Khi tiếng chiêng ba thức giấc giữa đại ngàn Quảng Ngãi

VHO - Giữa đại ngàn Quảng Ngãi, khi mặt trời đứng bóng và tiếng chiêng ba ngân lên, cả bản làng người Hrê như bừng tỉnh trong nhịp điệu đoàn kết. Không chỉ là âm thanh của lễ hội, chiêng ba hôm nay đang trở thành biểu tượng hồi sinh văn hóa – nơi truyền thống gặp gỡ khát vọng phát triển, và bản sắc được gìn giữ bằng chính niềm tự hào của thế hệ trẻ.

Ở vùng cao Quảng Ngãi, nghệ thuật trình diễn chiêng ba của người Hrê từ lâu đã trở thành văn hóa đặc sắc. Cái hay của chiêng ba không chỉ nằm ở kĩ thuật diễn tấu bằng tay trần trên mặt đồng cứng, mà còn ở tinh thần cộng hưởng.

Mỗi tiếng chiêng là một nhịp tim chung, mỗi vòng múa là một lời khẳng định về sự bền bỉ của bản sắc trước dòng chảy hiện đại.

Tiếng chiêng ba ngân vang giữa đại ngàn

VHO - Từ bao đời nay, thanh âm tiếng chiêng ba đã quyện trong hồn đất, hồn người của đồng bào Hrê, xã Minh Long (Quảng Ngãi). Nhờ sự hỗ trợ từ Dự án 6 về “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch”, mạch nguồn di sản văn hóa giữa núi rừng được gìn giữ và phát huy.

Trong những ngày đầu năm mới, tại Nhà sinh hoạt văn hoá cộng đồng thôn Làng Teng, xã Ba Động, những nam thanh nữ tú cùng nhau tập luyện, truyền dạy chiêng ba ngay tại nhà sàn đã giúp mạch ngầm văn hóa ấy chảy mãi không ngừng.

Anh Phạm Văn Vũ, người trẻ ở thôn Làng Teng hồ hởi chia sẻ: “Lúc đầu mới học em thấy khó và đau tay lắm, vì phải dùng tay trần đánh vào đồng cứng. Nhưng tập nhiều thành quen, giờ tiếng chiêng đã ngấm vào máu. Cứ nghe chiêng vang lên là chân muốn nhảy, tay muốn gõ ngay”. Sự say mê ấy là minh chứng rõ ràng nhất cho sức sống nội sinh của di sản.

Không chỉ dựa vào tình yêu của người dân, chính quyền địa phương cũng có những bước đi cụ thể để “khơi dậy sức sống” cho chiêng ba. Ông Nguyễn Xuân Viên, Phó Chủ tịch UBND xã Ba Động cho biết, địa phương xác định văn hóa là gốc rễ phát triển.

“Những nghệ nhân gạo cội được mời trực tiếp cầm tay chỉ việc cho lớp trẻ, không chỉ truyền kĩ thuật mà còn truyền lửa đam mê. Việc tổ chức diễn xướng thường xuyên giúp tiếng chiêng trở thành một phần hơi thở của đời sống hiện đại”, ông Viên chia sẻ.

Cùng chung quan điểm, ông Thành Minh Thuận, Chủ tịch UBND xã Ba Vì cho biết, địa phương đang rà soát, đầu tư mua sắm nhạc cụ, thành lập các đội chiêng vừa học vừa biểu diễn, gắn với phát triển du lịch văn hóa. Định hướng này mở ra cơ hội để chiêng ba không chỉ vang lên trong lễ hội, mà còn trở thành “đặc sản” thu hút du khách đến với miền sơn cước.

Theo bà Phạm Thị Trung, Giám đốc Sở VHTTDL tỉnh Quảng Ngãi, bảo tồn di sản không thể dừng ở phong trào. Điều quan trọng là gắn kết nguồn lực Nhà nước với xã hội hóa, biến văn hóa thành động lực phát triển kinh tế thông qua du lịch cộng đồng. Khi tiếng chiêng mang lại sinh kế, người dân sẽ càng thêm tự hào và có trách nhiệm gìn giữ báu vật của cha ông.

Chia tay vùng cao khi chén rượu tiễn còn cay nồng trên môi, âm vang chiêng ba vẫn như níu giữ bước chân người đi. Giữa xu thế hội nhập, thanh âm trầm hùng ấy chính là lời khẳng định mạnh mẽ về bản sắc.

Tiếng chiêng vẫn thức, cũng như khát vọng về một đời sống ấm no của người Hrê nơi đại ngàn Quảng Ngãi sẽ không bao giờ tắt.