Từ 1.10, đi xe buýt miễn phí ở TP.HCM: Check-in thế nào?

VHO - Từ ngày 1.10, hành khách đi 134 tuyến xe buýt miễn phí tại TP.HCM phải xác thực khi lên xe. Người dân có thể dùng căn cước công dân, VNeID, thẻ ngân hàng, ví điện tử hoặc thẻ giao thông công cộng; một số tuyến phải xác thực cả khi lên và xuống.

Vẫn miễn phí, nhưng phải xác thực hành khách

TP.HCM triển khai chính sách miễn 100% giá vé xe buýt từ ngày 1.7.2026 trên 134 tuyến, gồm 109 tuyến có trợ giá và 25 tuyến không trợ giá. Chính sách được duy trì đến hết ngày 31.12.2026.

Ba tháng đầu, từ 1.7 đến hết 30.9, hành khách được đi xe miễn phí mà chưa bắt buộc xác thực hoặc định danh. Từ ngày 1.10, Thành phố chuyển sang giai đoạn 2, vẫn miễn phí nhưng hành khách phải thực hiện xác thực khi sử dụng dịch vụ.

Điểm cần lưu ý là “xác thực” ở đây không phải là mua vé hay thanh toán tiền vé. Khi hành khách dùng thẻ ngân hàng hoặc ví điện tử chạm vào thiết bị trên xe, thao tác này nhằm ghi nhận và xác thực lượt đi, không đồng nghĩa tài khoản bị trừ tiền.

Việc ghi nhận số lượt khách là cơ sở để thành phố xác định sản lượng thực tế, quản lý hoạt động vận tải và làm căn cứ thanh toán chi phí cho các đơn vị vận tải. Với các tuyến có yêu cầu xác thực hai chiều, dữ liệu điểm lên và điểm xuống còn được sử dụng để xác định cự ly di chuyển.

Theo Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng TP.HCM, đến cuối tháng 9, 134 tuyến trong chương trình đã vận chuyển gần 28 triệu lượt hành khách, tăng 48% so với cùng kỳ năm 2025. Lượng khách tăng mạnh cũng khiến cơ quan quản lý phải điều chỉnh phương án phục vụ tại một số khu vực có nhu cầu cao.

Như vậy, thay đổi từ 1.10 chủ yếu nằm ở cách Thành phố ghi nhận người sử dụng dịch vụ, không phải thay đổi chính sách miễn vé.

7 cách xác thực, người dân chọn cách nào thuận tiện nhất?

Theo thông tin mới nhất được Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng công bố, từ 1.10 hành khách có thể xác thực bằng 7 nhóm phương thức.

Thứ nhất là căn cước công dân gắn chip.

Thứ hai là ứng dụng VNeID.

Thứ ba là thẻ ngân hàng Visa, Mastercard hoặc Napas.

Thứ tư là phương thức thanh toán không tiếp xúc thông qua Apple Pay, Google Pay hoặc Samsung Pay.

Thứ năm là các ví điện tử gồm MoMo, ShopeePay, Viettel Money và VNPT Money.

Thứ sáu là Thẻ Giao thông công cộng do Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng phát hành.

Thứ bảy là phương thức dành cho học sinh, theo đó học sinh xuất trình thẻ học sinh và được nhân viên trên xe hướng dẫn xác thực.

Với người thường xuyên đi xe buýt, việc sử dụng thẻ ngân hàng hoặc điện thoại có phương thức thanh toán không tiếp xúc giúp thao tác nhanh, không phải chuẩn bị tiền mặt. TP.HCM cũng đã có nền tảng MultiGo hỗ trợ tra cứu tuyến, lộ trình và các phương thức giao thông công cộng, nằm trong quá trình số hóa hệ thống giao thông đô thị.

Đối với người cao tuổi, người khuyết tật, người có công và một số nhóm được Thành phố cấp Thẻ Giao thông công cộng miễn phí, thẻ này có thể được sử dụng để xác thực khi đi xe buýt. Hệ thống thẻ cũng hướng tới khả năng sử dụng liên thông trong giao thông công cộng của Thành phố.

Một lưu ý quan trọng: hành khách không thực hiện xác thực theo quy định có thể bị nhân viên phục vụ hoặc lái xe từ chối phục vụ. Vì vậy, với người bắt đầu sử dụng xe buýt từ 1.10, nên chuẩn bị trước một phương thức xác thực phù hợp thay vì chờ đến khi lên xe mới thực hiện.

12 tuyến phải check-in và check-out

Không phải tất cả các tuyến đều yêu cầu xác thực cả hai chiều.

Theo Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng, hành khách đi các tuyến 13, 67, 75, 94, 61-2, 61-3, 61-4, 61-8, 61-9, 72-4, 171 và 173 phải xác thực cả khi lên và khi xuống xe.

Với những tuyến này, hành khách cần nhớ hai thao tác: xác thực khi lên xe để ghi nhận điểm bắt đầu hành trình và xác thực khi xuống để hệ thống ghi nhận điểm kết thúc.

Việc này đặc biệt quan trọng bởi dữ liệu hai đầu hành trình giúp xác định cự ly di chuyển và sản lượng thực tế. Nếu chỉ xác thực một chiều, dữ liệu hành trình có thể không đầy đủ.

Đối với học sinh, sinh viên chưa có phương thức xác thực điện tử, có thể xuất trình giấy tờ chứng minh là học sinh, sinh viên. Nhân viên phục vụ sẽ ghi nhận thông tin trên thiết bị bán vé.

Trẻ em dưới 6 tuổi thuộc diện miễn vé cũng cần được ghi nhận lượt đi. Khi lên xe, người đi cùng chỉ cần thông báo với nhân viên phục vụ để lượt đi của trẻ được ghi nhận trên thiết bị.

Miễn vé làm lượng khách tăng mạnh, TP.HCM phải tăng chuyến

Việc xác thực điện tử được triển khai trong bối cảnh chính sách miễn vé đã tạo ra sự gia tăng đáng kể về nhu cầu đi xe buýt.

Theo Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng, sản lượng hành khách trên các tuyến thuộc chương trình tăng 48% so với cùng kỳ năm 2025. Lượng khách tăng cao tại một số khu vực, đặc biệt trên các tuyến phục vụ học sinh, sinh viên và khu vực Đại học Quốc gia TP.HCM.

Trên cơ sở sản lượng thực tế, Trung tâm đã phối hợp với các đơn vị vận tải tăng 194 chuyến/ngày trên 11 tuyến gồm 13, 75, 94, 61-2, 61-3, 61-4, 61-8, 72-4, 171, 172 và 173.

Không chỉ tăng số chuyến, cơ quan quản lý còn điều chỉnh biểu đồ chạy xe, giờ xuất bến, khoảng cách giữa các chuyến và bố trí phương tiện dự phòng tại những khu vực có nhu cầu tăng cao.

Riêng khu vực Đại học Quốc gia TP.HCM, tuyến số 8 được tăng cường hoạt động qua Bến xe buýt Khu B. Một số tuyến khác như 3, 6, 8, 10, 33, 38, 53 và 170 cũng được điều chỉnh vào các khung giờ cao điểm.

Đây là điểm đáng chú ý của giai đoạn 2. Xác thực điện tử không chỉ để “kiểm soát” người đi xe mà còn tạo ra dữ liệu về nhu cầu đi lại theo tuyến, thời gian và hành trình. Khi dữ liệu đủ lớn, cơ quan quản lý có thể nhận diện những nơi nhu cầu tăng mạnh để điều chỉnh tần suất, giờ chạy và phương tiện.

Chính sách miễn vé vì thế đang tạo ra hai thay đổi song song: người dân có thêm động lực chuyển sang giao thông công cộng, còn thành phố có thêm dữ liệu để tổ chức lại mạng lưới xe buýt.

Theo đánh giá được công bố tại HĐND TP.HCM, lượng khách đi xe buýt tăng 49% so với cùng kỳ cho thấy số người chuyển từ xe gắn máy sang phương tiện công cộng đang gia tăng, góp phần giảm ùn tắc và ô nhiễm môi trường.

Từ 1.10, người dân vẫn được đi xe buýt miễn phí đến hết năm 2026. Điều thay đổi là mỗi hành trình cần được xác thực để thành phố biết chính xác ai đang sử dụng dịch vụ, đi tuyến nào và trong một số trường hợp là đi từ đâu đến đâu.

Vì vậy, với hành khách, điều cần nhớ rất đơn giản: chuẩn bị một trong các phương thức xác thực trước khi lên xe; nếu đi 12 tuyến đặc thù, phải xác thực cả lúc lên và xuống; và thao tác chạm thẻ, ví điện tử hay phương thức điện tử khác trong chương trình miễn vé không phải là thao tác trả tiền vé.