Cô giáo người Mông đưa thổ cẩm truyền thống vươn ra thị trường

VHO - Từ tình yêu với những hoa văn thổ cẩm của dân tộc mình, cô giáo Vàng Thị Khu, Trường THPT Mù Cang Chải, tỉnh Lào Cai, đã sáng tạo những chiếc túi xách, ba lô, ví, gối và đồ trang trí mang đậm bản sắc người Mông. Không chỉ được du khách đón nhận, các sản phẩm còn mang lại cho cô nguồn thu nhập từ 30 đến 40 triệu đồng mỗi năm.

Làm mới thổ cẩm từ tình yêu bản sắc

Sinh năm 1976, cô giáo Vàng Thị Khu sinh ra và lớn lên tại thôn Mý Háng Tâu, xã Púng Luông, nơi lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống của đồng bào Mông. Từ nhỏ, cô đã yêu thích những bộ trang phục rực rỡ sắc màu, những hoa văn thổ cẩm gắn liền với đời sống của dân tộc mình.

Sau này, khi lập gia đình và sinh sống tại xã Chế Tạo, cô tiếp tục gắn bó với nghề giáo, hiện công tác tại Trường THPT Mù Cang Chải. Bên cạnh công việc giảng dạy, tình yêu dành cho văn hóa truyền thống vẫn được cô nuôi dưỡng. Năm 2019, từ niềm yêu thích thổ cẩm, cô bắt đầu tìm tòi, sáng tạo những sản phẩm thủ công có tính ứng dụng trong đời sống hiện đại.

Từ chất liệu vốn quen thuộc trên trang phục truyền thống, cô Khu phát triển thành nhiều sản phẩm như túi xách, ba lô, ví, gối và đồ trang trí. Mỗi sản phẩm có công năng riêng, nhưng đều tạo điểm nhấn bằng màu sắc và hoa văn đặc trưng của thổ cẩm Mông.

Đưa thổ cẩm vào những sản phẩm sử dụng hằng ngày đòi hỏi sự tỉ mỉ trong lựa chọn chất liệu, phối màu, bố trí hoa văn và tạo dáng. Không chỉ giữ lại vẻ đẹp truyền thống, sản phẩm còn cần đáp ứng nhu cầu sử dụng, phù hợp với thị hiếu của khách hàng. Đó cũng là cách cô Khu tìm hướng đi riêng cho niềm đam mê của mình: để thổ cẩm không chỉ hiện diện trên trang phục mà còn gần gũi hơn với đời sống hôm nay.

Những chiếc túi, ba lô hay món đồ trang trí vì thế mang theo dấu ấn văn hóa bản địa trong một hình thức mới. Các họa tiết quen thuộc được đưa vào sản phẩm hiện đại, tạo nên sự kết hợp giữa giá trị truyền thống và tính ứng dụng, đồng thời mở thêm lựa chọn quà lưu niệm cho du khách khi đến Mù Cang Chải.

Từ niềm đam mê đến sinh kế

Sự đón nhận của khách hàng là động lực để cô Khu tiếp tục sáng tạo. Sản phẩm của cô được du khách và khách vãng lai tìm mua khi ghé thăm địa phương, đồng thời được tiêu thụ tại nhiều thị trường, trong đó có Thái Lan, Mỹ và Thành phố Hồ Chí Minh.

Hoạt động sáng tạo và kinh doanh sản phẩm thổ cẩm mang lại cho cô nguồn thu nhập từ 30 đến 40 triệu đồng mỗi năm. Đây là khoản thu bổ sung có ý nghĩa bên cạnh công việc giảng dạy, cho thấy giá trị kinh tế có thể được tạo ra từ việc phát huy chất liệu văn hóa truyền thống.

Với cô Khu, ý nghĩa của công việc không chỉ nằm ở thu nhập mà còn ở việc những sản phẩm do mình làm ra được khách hàng đón nhận. Mỗi chiếc túi, chiếc ví hay món đồ trang trí đều có thể trở thành một cách giới thiệu hoa văn, màu sắc và sự khéo léo của người Mông đến với những người chưa có nhiều cơ hội tiếp xúc với văn hóa bản địa.

Câu chuyện của cô giáo Vàng Thị Khu cho thấy bảo tồn văn hóa không chỉ là lưu giữ những giá trị đã có, mà còn tìm cách để chúng tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại. Khi chất liệu truyền thống được sáng tạo thành những sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường, văn hóa vừa có thêm cơ hội đến gần công chúng, vừa có thể tạo ra sinh kế cho người gắn bó với nó.

Từ niềm yêu thích thổ cẩm bắt đầu năm 2019, cô Khu đang góp phần đưa sắc màu truyền thống của người Mông vượt ra ngoài không gian trang phục, đến với đời sống thường ngày và nhiều thị trường khác nhau.

Hành trình ấy bắt đầu từ tình yêu văn hóa quê hương, nhưng cũng cho thấy tiềm năng kết nối giữa gìn giữ bản sắc, phát triển sản phẩm thủ công và du lịch tại Mù Cang Chải.