Trẻ em không phải mục tiêu của anti-fan

VHO - Trong đơn tố giác liên quan vụ án làm nhục người khác, nhà văn Gào phản ánh con mình bị theo dõi, chụp lén tại trường. Nội dung này còn phải được điều tra, nhưng đặt ra một ranh giới cần giữ: bất đồng với người lớn không thể trở thành lý do kéo trẻ em vào cuộc công kích.

Bên cạnh những bài viết bị cho là xúc phạm trên mạng xã hội, bà Vũ Phương Thanh, được biết đến với bút danh Gào, tố giác việc con mình bị theo dõi và chụp lén tại trường học. Đây là nội dung do người tố giác trình bày, chưa phải kết luận điều tra xác định từng hành vi và người thực hiện.

Thông tin công bố ngày 29.9 cho biết Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Trần Cát Tường để điều tra về tội làm nhục người khác, sau khi xác minh đơn tố giác của bà Thanh. Vụ việc đang tiếp tục được làm rõ.

Một vụ án, những thông tin cần phân biệt

Theo nội dung trình báo, bà Thanh cho rằng mình bị công kích, bôi nhọ trong các hội nhóm mạng xã hội từ năm 2018 đến năm 2025. Bà cung cấp tài liệu, trong đó có vi bằng ghi nhận những bài viết được cho là liên quan đến tài khoản bị tố giác. Các phản ánh còn đề cập việc nhắn tin xúc phạm và đưa nội dung trao đổi vào nhóm kín.

Ở giai đoạn này, quyết định khởi tố và nội dung tố giác cần được đặt đúng vị trí. Việc cơ quan điều tra tiến hành tố tụng không đồng nghĩa mọi chi tiết trong đơn đã được chứng minh. Cũng không thể từ một vụ án mà kết luận mọi thành viên trong những nhóm được nhắc đến đều có hành vi vi phạm.

Sự phân biệt đó có ý nghĩa ngay với cách công chúng tiếp nhận thông tin. Một người bị tố giác có quyền được xem xét trách nhiệm trên cơ sở chứng cứ. Người trình báo có quyền đề nghị bảo vệ mình trước hành vi mà họ cho là gây tổn hại. Báo chí cần chuyển tải cả diễn biến lẫn giới hạn của những gì đã được xác nhận.

Công chúng không cần biết lại toàn bộ lời lẽ công kích để hiểu bản chất vụ việc. Việc chép lại những cáo buộc đời tư chưa được kiểm chứng có thể khiến nội dung gây tổn hại tiếp tục lan truyền dưới một hình thức khác. Tương tự, ảnh chụp trẻ em hay thông tin nhận diện trường học không trở nên cần thiết chỉ vì chúng xuất hiện trong hồ sơ phản ánh.

Phê bình người lớn không tạo quyền nhắm vào trẻ nhỏ

Một người có hoạt động công khai có thể nhận phản biện về phát ngôn, tác phẩm hoặc hành vi của mình. Sự yêu thích hay không yêu thích là lựa chọn của công chúng. Điều cần bảo vệ là khả năng tranh luận bằng thông tin có căn cứ, tập trung vào đúng vấn đề.

Người thân không mặc nhiên trở thành đối tượng của cuộc tranh luận ấy. Đặc biệt, một đứa trẻ không có trách nhiệm giải thích phát ngôn của cha mẹ, không phải trả lời thay người lớn và không nên bị sử dụng để gây áp lực.

Đây là nguyên tắc cần được giữ bất kể công chúng đang có thiện cảm hay ác cảm với nhân vật liên quan. Nếu quyền riêng tư của trẻ chỉ được tôn trọng khi cha mẹ các em được yêu thích, sự bảo vệ ấy sẽ phụ thuộc vào cảm xúc đám đông.

Trong vụ việc này, nội dung liên quan việc theo dõi, chụp lén còn chờ làm rõ. Nhưng chính vì tính chất nghiêm trọng của phản ánh, cách đưa tin càng phải thận trọng: không biến lời tố giác thành sự thật đã được xác lập, đồng thời không xem nhẹ chỉ vì nó xuất hiện giữa một cuộc xung đột trên mạng.

Đừng nối dài sự công kích bằng việc chia sẻ

Một bài đăng có thể bắt đầu trong nhóm kín nhưng nhanh chóng đi ra ngoài qua ảnh chụp màn hình. Khi chuyển tiếp, người chia sẻ dễ nghĩ mình chỉ đang cập nhật diễn biến. Tuy nhiên, nếu hình ảnh trẻ, địa điểm sinh hoạt hoặc những lời cáo buộc chưa được kiểm chứng vẫn được giữ nguyên, hành động ấy tiếp tục mở rộng phạm vi tiếp cận của nội dung.

Bởi vậy, việc đưa tin và bàn luận cần bám vào sự kiện tố tụng, tài liệu đã được xác nhận và vấn đề ứng xử có thể phân tích. Sự tò mò về đời tư không phải lý do đủ để công bố thêm chi tiết về người không có trách nhiệm trong tranh chấp.

Trách nhiệm pháp lý của từng người sẽ do cơ quan có thẩm quyền xác định. Còn với người đọc, một lựa chọn có thể thực hiện ngay là không chia sẻ thông tin nhận diện trẻ em, không tham gia truy tìm gia đình và không dùng mức độ yêu ghét một nhân vật để thay cho việc kiểm chứng.

Vụ án liên quan đơn tố giác của nhà văn Gào cần được theo dõi bằng chứng cứ và diễn biến điều tra. Trong lúc chờ kết quả, có một giới hạn không cần chờ tranh luận: trẻ em không phải phương tiện để người lớn gây sức ép lên nhau.