Tại sao người con thành đạt nhất đôi khi lại vô tâm với cha mẹ?

VHO - Đây là đứa con dễ trở nên xa cách nhất khi trưởng thành, sự thật khiến nhiều cha mẹ đau lòng.

Một nghiên cứu quy mô lớn từ các trường đại học hàng đầu Á Đông đã chỉ ra một thực tế ngược đời rằng những đứa trẻ càng được đầu tư mạnh mẽ về tiền bạc và kỳ vọng thành tích, đôi khi lại là những người có sự gắn kết tình cảm yếu nhất với cha mẹ khi về già.

Giáo sư Yeung Yan-hoong từ Đại học Hong Kong (Trung Quốc) đã dành nhiều năm nghiên cứu về mô hình "Đạo hiếu kép". Qua khảo sát hàng nghìn gia đình, ông phát hiện ra rằng lòng hiếu thảo của con cái thường được chia làm hai nhánh: hiếu thảo vì nghĩa vụ (chu cấp tiền bạc, thuốc thang) và hiếu thảo vì tình cảm (gần gũi, lắng nghe). Nghiên cứu chỉ ra rằng nhóm con cái thành đạt, có địa vị cao thường làm rất tốt nhánh thứ nhất nhưng lại "đứt gãy" hoàn toàn ở nhánh thứ hai.

Lý do là bởi trong quá trình nuôi dạy, cha mẹ của những đứa trẻ này thường vô tình biến mối quan hệ gia đình thành một cuộc trao đổi. Khi tình yêu thương được cân đo bằng điểm số và thành tích, đứa trẻ lớn lên sẽ nhìn nhận sự báo hiếu như một khoản "trả nợ". Họ có thể gửi về những số tiền lớn, thuê người giúp việc tốt nhất cho cha mẹ, nhưng lại rất khó khăn trong việc ngồi lại để thực sự thấu hiểu tâm tư của đấng sinh thành.

Cái bẫy của sự hy sinh và tâm lý né tránh trách nhiệm

Tại Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc), các nghiên cứu về tâm lý gia đình cũng chỉ ra một nghịch lý liên quan đến sự bảo bọc quá mức. Khi cha mẹ hy sinh toàn bộ cuộc sống cá nhân, không cho con cái cơ hội được chăm sóc lại mình từ nhỏ, họ đang vô tình tạo ra những đứa trẻ "khuyết tật về cảm xúc".

Vì chưa bao giờ phải lo lắng hay nhường nhịn ai, những đứa con này khi trưởng thành thường có xu hướng né tránh những tình huống đòi hỏi sự kiên nhẫn và chăm sóc tinh thần cho người già.

Nghiên cứu nhấn mạnh rằng, lòng biết ơn không tự nhiên sinh ra từ sự nhận lại liên tục, mà được hình thành thông qua quá trình cho đi. Những đứa con thường xuyên được cha mẹ khuyến khích tham gia vào việc chăm sóc gia đình, biết san sẻ nỗi lo với người lớn, mới là những người có khả năng chịu đựng và ở lại bên cạnh cha mẹ bền bỉ nhất khi giông bão tuổi già ập đến.

Một phát hiện đáng suy ngẫm khác từ dữ liệu của các trường đại học này là nhóm con cái có cuộc sống bình dị thường có chỉ số hạnh phúc gia đình cao hơn. Không bị cuốn vào vòng xoáy áp lực của những đứa con "siêu sao", họ giữ được sợi dây liên kết cảm xúc nguyên bản nhất với cha mẹ. Đối với họ, việc phụng dưỡng không phải là một "dự án" cần hoàn thành hiệu quả, mà là một nhu cầu tình cảm tự nhiên xuất phát từ trái tim.

Chính vì vậy, sự thành công của một đứa con không nên chỉ được đo bằng độ cao của sự nghiệp, mà còn ở độ sâu của sự thấu cảm. Cha mẹ càng kỳ vọng con phải "vượt ngưỡng" mà quên mất việc dạy con cách yêu thương, thì cái giá phải trả có thể chính là sự cô đơn trong chính ngôi nhà đầy đủ vật chất của mình. Đôi khi, việc để con chịu một chút thiệt thòi, học cách đợi chờ và nỗ lực lại chính là cách tốt nhất để nuôi dưỡng một trái tim biết ơn.

Bài học về việc xây dựng ranh giới lành mạnh

Từ những kết quả nghiên cứu này, lời khuyên chung từ các chuyên gia tâm lý là cha mẹ cần học cách "buông tay" đúng lúc và thiết lập ranh giới. Đừng biến mình thành nô lệ cho nhu cầu của con, cũng đừng biến thành "máy rút tiền" cho tương lai của chúng. Hãy để trẻ nhìn thấy những giọt mồ hôi, những mệt mỏi và cả những nhu cầu cần được quan tâm của cha mẹ ngay từ khi chúng còn nhỏ.

Việc dạy con biết ơn không phải là kể công lao, mà là tạo cơ hội cho con được đóng góp giá trị của mình vào gia đình. Chỉ khi đứa trẻ cảm thấy mình có trách nhiệm với hạnh phúc của cha mẹ, chúng mới không coi sự hiện diện của đấng sinh thành lúc về già là một gánh nặng.

Chừa đường lui cho chính mình thực chất là dạy cho con cách để trở thành một con người có trái tim ấm áp, biết trân quý những giá trị bền vững hơn mọi hào quang rực rỡ bên ngoài.