Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc “Tuyên ngôn Độc lập” (1945)

VHO - Ngày 2.9.1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do của dân tộc. Ngày 2.9 còn ghi dấu nhiều sự kiện quan trọng trong lịch sử Việt Nam và thế giới.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập

Theo tư liệu của Bảo tàng Hồ Chí Minh, lúc 14 giờ ngày 2.9.1945, tại cuộc mít tinh ở vườn hoa Ba Đình, trước hàng chục vạn đồng bào, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Sự kiện được Bảo tàng Hồ Chí Minh ghi nhận trong Biên niên tiểu sử, với các nguồn tư liệu gồm Báo Cứu quốc, số 36 ngày 5.9.1945 và Hồ Chí Minh Toàn tập.

Bản Tuyên ngôn mở đầu bằng việc dẫn những tư tưởng tiến bộ về quyền con người trong Tuyên ngôn Độc lập của Mỹ năm 1776 và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Pháp năm 1789. Từ quyền con người, Chủ tịch Hồ Chí Minh phát triển thành luận điểm về quyền dân tộc, khẳng định mọi dân tộc đều có quyền bình đẳng, quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do.

Tuyên ngôn đồng thời là bản cáo trạng tố cáo những tội ác của thực dân Pháp và phát xít Nhật, khẳng định nhân dân Việt Nam đã tự mình giành lại chính quyền và độc lập. Phần cuối văn kiện tuyên bố dứt khoát sự ra đời của Nhà nước Việt Nam mới và khẳng định ý chí bảo vệ nền độc lập vừa giành được.

Từ một văn kiện lập quốc, Tuyên ngôn Độc lập đã trở thành một văn kiện có giá trị tư tưởng và pháp lý đặc biệt, thể hiện sự kết hợp giữa những giá trị phổ quát của nhân loại với quyền độc lập, tự chủ của dân tộc Việt Nam.

Chính phủ lâm thời ra mắt quốc dân đồng bào

Theo tư liệu TTXVN, ngày 2.9.1945, Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra mắt quốc dân đồng bào tại Quảng trường Ba Đình.

Trước đó, ngày 28.8.1945, Chính phủ lâm thời đã được thành lập và công bố danh sách gồm 15 thành viên, do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu, với 13 bộ.

Hai mốc thời gian gắn với hai dấu ấn khác nhau: ngày 28.8 là thời điểm thành lập và công bố thành phần Chính phủ, còn ngày 2.9 là ngày Chính phủ ra mắt nhân dân cùng với sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập.

Ngay ngày 3.9, Chính phủ lâm thời họp phiên đầu tiên dưới sự chủ trì của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tập trung vào những nhiệm vụ cấp bách như chống nạn đói, chống nạn mù chữ, tổ chức Tổng tuyển cử và xây dựng Hiến pháp.

Những quyết sách đầu tiên đặt nền móng cho việc xây dựng chính quyền của nước Việt Nam độc lập trong hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.

Lễ kỷ niệm, diễu binh, diễu hành 80 năm Quốc khánh

Sáng 2.9.2025, tại Quảng trường Ba Đình, Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh nước CHXHCN Việt Nam được tổ chức trọng thể.

Chương trình bắt đầu lúc 6 giờ 30 với lễ chào cờ trong tiếng Quốc ca và 21 loạt đại bác. Sau diễn văn của Tổng Bí thư Tô Lâm (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm) là chương trình diễu binh, diễu hành với sự tham gia của các lực lượng quân đội, công an, dân quân tự vệ, quần chúng nhân dân cùng các khối xe pháo và đội hình trên không.

Các khối quân đội đến từ Trung Quốc, Liên bang Nga, Lào và Campuchia cùng tham gia, tạo điểm nhấn về tình hữu nghị và quan hệ hợp tác giữa Việt Nam với các nước.

Từ Quảng trường Ba Đình, các khối diễu hành tiến qua nhiều tuyến phố trung tâm Hà Nội trong sự chào đón của đông đảo người dân.

Sự kiện diễn ra đúng 80 năm sau ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại chính nơi này.

Khánh thành Nhà tưởng niệm Bác Hồ tại K9 - Đá Chông

Theo tư liệu Bộ Tư lệnh Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngày 2.9.2015, Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Khu Di tích K9 - Đá Chông, Ba Vì, Hà Nội được khánh thành nhân dịp kỷ niệm 70 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh.

K9 là địa điểm gắn với nhiều hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những năm cuối đời. Sau khi Người qua đời, nơi đây từng được lựa chọn để giữ gìn thi hài Người trong những năm chiến tranh.

Nhà tưởng niệm được xây dựng theo kiến trúc truyền thống, kết hợp các yếu tố hiện đại, nằm trong tổng thể khu di tích gắn với những dấu tích về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Công trình góp phần tạo thêm không gian tưởng niệm, đồng thời phục vụ công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống và tư tưởng, đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh cho các thế hệ.

K9 - Đá Chông tiếp tục là một địa chỉ có ý nghĩa đặc biệt đối với hoạt động giáo dục lịch sử và truyền thống.

Khánh thành Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình

Chiều 2.9.2003, Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình tại Hà Nội chính thức được khánh thành, trở thành công trình thể thao trọng điểm chuẩn bị cho SEA Games 22 do Việt Nam đăng cai.

Công trình được khởi công ngày 14.8.2001, gồm sân thi đấu chính có sức chứa khoảng 40.000 khán giả, cùng các sân tập và hạng mục phụ trợ.

Lễ khánh thành diễn ra đúng dịp Quốc khánh, với chương trình văn hóa, nghệ thuật và các hoạt động thể thao. Mỹ Đình sau đó trở thành địa điểm tổ chức lễ khai mạc, bế mạc và nhiều cuộc tranh tài quan trọng của SEA Games 22 vào tháng 12.2003.

Từ đây, sân vận động trở thành một trong những công trình thể thao biểu tượng của Hà Nội, gắn với nhiều sự kiện quốc tế và những dấu mốc đáng nhớ của thể thao Việt Nam, đặc biệt là bóng đá.

Tổ chức Liên nghị viện ASEAN ra đời

Ngày 2.9.1977, tại Manila, Philippines, đại diện nghị viện 5 nước Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan ký Điều lệ thành lập Tổ chức Liên nghị viện ASEAN (AIPO).

AIPO là tiền thân của Hội đồng Liên nghị viện ASEAN (AIPA) ngày nay, được thành lập nhằm tăng cường hợp tác giữa các cơ quan lập pháp, góp phần củng cố đoàn kết và thúc đẩy hợp tác trong khu vực.

Sự ra đời của AIPO diễn ra một thập niên sau khi ASEAN được thành lập, tạo thêm một kênh hợp tác nghị viện song hành với cơ chế hợp tác giữa các chính phủ.

Ngày 19.9.1995, chưa đầy hai tháng sau khi Việt Nam gia nhập ASEAN, Quốc hội Việt Nam trở thành thành viên thứ sáu của AIPO.

Từ đó, Quốc hội Việt Nam tích cực tham gia ngoại giao nghị viện khu vực, đóng góp vào quá trình tăng cường hiểu biết, hợp tác và đoàn kết giữa các nước ASEAN.

Chiến tranh thế giới thứ II chính thức kết thúc

Ngày 2.9.1945, trên chiến hạm USS Missouri neo tại vịnh Tokyo, đại diện Nhật Bản ký Văn kiện đầu hàng trước các lực lượng Đồng minh.

Buổi lễ diễn ra lúc 9 giờ sáng với sự tham dự của đại diện các nước Đồng minh. Việc ký văn kiện đánh dấu Nhật Bản chính thức chấp nhận các điều khoản đầu hàng và được xem là mốc kết thúc Chiến tranh thế giới thứ II.

Cuộc chiến kéo dài từ năm 1939 đến 1945, gây tổn thất đặc biệt lớn về người và của, đồng thời làm thay đổi sâu sắc cục diện chính trị thế giới.

Sự kiện ngày 2.9.1945 cũng gắn với một sự trùng hợp lịch sử: cùng ngày Nhật Bản ký văn kiện đầu hàng tại vịnh Tokyo, tại Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Hai sự kiện diễn ra ở hai đầu thế giới, cùng đánh dấu những chuyển biến lớn của lịch sử năm 1945.

Pierre de Coubertin - người đặt nền móng cho Olympic hiện đại qua đời

Ngày 2.9.1937, Pierre de Coubertin, người đặt nền móng cho phong trào Olympic hiện đại, qua đời tại Geneva, Thụy Sĩ, ở tuổi 74.

Sinh ngày 1.1.1863 tại Paris, Coubertin là nhà giáo dục, sử học và hoạt động thể thao người Pháp. Năm 1894, theo sáng kiến của ông, Hội nghị Olympic quốc tế được tổ chức tại Paris, quyết định khôi phục Đại hội Olympic cổ đại dưới hình thức các cuộc thi thể thao quốc tế tổ chức bốn năm một lần và thành lập Ủy ban Olympic quốc tế (IOC).

Coubertin giữ chức Chủ tịch IOC từ năm 1896 đến 1925 và dành phần lớn cuộc đời thúc đẩy việc sử dụng thể thao như một phương tiện giáo dục, góp phần hướng tới hòa bình và hữu nghị giữa các dân tộc.

Sau khi qua đời, trái tim ông được an táng tại Olympia, Hy Lạp, theo nguyện vọng.