Sức trẻ thắp lửa văn hóa, dựng xây cộng đồng

VHO - Từ những lớp truyền dạy chiêng năm cho phụ nữ, trẻ em dân tộc Hrê đến “bữa sáng yêu thương” dành cho người nghèo, nhiều cán bộ cơ sở trẻ ở Quảng Ngãi đang tạo dấu ấn bằng việc làm thiết thực, gần dân.

Sức trẻ, tinh thần trách nhiệm và sự năng động đang góp phần đưa văn hóa truyền thống đến gần thế hệ trẻ, đồng thời tạo diện mạo mới cho thôn, tổ dân phố sau sáp nhập.

Trao truyền văn hóa bằng tình yêu

Ở thôn Ba Nam, xã Ba Tô, tiếng chiêng năm đang dần trở thành âm thanh quen thuộc trong những buổi sinh hoạt cộng đồng. Đằng sau những thanh âm ấy là sự cố gắng của Bí thư Chi bộ thôn Phạm Thị Thơm (37 tuổi), người dành nhiều thời gian truyền dạy chiêng năm cho phụ nữ, trẻ em.

Từ nhỏ, chị Thơm đã thích theo các bậc cao niên trong làng tham gia những lễ hội truyền thống của đồng bào Hrê. Những thanh âm cồng chiêng vang lên giữa núi rừng dần nuôi dưỡng trong chị tình yêu với văn hóa dân tộc. Chị tìm đến các nghệ nhân, người lớn tuổi để học cách đánh chiêng và trở thành một trong số ít phụ nữ trong thôn biết chơi chiêng năm.

Những ngày đầu, tiếng chiêng còn rời rạc, chị chưa cảm nhận đầy đủ “hồn” chiêng, chưa phân định rõ âm sắc từng chiếc. Bằng sự say mê và kiên trì luyện tập, chị dần cảm nhận được độ ngân, vang, trầm của mỗi chiếc chiêng.

Theo chị Thơm, một bộ chiêng năm của người Hrê gồm năm chiếc, mỗi chiếc có âm thanh riêng. Khi hòa quyện, những âm thanh ấy tạo nên giai điệu đặc trưng. Người chơi vì thế phải biết lắng nghe, giữ nhịp và phối hợp ăn ý.

Điều khiến chị trăn trở là số người biết đánh chiêng năm ở địa phương không còn nhiều, chủ yếu là các bậc cao niên. Trong khi đó, theo tập tục, đánh chiêng năm thường là việc của nam giới, khiến việc trao truyền văn hóa phần nào bị hạn chế. “Tôi muốn mang đến sức sống, màu sắc mới cho cồng chiêng bằng cách truyền dạy cho phụ nữ, trẻ em. Chỉ cần có tình yêu, phụ nữ hay trẻ em đều có thể góp sức gìn giữ, trao truyền văn hóa truyền thống của dân tộc mình”, chị Thơm chia sẻ.

Đều đặn mỗi tháng từ 2-4 lần, ngôi nhà sàn của chị lại rộn ràng tiếng chiêng. Phụ nữ, trẻ em trong thôn cùng học cách cầm chiêng, cảm âm, giữ nhịp và phối hợp với nhau. Từ những âm thanh còn lạ lẫm, dưới sự hướng dẫn tỉ mỉ, tiếng chiêng dần rõ nhịp. Sau hơn hai tháng học, chị Phạm Thị Đều, ở thôn Ba Nam, đã có thể đánh nhuần nhuyễn những bài chiêng cơ bản.

“Trước đây tôi nghĩ muốn đánh được chiêng năm phải có năng khiếu. Nhưng qua sự chỉ dạy của chị Thơm, tôi nhận ra muốn đánh được phải dành nhiều thời gian luyện nghe, luyện tay. Mỗi chiếc chiêng có âm trầm, vang, dội khác nhau, nếu không cảm âm tốt rất dễ lệch nhịp”, chị Đều bộc bạch.

Các buổi tập không chỉ giúp người học có thêm kỹ năng mà còn trở thành không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng, nơi phụ nữ, trẻ em và các gia đình gặp gỡ, giao lưu, gắn kết. Chị Thơm còn đưa các học viên tham gia trình diễn tại một số hoạt động của xã, giúp tiếng chiêng năm có thêm cơ hội hiện diện trong đời sống ngày nay.

Chị Phạm Thị Điêm, Chủ tịch Hội LHPN xã Ba Tô nhìn nhận, chị Thơm truyền dạy chiêng năm cho phụ nữ, trẻ em là cách làm thiết thực, góp phần đưa văn hóa truyền thống đến gần hơn với thế hệ trẻ. “Việc phụ nữ, trẻ em cùng tham gia học chiêng năm có ý nghĩa rất tích cực trong bảo tồn văn hóa Hrê. Đây cũng là cách khơi dậy niềm tự hào, tình yêu văn hóa dân tộc trong thế hệ trẻ. Hội LHPN xã sẽ tiếp tục khuyến khích, đồng hành để mô hình được duy trì, lan tỏa rộng hơn”, chị Điêm nói.

Gần dân từ những việc làm bình dị

Tại thôn Phước Thiện, xã Vạn Tường, sự năng động của cán bộ trẻ được thể hiện bằng những việc làm cụ thể chăm lo đời sống nhân dân. Phước Thiện là thôn đông dân nhất xã với hơn 2.000 hộ và trên 7.000 nhân khẩu. Sau sáp nhập, địa bàn rộng, dân số đông, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý, điều hành ở cơ sở.

Từ thực tế đó, Trưởng thôn Nguyễn Văn Thành (36 tuổi), chọn cách xây dựng mối liên kết cộng đồng từ những việc làm nhân ái. Suốt năm năm qua, cứ đến ngày Rằm và mùng Một âm lịch hằng tháng, anh Thành cùng nhóm thiện nguyện lại đỏ lửa từ 2h sáng để nấu khoảng 350 suất cháo, trao tận tay người già yếu, hộ nghèo và những người có hoàn cảnh khó khăn. Với nhiều người dân, những suất cháo buổi sáng không chỉ là sự hỗ trợ vật chất mà còn là sự quan tâm, sẻ chia của cộng đồng.

“Mỗi tháng, tôi chỉ mong tới ngày được ăn cháo từ thiện của cháu Thành và mọi người. Bát cháo giúp tôi có bữa sáng ngon, đủ dinh dưỡng và cảm nhận được tấm lòng của những người nấu”, bà Võ Thị Tơ chia sẻ.

Không chỉ duy trì “Bữa sáng yêu thương”, anh Thành còn phối hợp với các hội, đoàn thể, Mặt trận ở thôn hỗ trợ thường xuyên cho 10 gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Những trường hợp cần giúp đỡ về nhà ở, sinh kế hay gặp khó khăn đột xuất được anh chủ động kết nối, vận động nguồn lực.

Ông Nguyễn Miết, một trong những hộ được hỗ trợ cho biết, anh Thành từng vận động kinh phí giúp gia đình làm nhà ở, thường xuyên thăm hỏi, tặng quà. Những vấn đề người dân phản ánh cũng được trưởng thôn trẻ nắm bắt, phối hợp giải quyết kịp thời. “Vì thế, ai cũng quý Trưởng thôn Thành”, ông Miết bày tỏ.

Trẻ hóa để tạo nguồn cán bộ kế cận

Triển khai Đề án số 10-ĐA/ TU của Tỉnh ủy về thực hiện mô hình “Dân tin - Đảng cử” đã tạo bước chuyển trong xây dựng đội ngũ cán bộ ở thôn, tổ dân phố theo hướng trẻ hóa, nâng cao chất lượng chuyên môn trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi.

Hiện toàn tỉnh có 1.096 bí thư chi bộ thôn, tổ dân phố. Cùng với trẻ hóa, trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ cơ sở cũng được nâng lên. Tỷ lệ bí thư chi bộ có trình độ đại học trở lên đạt gần 48,8%; trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố gần 30% và Trưởng ban công tác Mặt trận trên 28%. Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy Lữ Ngọc Bình đánh giá, sắp xếp tinh gọn đầu mối thôn, tổ dân phố gắn với trẻ hóa, chuẩn hóa đội ngũ cán bộ cơ sở là chủ trương lớn, đúng đắn và mang tính chiến lược.

Để cán bộ trẻ phát huy năng lực, Quảng Ngãi đang chú trọng đào tạo, bồi dưỡng theo hướng thiết thực, gắn với thực tiễn; từ kỹ năng công tác Đảng, dân vận, hòa giải ở cơ sở đến kỹ năng số và ứng dụng công nghệ thông tin. Tỉnh phấn đấu đến năm 2030 có 50% trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố, bí thư chi bộ có trình độ chuyên môn đại học trở lên và 50% có trình độ lý luận chính trị từ trung cấp trở lên.

“Quảng Ngãi xác định đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố là nguồn cán bộ kế thừa quan trọng cho hệ thống chính trị cấp xã. Những cán bộ trẻ qua thực tiễn rèn luyện, đạt thành tích xuất sắc, được nhân dân tín nhiệm sẽ được xem xét đưa vào quy hoạch, tạo cơ hội phát triển lâu dài”, ông Lữ Ngọc Bình khẳng định.