Hoàn thiện Chiến lược phát triển báo chí tầm nhìn đến năm 2045

VHO - Sáng 15.6, tại Hà Nội, Bộ VHTTDL tổ chức Hội thảo góp ý xây dựng hồ sơ Chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Thứ trưởng Bộ VHTTDL Phan Tâm chủ trì hội thảo.

Tham dự hội thảo có Cục trưởng Cục Báo chí Lưu Đình Phúc; lãnh đạo một số đơn vị thuộc Bộ VHTTDL; lãnh đạo các cơ quan báo chí và đại diện các cơ quan, đơn vị liên quan. 

Xây dựng hệ thống báo chí hiện đại, chuyên nghiệp, thích ứng kỷ nguyên số 

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Phan Tâm cho biết, trước bối cảnh đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, với khối lượng công việc nhiều, áp lực cạnh tranh cao, báo chí Việt Nam vẫn đang tiếp tục giữ vai trò là kênh thông tin chính thống, tin cậy, đồng hành cùng sự phát triển của đất nước. 

Theo Thứ trưởng, sự thay đổi mạnh mẽ trong cách thức tiếp cận thông tin của công chúng, sự phát triển của mạng xã hội, các nền tảng xuyên biên giới và trí tuệ nhân tạo đang đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với hoạt động báo chí. Trong bối cảnh đó, lợi thế cạnh tranh của báo chí không chỉ nằm ở tốc độ đưa tin mà còn ở tính chính xác, độ tin cậy, chiều sâu nội dung và giá trị xã hội mà báo chí mang lại. 

Thứ trưởng Phan Tâm nhấn mạnh, việc xây dựng Chiến lược cần tập trung giải quyết các vấn đề về nguồn lực, công nghệ, phát triển nhân lực chất lượng cao, đổi mới mô hình kinh tế báo chí và nâng cao năng lực cạnh tranh của báo chí Việt Nam trên không gian truyền thông mới. 

Trình bày tóm tắt dự thảo Chiến lược, Cục trưởng Cục Báo chí Lưu Đình Phúc cho biết, dự thảo xác định 5 quan điểm phát triển báo chí, trong đó khẳng định báo chí cách mạng là công cụ tư tưởng quan trọng của Đảng và Nhà nước; phát triển báo chí gắn với quản lý hiệu quả theo hướng chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại; hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ báo chí phát triển; đổi mới phương thức quản lý theo hướng quản trị, kiến tạo môi trường thuận lợi cho báo chí phát triển; coi chuyển đổi số là giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động báo chí và bảo vệ chủ quyền thông tin trên không gian mạng. 

Dự thảo đặt mục tiêu phát triển hệ thống báo chí gắn với đổi mới mô hình tổ chức, nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý; xây dựng một số cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện, tiến tới hình thành các tập đoàn báo chí, truyền thông chủ lực quốc gia; phát triển đội ngũ người làm báo đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên số. 

Đến năm 2030, dự thảo đặt mục tiêu tiếp tục sắp xếp, tinh gọn hệ thống báo chí theo hướng hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; phát triển 8 cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện; hình thành nền tảng số báo chí quốc gia, hạ tầng dữ liệu báo chí số và các công cụ giám sát hoạt động báo chí trên không gian mạng. Đồng thời, bảo đảm nguồn lực tài chính cho báo chí, thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, tăng cường an toàn thông tin và nâng cao chất lượng hệ thống tạp chí khoa học. 

Tầm nhìn đến năm 2045, hệ thống báo chí Việt Nam phát triển theo hướng cách mạng, nhân văn, hiện đại; có năng lực chiếm lĩnh và dẫn dắt không gian truyền thông; giữ vững chủ quyền thông tin, chủ quyền văn hóa trên không gian mạng; nâng cao năng lực cạnh tranh với các tập đoàn truyền thông và nền tảng xuyên biên giới. 

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, dự thảo đề xuất 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, tập trung vào hoàn thiện thể chế, sắp xếp tổ chức bộ máy, phát triển nền tảng số báo chí quốc gia, tăng cường nguồn lực tài chính, phát triển nguồn nhân lực, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và mở rộng hợp tác quốc tế.

Một số giải pháp đột phá được đề xuất gồm xây dựng cơ chế tài chính đặc thù cho các cơ quan báo chí chủ lực, hoàn thiện cơ chế đặt hàng báo chí, xây dựng bộ tiêu chí xác định tập đoàn báo chí - truyền thông chủ lực quốc gia và phát triển hạ tầng dữ liệu báo chí số. 

Tạo nền tảng thể chế, nguồn lực cho báo chí phát triển nhanh và bền vững 

Phát biểu tại hội thảo, các đại biểu cơ bản đồng tình với sự cần thiết xây dựng Chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đồng thời khẳng định Chiến lược sẽ góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo động lực và nguồn lực mới để báo chí Việt Nam phát triển chuyên nghiệp, hiện đại, thích ứng với chuyển đổi số và phát triển bền vững trong giai đoạn mới. 

Góp ý vào nội dung chiến lược, các đại biểu tập trung thảo luận về mô hình tổ chức cơ quan báo chí trong giai đoạn mới; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đầu tư hạ tầng dữ liệu và chuyển đổi số; hoàn thiện cơ chế tài chính, đặt hàng báo chí; bảo vệ quyền tác nghiệp, quyền tiếp cận thông tin và bản quyền báo chí. 

Nhiều ý kiến cũng đề nghị làm rõ mô hình cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện, nền tảng báo chí số quốc gia, cơ chế chia sẻ dữ liệu, hạ tầng và công nghệ trong toàn ngành; đồng thời nghiên cứu các giải pháp hỗ trợ hệ thống tạp chí khoa học, tạp chí văn học nghệ thuật, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực cạnh tranh của báo chí Việt Nam trên không gian mạng. 

Phát biểu kết luận hội thảo, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Phan Tâm cho biết Ban soạn thảo đã tiếp nhận nhiều lượt ý kiến phát biểu trực tiếp cùng nhiều ý kiến góp ý bằng văn bản. Các ý kiến tập trung vào nhiều nội dung quan trọng, phản ánh cả yêu cầu trước mắt và định hướng phát triển lâu dài của báo chí Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. 

Theo Thứ trưởng, một trong những nội dung được quan tâm nhiều nhất là mô hình tổ chức và phát triển báo chí trong giai đoạn mới. Nhiều đại biểu đề nghị làm rõ hơn định hướng xây dựng các cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện trên nền tảng số, mô hình tổ hợp báo chí - truyền thông cũng như vai trò, chức năng của từng nhóm cơ quan báo chí trong hệ thống báo chí Việt Nam. Các ý kiến cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính ổn định về tổ chức bộ máy, nhân lực và cơ chế vận hành sau quá trình sắp xếp, tinh gọn hệ thống báo chí. 

Đối với hệ thống tạp chí, nhất là các tạp chí khoa học và tạp chí văn học nghệ thuật, nhiều đại biểu đề xuất tiếp tục nghiên cứu các cơ chế phù hợp về tổ chức, quản trị, tài chính và chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng hoạt động, đáp ứng yêu cầu phát triển của từng loại hình. Một số ý kiến cũng kiến nghị có giải pháp hỗ trợ các tạp chí văn học nghệ thuật địa phương nhằm phát huy vai trò trong đời sống văn hóa, xã hội. 

Về chuyển đổi số báo chí, hạ tầng dữ liệu và nền tảng số, các đại biểu cho rằng cần có những chính sách mang tính đột phá để phát triển hệ sinh thái báo chí số dựa trên dữ liệu. Trong đó, cần ưu tiên xây dựng hạ tầng số dùng chung, nền tảng dữ liệu và các công cụ phục vụ quản trị, đo lường, đánh giá hoạt động báo chí. Nhiều ý kiến cũng đề nghị làm rõ mô hình nền tảng báo chí số quốc gia và cơ chế kết nối, chia sẻ với các nền tảng hiện có của các cơ quan báo chí nhằm phát huy sức mạnh tổng thể của toàn ngành. 

Các đại biểu đồng thời kiến nghị tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc liên quan đến khai thác, sử dụng tài sản công và các nguồn lực của cơ quan báo chí; nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí đánh giá mức độ trưởng thành trong chuyển đổi số và hệ thống công cụ đánh giá khách quan, minh bạch phục vụ công tác quản lý, điều hành. 

Liên quan đến cơ chế hợp tác trong hệ sinh thái báo chí số, nhiều ý kiến cho rằng cần thúc đẩy chia sẻ dữ liệu, hạ tầng, công nghệ và nội dung giữa các cơ quan báo chí, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh của toàn hệ thống, đồng thời bảo đảm quyền tác giả và các quyền liên quan. 

Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là việc giữ vững vai trò chủ lưu của báo chí trên không gian mạng. Các đại biểu đề nghị Chiến lược cần nhấn mạnh các giải pháp nâng cao năng lực phân phối nội dung, mở rộng độ phủ và sức lan tỏa của thông tin chính thống, góp phần xây dựng dòng thông tin chủ lưu trên môi trường số. Bên cạnh đó, cần quan tâm phát triển các sản phẩm báo chí đa ngôn ngữ, báo chí đối ngoại chất lượng cao nhằm nâng cao vị thế và ảnh hưởng của báo chí Việt Nam trên trường quốc tế. 

Về cơ chế tài chính và kinh tế báo chí, nhiều ý kiến đề xuất tiếp tục hoàn thiện các chính sách tạo nguồn lực cho báo chí phát triển bền vững; nghiên cứu cơ chế tài chính đặc thù đối với các cơ quan báo chí chủ lực; hoàn thiện cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ phù hợp với đặc thù từng loại hình báo chí; đồng thời tháo gỡ các khó khăn liên quan đến định mức kinh tế - kỹ thuật. 

Đối với nguồn nhân lực, các đại biểu đề nghị tăng cường đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ người làm báo đáp ứng yêu cầu của môi trường truyền thông số, đặc biệt trong các lĩnh vực dữ liệu, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, quản trị truyền thông đa phương tiện. Đồng thời, cần có cơ chế, chính sách phù hợp đối với đội ngũ phóng viên, biên tập viên công tác tại vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn hoặc các địa bàn có yêu cầu cao về bảo đảm an toàn nghề nghiệp. 

Đánh giá cao các ý kiến đóng góp tại hội thảo, Thứ trưởng Phan Tâm khẳng định đây là những góp ý có giá trị cả về lý luận và thực tiễn. Ban soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu, tiếp tục nghiên cứu, rà soát, đánh giá kỹ lưỡng các đề xuất để hoàn thiện hồ sơ Chiến lược, bảo đảm bám sát chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và yêu cầu thực tiễn; qua đó tạo nền tảng cho báo chí Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, hiện đại và nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới.