế.

Ánh đèn sân khấu toàn cầu dành cho âm nhạc châu Phi có lẽ đang rực rỡ hơn bao giờ hết. Giai đoạn tiếp theo sẽ phụ thuộc không chỉ vào tài năng, mà còn vào việc liệu các nghệ sĩ và ngành công nghiệp âm nhạc châu Phi có thể xây dựng được cơ sở hạ tầng bền vững, kiểm soát câu chuyện của chính mình và vượt ra ngoài những thể loại mà thế giới đã quen thuộc hay không.

Bởi vì, theo ông Basa, câu chuyện của châu Phi vẫn có thể tạo nên nhiều nét riêng so với những danh sách các bài hát hiện đang thống trị các bảng xếp hạng âm nhạc.