Từ cà phê sang đô thị và giáo dục: Hệ sinh thái Trung Nguyên đang mở rộng thế nào?

VHO - Từ một doanh nghiệp khởi nghiệp với cà phê, Trung Nguyên Legend đang từng bước đưa thương hiệu vào những không gian rộng hơn như văn hóa, du lịch, đô thị và giáo dục. Những dự án mới tại Buôn Ma Thuột cho thấy tham vọng không chỉ bán một sản phẩm, mà xây dựng một hệ sinh thái xoay quanh “giá trị cà phê”.

Từ hạt cà phê đến một hệ sinh thái

Cà phê vẫn là điểm xuất phát và cũng là phần lõi trong hệ sinh thái của Trung Nguyên Legend. Điều đáng chú ý trong những năm gần đây là doanh nghiệp không dừng ở sản xuất, chế biến và kinh doanh đồ uống, mà tìm cách mở rộng giá trị của cà phê sang văn hóa, du lịch, không gian sống và tri thức.

Tại Buôn Ma Thuột, hướng đi này thể hiện rõ nhất. Bảo tàng Thế giới Cà phê, khu đô thị Thành phố Cà phê, các không gian trải nghiệm cà phê và những hoạt động quảng bá văn hóa cà phê được đặt trong cùng một câu chuyện: biến cà phê từ một sản phẩm tiêu dùng thành một giá trị văn hóa và một nguồn lực phát triển địa phương.

Định hướng này cũng đang gặp một “điểm tựa” mới từ chính chiến lược phát triển của Đắk Lắk. Chương trình hành động giai đoạn 2026-2035 xác định Buôn Ma Thuột hướng tới trở thành “Thủ phủ cà phê ngon nhất thế giới”, trong đó cà phê không chỉ là ngành sản xuất mà còn được đặt trong mối liên hệ với du lịch, văn hóa, thương mại, kinh tế sáng tạo và đổi mới sáng tạo. Giai đoạn 2026-2027 được xác định là thời kỳ hình thành nền tảng, với các nhiệm vụ như xây dựng Phố Cà phê, tuyến du lịch cà phê, kinh tế đêm, bản đồ số cà phê và đào tạo nhân lực chuyên sâu.

Ở góc độ này, việc Trung Nguyên Legend tiếp tục đầu tư vào năng lực sản xuất cà phê trong năm 2026 cho thấy doanh nghiệp vẫn củng cố “phần lõi” thay vì rời khỏi ngành kinh doanh ban đầu. Tháng 6.2026, doanh nghiệp khởi công Nhà máy cà phê Trung Nguyên Legend tại Cụm công nghiệp Tân An 2, với tổng vốn gần 2.000 tỉ đồng. Nhà máy có công suất giai đoạn 1 đạt 7.776 tấn cà phê bột/năm, dự kiến tạo khoảng 200 việc làm; đồng thời dự án mở rộng nhà máy hiện hữu có vốn đầu tư 150 tỉ đồng cũng được triển khai.

Đến tháng 8.2026, nhà máy mới đã hoàn thiện các hồ sơ pháp lý phục vụ đầu tư xây dựng và triển khai phần nền móng, kết cấu; kế hoạch chạy thử vào quý III.2027 và hoàn thành, đưa vào sử dụng trong quý I.2028. Chính quyền Đắk Lắk cũng yêu cầu các nhà máy được xây dựng theo hướng xanh, thân thiện môi trường và có thể trở thành nơi tham quan, thưởng lãm cà phê.

Như vậy, nếu nhìn toàn bộ chuỗi, sự mở rộng của Trung Nguyên không phải là rời cà phê để đi sang lĩnh vực khác, mà là cố gắng kéo dài chuỗi giá trị từ hạt cà phê sang những không gian tạo ra trải nghiệm, văn hóa và giá trị gia tăng.

Đô thị trở thành “bệ phóng” cho thương hiệu

Nếu nhà máy củng cố phần sản xuất thì Thành phố Cà phê là bước chuyển đáng chú ý nhất từ một thương hiệu hàng tiêu dùng sang phát triển không gian đô thị.

Dự án được triển khai tại Buôn Ma Thuột với quy mô khoảng 45ha, được định hướng dựa trên ngành kinh tế lõi là cà phê. Trong cấu trúc của khu đô thị, cà phê không chỉ xuất hiện ở tên gọi mà còn được đưa vào kiến trúc, cảnh quan, tiện ích, bảo tàng, không gian thưởng lãm và các hoạt động văn hóa. Doanh nghiệp công bố mật độ xây dựng ở mức 27%, hơn 50% diện tích dành cho cây xanh và mặt nước.

Một công trình đáng chú ý khác là Tổ hợp khách sạn và Trung tâm hội nghị The Coffee Boutique. Công trình đã cất nóc vào tháng 2.2025 và được định hướng trở thành không gian lưu trú, hội nghị, sự kiện gắn với văn hóa cà phê và bản địa. Theo thông tin từ Trung Nguyên Legend và chính quyền địa phương, công trình dự kiến vận hành vào năm 2027.

Điều này cho thấy logic của Thành phố Cà phê đang được mở rộng: nhà ở tạo cộng đồng; bảo tàng tạo điểm đến; khách sạn và trung tâm hội nghị tạo dòng khách; các tiện ích thương mại - dịch vụ tạo hoạt động kinh tế; còn cà phê đóng vai trò sợi dây nhận diện xuyên suốt.

Đây cũng là nơi ranh giới giữa bất động sản, du lịch và văn hóa bắt đầu trở nên khó tách biệt. Một khu đô thị nếu chỉ có nhà ở sẽ cần những tiện ích bên ngoài để tạo sức sống; ngược lại, khi có bảo tàng, khách sạn, trung tâm hội nghị, không gian văn hóa và dịch vụ, nó có thể trở thành một điểm đến của cả cư dân lẫn du khách.

KTS Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, từng đánh giá Thành phố Cà phê được quy hoạch theo hướng phát triển bền vững và có thể hình thành cộng đồng dân cư dựa trên hệ sinh thái lấy cảm hứng từ cà phê. Ông cũng cho rằng dấu ấn lịch sử, văn hóa của Đắk Lắk là yếu tố quan trọng để dự án phát triển hài hòa với tổng thể đô thị và bảo vệ môi trường.

Nhận định này đáng chú ý bởi câu chuyện của Thành phố Cà phê không chỉ nằm ở bản thân một dự án bất động sản. Nó được đặt trong một tham vọng rộng hơn của Buôn Ma Thuột: xây dựng thương hiệu đô thị dựa trên lợi thế đặc thù của địa phương.

Tại hội thảo về phát triển Buôn Ma Thuột thành “Thành phố cà phê của thế giới”, KTS Trần Ngọc Chính cho rằng trong bối cảnh cạnh tranh giữa các đô thị, việc xây dựng thương hiệu phải bắt đầu từ việc xác định những khác biệt, đặc trưng của đô thị để nâng tầm thành thương hiệu. PGS.TS Trần Đình Thiên cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc lựa chọn những đô thị có lợi thế đặc biệt để phát triển thành các trung tâm kinh tế, thương mại, dịch vụ, du lịch có khả năng cạnh tranh.

Điều đó đặt Thành phố Cà phê vào một bức tranh lớn hơn: doanh nghiệp xây dựng hệ sinh thái của mình, nhưng đồng thời hệ sinh thái ấy cũng được hưởng lợi từ quá trình Buôn Ma Thuột xây dựng thương hiệu đô thị cà phê.

Giáo dục là mảnh ghép tiếp theo

Nếu đô thị là bước mở rộng theo chiều ngang thì giáo dục cho thấy Trung Nguyên Legend đang muốn đi sâu hơn vào đời sống của cộng đồng cư dân.

Tháng 7.2025, Trung Nguyên Legend ký kết hợp tác với hệ thống INschool thuộc Tổ chức Giáo dục Interlink Education và hệ thống trường Xanh Tuệ Đức để phát triển trường mầm non và tiểu học tại Thành phố Cà phê. Đến ngày 26.10.2025, hệ thống trường học được khởi công. Theo thông tin được công bố, Trường Mmầm non INschool được thiết kế 26 phòng học, dự kiến 650 học sinh; Trường Tiểu học Xanh Tuệ Đức có 20 phòng học, dự kiến 500 học sinh.

Việc đưa trường học vào trung tâm khu đô thị có ý nghĩa khác với việc bổ sung thêm một tiện ích bất động sản. Một trường học tạo ra nhu cầu cư trú lâu dài, hình thành cộng đồng gia đình, kéo theo dịch vụ, thương mại và các hoạt động xã hội. Nếu vận hành đúng kế hoạch, giáo dục có thể trở thành một yếu tố giúp Thành phố Cà phê chuyển từ một dự án có các sản phẩm nhà ở thành một không gian sống có cộng đồng ổn định.

Đây cũng là điểm giao giữa triết lý mà Trung Nguyên Legend theo đuổi nhiều năm về sách, tri thức, khởi nghiệp và giáo dục với mô hình kinh doanh mới. Trước khi đầu tư trực tiếp vào trường học, doanh nghiệp đã triển khai các chương trình trao tặng sách và hỗ trợ khởi nghiệp, từng ký thỏa thuận với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (cũ) để phối hợp thực hiện Đề án hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025.

Từ góc độ địa phương, việc doanh nghiệp đầu tư vào giáo dục cũng được xem là một nguồn lực bổ sung cho cộng đồng. Tại lễ ký kết năm 2025, ông Lưu Tiến Quang, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Đắk Lắk, cho rằng việc Trung Nguyên hợp tác với các đối tác giáo dục có thể đem lại cơ sở vật chất và điều kiện để học sinh tiếp cận kiến thức, kỹ năng đa dạng.

Nhìn rộng hơn, giáo dục có thể là mắt xích khiến các thành phần trong hệ sinh thái liên kết chặt hơn: cà phê tạo thương hiệu; văn hóa tạo bản sắc; đô thị tạo không gian; du lịch tạo dòng khách; giáo dục tạo cộng đồng và nguồn nhân lực.

Nhưng chính tại đây cũng xuất hiện câu hỏi lớn nhất đối với mô hình này: các mảnh ghép có thực sự tạo thành một hệ sinh thái kinh tế - xã hội hay chỉ cùng tồn tại dưới một thương hiệu?

Câu trả lời sẽ phụ thuộc vào khả năng vận hành thực tế. Một khu đô thị có thể có bảo tàng, khách sạn, trường học và không gian cà phê, nhưng để trở thành một hệ sinh thái bền vững, các thành phần đó phải tạo ra dòng giá trị qua lại: du khách đến bảo tàng và sử dụng dịch vụ; hội nghị tạo nhu cầu lưu trú; cư dân tạo sức mua cho thương mại; trường học tạo cộng đồng; còn thương hiệu cà phê kết nối tất cả thành một trải nghiệm có bản sắc.

Trong bối cảnh Đắk Lắk đang đặt mục tiêu xây dựng Buôn Ma Thuột thành trung tâm cà phê quốc tế, đây có thể là thời điểm thuận lợi để Trung Nguyên Legend thử nghiệm mô hình đó ở quy mô rõ nét nhất. TS. Trịnh Đức Minh, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột nhận định, việc xác định cà phê là nền tảng để phát triển du lịch, văn hóa, thương mại, dịch vụ và kinh tế sáng tạo phù hợp với lợi thế của địa phương.

Vì thế, câu chuyện Trung Nguyên hôm nay không đơn thuần là một doanh nghiệp cà phê mở rộng sang bất động sản hay giáo dục. Đó là quá trình thử nghiệm kéo dài giá trị của một ngành hàng thành một hệ sinh thái không gian sống, trải nghiệm, văn hóa và tri thức.

Thách thức cũng nằm chính ở tham vọng ấy: càng mở rộng khỏi lĩnh vực cốt lõi, doanh nghiệp càng phải chứng minh được sự kết nối giữa các mảnh ghép bằng giá trị thực. Nếu làm được, cà phê có thể trở thành “hạt nhân” của một hệ sinh thái rộng hơn nhiều so với một ly đồ uống. Nếu không, những dự án đô thị, giáo dục, du lịch và văn hóa vẫn chỉ là những nhánh hoạt động song song dưới cùng một thương hiệu.