Chuyện nhà, chuyện làng

VHO - Nếp nhà được gìn giữ qua những việc làm bình dị, từ cách vợ chồng cùng gánh vác công việc đến sự quan tâm, chăm sóc giữa các thế hệ. Ở xã Thăng Bình (Thanh Hóa), những giá trị ấy đang được bồi đắp qua các hoạt động văn hóa cộng đồng, trở thành nét đẹp trong đời sống thôn, xóm và mang thêm ý nghĩa trong dịp kỷ niệm Ngày Phụ nữ Việt Nam 20.10.

Chị Lê Thị Thúy (thôn Phú Long) quan niệm hạnh phúc gia đình bắt đầu từ những việc thường ngày: Vợ chồng cùng làm kinh tế, chăm sóc con cái, biết lắng nghe và tìm tiếng nói chung. Gia đình chị được ghi nhận là gia đình văn hóa tiêu biểu của thôn. Với chị, giữ gìn nếp nhà là trách nhiệm của mọi thành viên, bắt đầu từ sự quan tâm và tôn trọng lẫn nhau. “Qua các buổi tuyên truyền, sinh hoạt, chúng tôi hiểu hơn về trách nhiệm của mình. Vợ chồng luôn thống nhất, khi có bất đồng thì cùng nhau nói chuyện trên tinh thần tôn trọng, lắng nghe để tìm tiếng nói chung”, chị Thúy chia sẻ.

Câu chuyện của gia đình chị Thúy gợi thêm ý nghĩa về sự trân trọng dành cho phụ nữ: Bên cạnh những bó hoa, lời chúc hay món quà, sự quan tâm còn được thể hiện qua cách các thành viên san sẻ trách nhiệm, chăm lo cuộc sống và tôn trọng ý kiến của nhau. Những điều gần gũi ấy cũng đang được Thăng Bình đưa vào các hoạt động xây dựng đời sống văn hóa tại cơ sở, với sự tham gia của đông đảo người dân.

Đưa văn hóa ứng xử vào sinh hoạt cộng đồng

Những vấn đề về văn hóa ứng xử được người dân trao đổi tại các buổi sinh hoạt của Câu lạc bộ gia đình phát triển bền vững thôn Ngư Long. Đây là dịp để bà con gặp gỡ, chia sẻ kinh nghiệm và cùng tháo gỡ những vướng mắc thường gặp trong cuộc sống. Nội dung sinh hoạt đề cập trách nhiệm của từng thành viên, mối quan hệ giữa các thế hệ, việc xây dựng mái ấm hạnh phúc và phòng, chống bạo lực gia đình.

Thay vì chỉ nghe phổ biến các quy định, tiêu chí, bà con có thể kể tình huống trong chính gia đình mình, lắng nghe ý kiến của nhau rồi cùng bàn cách xử lý. Những câu chuyện gần gũi giúp các nội dung tuyên truyền trở nên dễ hiểu, để mỗi người có dịp nhìn lại cách ứng xử với người thân.

Trách nhiệm chăm lo gia đình cũng là vấn đề được quan tâm trong các buổi sinh hoạt. Khi vợ chồng cùng làm kinh tế, nuôi dạy con cái và quán xuyến việc nhà, phụ nữ có thêm điều kiện dành thời gian cho công việc, sở thích và những dự định riêng. Những bất đồng trong cuộc sống cũng cần được giải quyết bằng sự lắng nghe, trao đổi thẳng thắn. Qua sinh hoạt câu lạc bộ, người dân có thêm cơ hội chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi những cách ứng xử phù hợp với hoàn cảnh của mình.

Bên cạnh các cuộc gặp trực tiếp, hoạt động tuyên truyền còn được mở rộng trên mạng xã hội. Ông Đặng Ngọc Tuyên, Chủ nhiệm Câu lạc bộ gia đình phát triển bền vững thôn Ngư Long, cho biết: “Ngoài sinh hoạt trực tiếp, chúng tôi thường chia sẻ các video, nội dung tuyên truyền lên các nhóm mạng xã hội để mọi người cùng xem. Những video gần gũi, chạm đến cảm xúc nên dễ hiểu, dễ nhớ, được chia sẻ rộng rãi, từ đó việc tuyên truyền cũng thuận lợi hơn”.

Đáng chú ý, Thăng Bình còn lựa chọn hình thức sân khấu hóa để chuyển tải những nội dung về văn hóa ứng xử. Trong chương trình thực hiện Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình, địa phương đã lựa chọn những người phù hợp tham gia xây dựng tiểu phẩm Lời xin lỗi mẹ. Với tình huống gần gũi, câu chuyện khiến người xem dễ liên tưởng đến những điều xảy ra trong chính gia đình mình.

Tiểu phẩm kể về những người con mải lo công việc, cuộc sống riêng, có lúc cáu gắt với mẹ, so bì và đùn đẩy trách nhiệm chăm sóc bà. Buồn lòng, người mẹ bỏ đi rồi không may gặp nạn. Đến lúc ấy, các con mới day dứt vì những lời nói, cách cư xử trước đây. Câu chuyện gợi lên điều thường gặp trong cuộc sống: Khi sự chăm lo của mẹ trở nên quá quen thuộc, con cái đôi khi xem đó là lẽ đương nhiên, quên hỏi han, chia sẻ hoặc nói lời cảm ơn.

Qua Lời xin lỗi mẹ, những nội dung về trách nhiệm với cha mẹ, xây dựng gia đình hạnh phúc và phòng, chống bạo lực gia đình được chuyển tải bằng câu chuyện có diễn biến, cảm xúc. Những người tham gia biểu diễn cũng có dịp trực tiếp thể hiện suy nghĩ về cách ứng xử với người thân. Sau chương trình, video tiểu phẩm tiếp tục được chia sẻ trên mạng xã hội, giúp những ai không có mặt tại buổi diễn vẫn có thể theo dõi và trao đổi.

Sự kết hợp giữa sinh hoạt câu lạc bộ, sân khấu và truyền thông trên mạng xã hội đã tạo thêm những cách tiếp cận phù hợp với người dân. Những người tham gia hoạt động cũng góp phần đưa nội dung tuyên truyền đến gia đình, bạn bè, hàng xóm qua các cuộc trò chuyện thường ngày.

Trong dịp 20.10, hình ảnh người mẹ trong Lời xin lỗi mẹ càng gợi nhiều suy ngẫm về sự quan tâm dành cho phụ nữ. Những hy sinh, đóng góp của người mẹ, người vợ được nhắc đến qua câu chuyện đời thường, giúp người xem nhận ra giá trị của sự chăm sóc, sẻ chia trong gia đình. Với Thăng Bình, việc người dân trực tiếp tham gia các hoạt động như vậy cũng là cách để những giá trị văn hóa được tiếp nhận, gìn giữ ngay trong đời sống cộng đồng.

Từ hoạt động phong trào đến nếp sống

Việc đưa văn hóa ứng xử vào sinh hoạt cộng đồng đang được Thăng Bình triển khai với sự tham gia của các hội, đoàn thể, câu lạc bộ và nhóm dân cư. Mỗi lực lượng có cách tiếp cận khác nhau, từ tổ chức sinh hoạt chuyên đề, trao đổi kinh nghiệm đến xây dựng những nội dung phù hợp để chia sẻ trên mạng xã hội. Qua đó, công tác tuyên truyền có thêm điều kiện tiếp cận người dân ngoài những cuộc họp hay chương trình tập trung.

Chị Nguyễn Thị Nhân, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội UBND xã Thăng Bình cho biết, địa phương xác định công tác truyền thông về gia đình là nhiệm vụ thường xuyên, cần sự phối hợp của nhiều lực lượng. Việc lựa chọn nội dung, hình thức tuyên truyền cũng được chú trọng để phù hợp với điều kiện sinh hoạt của người dân. “Trong quá trình triển khai, xã đã khai thác mạng xã hội như một kênh hỗ trợ, giúp nội dung tuyên truyền gần với đời sống, dễ hiểu, dễ nhớ và được chia sẻ rộng hơn. Qua đó, mỗi người dân có thể trở thành một tuyên truyền viên, góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp”, chị Nhân bày tỏ.

Theo địa phương, toàn xã hiện duy trì 20 câu lạc bộ gia đình phát triển bền vững; không ghi nhận trường hợp bạo lực gia đình; tỷ lệ gia đình văn hóa đạt 86,5%, khu dân cư văn hóa đạt 90%. Những số liệu này phần nào phản ánh kết quả triển khai công tác xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Đằng sau các tiêu chí là việc duy trì những hoạt động để người dân có cơ hội gặp gỡ, chia sẻ kinh nghiệm, cùng tham gia giải quyết các vấn đề liên quan đến cuộc sống của mình.

Cùng với công tác bình xét danh hiệu văn hóa, hoạt động của các câu lạc bộ góp phần đưa những nội dung về văn hóa ứng xử đến gần hơn với người dân. Qua mỗi buổi sinh hoạt, những tình huống cụ thể được trao đổi, các cách làm phù hợp có thể được học hỏi, vận dụng. Đây là điều cần được duy trì thường xuyên để việc xây dựng gia đình văn hóa, khu dân cư văn hóa có thêm chiều sâu, gắn với sinh hoạt thực tế ở thôn, xóm.

Đối với phụ nữ, môi trường văn hóa cộng đồng còn có ý nghĩa trong việc khuyến khích họ tham gia các hoạt động xã hội, phát triển kinh tế và đóng góp ý kiến vào những công việc chung. Sự quan tâm dành cho phụ nữ vì thế cũng được thể hiện qua những điều kiện để họ phát huy năng lực, được lắng nghe và có tiếng nói trong đời sống gia đình, cộng đồng.

Nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam 20.10, những hoạt động ở Thăng Bình cho thấy ý nghĩa của việc tôn vinh phụ nữ từ chính đời sống cơ sở. Cùng với các chương trình kỷ niệm, những buổi sinh hoạt văn hóa và hoạt động cộng đồng góp phần nhắc nhớ về vai trò, đóng góp của phụ nữ trong việc gìn giữ nếp sống, gắn kết các thành viên và xây dựng môi trường sống lành mạnh.

Những việc làm ở Phú Long, Ngư Long cũng cho thấy nét riêng trong cách Thăng Bình xây dựng đời sống văn hóa. Có những giá trị được gìn giữ qua nếp ứng xử của mỗi gia đình; có những kinh nghiệm được chia sẻ trong các buổi sinh hoạt thôn, xóm; cũng có những thông điệp được chuyển tải bằng sân khấu, qua sự tham gia của chính người dân. Điều đáng quý là những hoạt động ấy tạo cơ hội để cộng đồng cùng bàn bạc, thực hành và gìn giữ nếp sống của quê hương.

Ngày 20.10 là dịp tôn vinh những đóng góp của phụ nữ, đồng thời nhắc mỗi người về sự trân trọng cần có trong cuộc sống hằng ngày. Ở Thăng Bình, những buổi sinh hoạt câu lạc bộ, những tiết mục sân khấu và cách người dân chia sẻ kinh nghiệm đang góp phần bồi đắp văn hóa ứng xử từ cơ sở. Khi những điều được trao đổi trong sinh hoạt cộng đồng dần trở thành thói quen trong mỗi mái nhà, nếp sống văn hóa của làng quê cũng được gìn giữ, tiếp nối qua các thế hệ.