Vị vua cuối cùng của triều Nguyễn chính thức thoái vị

VHO - Ngày 30.8.1945, Hoàng đế Bảo Đại - vị vua cuối cùng của triều Nguyễn - chính thức thoái vị tại Ngọ Môn, trao ấn, kiếm cho đại diện Chính phủ cách mạng lâm thời, khép lại chế độ quân chủ ở Việt Nam. Cùng ngày này qua các năm, nhiều dấu mốc đáng chú ý khác cũng diễn ra trong lịch sử Việt Nam và thế giới.

Bảo Đại thoái vị, khép lại chế độ quân chủ ở Việt Nam

Theo tư liệu Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Báo Nhân Dân, chiều 30.8.1945, tại Ngọ Môn, Kinh thành Huế, lễ thoái vị của Hoàng đế Bảo Đại diễn ra trước sự chứng kiến của hàng vạn người. Phái đoàn Chính phủ lâm thời gồm Trần Huy Liệu, Nguyễn Lương Bằng và Cù Huy Cận vào Huế tiếp nhận sự thoái vị.

Bảo Đại mặc triều phục, đọc Chiếu thoái vị, tuyên bố xin làm công dân của một nước Việt Nam độc lập và dân chủ, sau đó trao ấn vàng và thanh kiếm vàng nạm ngọc cho Trần Huy Liệu. Đây là những biểu tượng quyền lực của triều đình nhà Nguyễn.

Sự kiện này là kết quả của những biến chuyển lịch sử diễn ra dồn dập sau Cách mạng Tháng Tám. Trước đó, ngày 24.8, Bảo Đại đã tuyên cáo quyết định thoái vị; ngày 25.8, ông hoàn tất Chiếu thoái vị. Đến chiều 30.8, nghi lễ chính thức được tổ chức tại Ngọ Môn.

Khởi nghĩa Thái Nguyên bùng nổ

Đêm 30.8.1917, cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên do Đội Cấn và Lương Ngọc Quyến lãnh đạo nổ ra. Đội Cấn cùng các binh sĩ yêu nước tấn công trại lính khố xanh, tiêu diệt chỉ huy người Pháp rồi mở cửa nhà lao, giải phóng nhiều tù nhân chính trị.

Lực lượng khởi nghĩa nhanh chóng làm chủ tỉnh lỵ Thái Nguyên, thành lập Quang phục quân Thái Nguyên và tuyên bố “Thái Nguyên độc lập”, sử dụng cờ năm sao làm quốc kỳ. Cuộc khởi nghĩa duy trì quyền kiểm soát tỉnh lỵ trong nhiều ngày trước khi quân Pháp tổ chức phản công.

Đây được xem là một trong những cuộc khởi nghĩa chống thực dân Pháp có tiếng vang lớn đầu thế kỷ XX. Sau nhiều ngày chiến đấu, nghĩa quân phải rút khỏi tỉnh lỵ. Đội Cấn hy sinh tại Núi Pháo ngày 5.9.1917, còn Lương Ngọc Quyến cũng hy sinh trong cuộc khởi nghĩa.

Đà Nẵng được thành lập thành phố trực thuộc tỉnh

Ngày 30.8.1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Nghị định số 228-CP, hợp nhất các quận I, II và III thuộc tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng để thành lập thành phố Đà Nẵng trực thuộc tỉnh.

Đến ngày 1.1.1997, Đà Nẵng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương sau khi Quốc hội quyết định chia tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng thành tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng.

Từ ngày 1.7.2025, Đà Nẵng và Quảng Nam hợp nhất, hình thành thành phố Đà Nẵng mới với không gian phát triển rộng lớn hơn. Thành phố có thêm dư địa phát triển về du lịch, công nghiệp, logistics, thương mại, dịch vụ và kinh tế biển, đồng thời kết nối nhiều không gian văn hóa, di sản đặc sắc của miền Trung.

Cầu Vĩnh Tuy 2 hoàn thành, tăng kết nối hai bờ sông Hồng

Sáng 30.8.2023, Hà Nội tổ chức khánh thành Dự án đầu tư xây dựng cầu Vĩnh Tuy - giai đoạn 2. Công trình được xây dựng song song với cầu Vĩnh Tuy giai đoạn 1, góp phần hoàn thiện tuyến Vành đai 2 và tăng khả năng lưu thông giữa trung tâm Thủ đô với khu vực phía Bắc, Đông Bắc thành phố.

Cầu Vĩnh Tuy giai đoạn 2 cùng với cầu giai đoạn 1 tạo thành một trục giao thông lớn qua sông Hồng, giúp tăng năng lực vận tải, cải thiện điều kiện giao thông và kết nối hai bờ sông.

Tại lễ khánh thành, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh công trình không chỉ góp phần giải quyết điểm nghẽn giao thông mà còn tạo tiền đề hình thành chuỗi đô thị phía Bắc Thủ đô, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và từng bước hoàn thiện hệ thống hạ tầng theo quy hoạch.

Khởi công Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia

Ngày 30.8.2024, Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia tại Đông Anh, Hà Nội được khởi công xây dựng. Công trình nằm tại khu vực gắn với không gian văn hóa, lịch sử Cổ Loa và được định hướng trở thành một trung tâm triển lãm quy mô lớn, điểm đến mới của Thủ đô.

Dự án sau đó được thi công với tiến độ đặc biệt nhanh. Công trình khởi công ngày 30.8.2024 và hoàn thành, khánh thành ngày 27.6.2025, rút ngắn đáng kể so với kế hoạch ban đầu.

Trung tâm trở thành địa điểm tổ chức Triển lãm thành tựu đất nước “80 năm Hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc” trong dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh, đồng thời được kỳ vọng trở thành điểm nhấn về kiến trúc và không gian tổ chức các sự kiện quy mô lớn của Hà Nội.

Tàu Discovery lần đầu bay vào không gian

Ngày 30.8.1984, tàu con thoi Discovery của NASA thực hiện chuyến bay đầu tiên trong sứ mệnh STS-41D. Tàu được phóng từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy, mang theo ba vệ tinh viễn thông thương mại và thực hiện một số thí nghiệm khoa học trong chuyến bay kéo dài hơn 6 ngày.

Đây là chuyến bay mở đầu cho sự nghiệp hoạt động kéo dài nhiều thập niên của Discovery. Trong sứ mệnh đầu tiên, tàu triển khai các vệ tinh SBS-4, Syncom IV-2 và Telstar 3C, đồng thời thử nghiệm một hệ thống pin mặt trời lớn.

Discovery sau đó thực hiện tổng cộng 39 chuyến bay vào không gian, nhiều nhất trong số các tàu con thoi của NASA. Tàu hoàn thành sứ mệnh cuối cùng năm 2011 và hiện được trưng bày tại Bảo tàng Hàng không và Vũ trụ Quốc gia Mỹ.

Ngày Quốc tế Nạn nhân mất tích do cưỡng bức

Ngày 30.8 hằng năm được Liên Hợp Quốc chọn là Ngày Quốc tế Nạn nhân mất tích do cưỡng bức. Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết về ngày này vào năm 2010 và bắt đầu tổ chức kỷ niệm từ năm 2011.

Ngày quốc tế nhằm nâng cao nhận thức về tình trạng cưỡng bức mất tích, đồng thời nhấn mạnh quyền được biết sự thật, quyền được công lý và bồi thường của các nạn nhân cùng gia đình.

Theo Liên Hợp Quốc, cưỡng bức mất tích vẫn tiếp diễn tại nhiều khu vực trên thế giới và có thể được sử dụng như một hình thức đàn áp hoặc gieo rắc sợ hãi trong xã hội. Năm 2026 cũng đánh dấu 20 năm Công ước quốc tế về bảo vệ mọi người khỏi bị cưỡng bức mất tích được thông qua.