Vị trí sinh quyết định vận mệnh: Con cả, con giữa hay con út mới là người dễ làm nên chuyện lớn?

VHO - Trong các anh chị em trong gia đình, đứa trẻ này thường có tố chất làm lãnh đạo nhất.

Liệu vị trí của một đứa trẻ trong gia đình có thực sự đặt nền móng cho sự nghiệp và tính cách của chúng sau này? Các nhà tâm lý học đã chỉ ra rằng thứ tự sinh không chỉ là một con số, mà là một "lời tiên tri" về cách mỗi đứa trẻ sẽ chinh phục thế giới.

Con cả và gánh nặng của sự hoàn hảo

Theo nghiên cứu từ nhà tâm lý học lỗi lạc Alfred Adler, con cả thường là những người nhận được sự kỳ vọng và đầu tư lớn nhất từ cha mẹ. Vì là đứa trẻ đầu tiên, chúng được hưởng 100% tài nguyên và sự chú ý, dẫn đến việc hình thành tư duy bảo thủ, trách nhiệm và luôn khao khát sự hoàn hảo. Điều này giải thích tại sao phần lớn các CEO, phi hành gia và những chính trị gia lỗi lạc trên thế giới thường là con cả trong gia đình.

Tuy nhiên, sự ưu tú này thường đi kèm với áp lực tâm lý nặng nề. Do sớm phải đóng vai trò "người làm gương" cho các em, con cả dễ trở nên độc đoán và nhạy cảm với những lời chỉ trích. Chúng dành cả đời để duy trì trật tự và sự ổn định, đôi khi hy sinh cả ước muốn cá nhân để làm hài lòng kỳ vọng của cha mẹ. Đây chính là nhóm trẻ có khả năng thành công về mặt địa vị cao nhất nhưng cũng dễ gặp căng thẳng nhất.

Nghệ thuật đàm phán của những đứa con giữa

Trái ngược với con cả, con giữa thường lớn lên trong một môi trường mà sự chú ý bị san sẻ. Các nhà nghiên cứu từ Đại học Texas (Mỹ) nhận thấy rằng, vì không có được đặc quyền của con cả hay sự cưng chiều của con út, con giữa buộc phải học cách "sinh tồn" bằng kỹ năng giao tiếp và thương lượng. Chúng trở thành những chuyên gia trong việc hòa giải và kết nối các thành viên trong gia đình.

Chính vì phải tự tạo ra chỗ đứng cho mình, con giữa thường có mạng lưới quan hệ xã hội rộng mở và bền vững nhất khi trưởng thành. Họ không quá bảo thủ như con cả, cũng không quá bốc đồng như con út. Sự linh hoạt và khả năng thấu cảm giúp họ trở thành những người cộng sự tuyệt vời và những nhà quản trị nhân sự xuất sắc. Thành công của họ không đến từ sự áp đặt, mà từ sự đồng thuận và thấu hiểu.

Con út và sự nổi loạn của những tâm hồn sáng tạo

Con út thường được coi là "vị vua nhỏ" trong gia đình, nhận được sự yêu thương có phần nới lỏng hơn từ cha mẹ khi họ đã có kinh nghiệm nuôi dạy. Nghiên cứu chỉ ra rằng, để gây chú ý khi các anh chị đã chiếm lĩnh những lĩnh vực như học tập hay thể thao, con út thường chọn đi một con đường hoàn toàn khác. Họ có xu hướng hài hước, mạo hiểm và mang trong mình tư duy phản biện cực cao.

Sự "nổi loạn" này thực chất là nguồn năng lượng của sự sáng tạo. Những nghệ sĩ, diễn viên hài và các nhà khởi nghiệp mạo hiểm thường có tỉ lệ là con út rất cao. Vì không bị đè nặng bởi trách nhiệm "làm gương", họ tự do thử nghiệm những điều mới mẻ mà không sợ thất bại. Tuy nhiên, nếu không được rèn luyện kỷ luật, con út dễ trở nên thiếu kiên trì và dựa dẫm vào sự giúp đỡ của người khác khi gặp khó khăn.

Làm cách nào để cân bằng tiềm năng của con trẻ?

Hiểu về tâm lý thứ tự sinh không phải để cha mẹ dán nhãn hay đóng khung tương lai của con, mà để điều chỉnh cách giáo dục sao cho công bằng nhất. Cha mẹ nên bớt đặt áp lực hoàn hảo lên vai con cả, cho con giữa thêm nhiều không gian để thể hiện tiếng nói riêng, và rèn luyện tính tự lập cho con út ngay từ những việc nhỏ nhất. Mỗi vị trí đều có những "điểm mù" tâm lý riêng cần được xoa dịu bằng sự tinh tế của người lớn.

Sau cùng, dù là con cả, con giữa hay con út, sự thành công của một đứa trẻ vẫn phụ thuộc vào việc chúng có cảm thấy mình được yêu thương một cách độc lập hay không. Đừng để con phải "diễn" một vai nào đó chỉ để có được sự chú ý của cha mẹ. Hãy giúp con hiểu rằng, vị trí trong gia đình chỉ là điểm khởi đầu, còn việc con trở thành ai trong cuộc đời này hoàn toàn nằm ở nỗ lực và bản lĩnh của chính con.