Vị thế văn hóa Việt Nam

VHO - Từ ngày 27.9 - 1.10, Chính phủ Việt Nam và UNESCO sẽ đồng tổ chức Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và tính xác thực tại Hà Nội và Ninh Bình. Hội nghị do Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, UBND TP Hà Nội và UBND tỉnh Ninh Bình đồng tổ chức, với sự tham gia của các cơ quan trung ương và địa phương.

Từ khi Công ước Di sản thế giới ra đời năm 1972, tính xác thực, tính toàn vẹn và kế hoạch quản lý là những yếu tố then chốt trong quá trình xem xét một di sản có giá trị nổi bật toàn cầu.

Lần này, các đại biểu từ khắp bốn phương gặp nhau để đóng góp vào quá trình xây dựng Văn kiện Hà Nội trong bối cảnh tác động của đô thị hóa, của biến đổi khí hậu và thiên tai. Hội nghị là diễn đàn để các nước trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương chia sẻ quan điểm, kinh nghiệm với cộng đồng quốc tế.

Sau hơn ba thập kỷ kể từ khi Văn kiện Nara về Tính xác thực được thông qua năm 1994, quan niệm và thực tiễn bảo tồn di sản đã có nhiều thay đổi. Di sản sống, tính liên tục của các thực hành văn hóa, tri thức truyền thống, mối quan hệ giữa cộng đồng với di sản và thiên nhiên ngày càng được quan tâm trong quá trình nhận diện và bảo vệ giá trị di sản.

Hội nghị lần này tại Việt Nam tiếp nối quá trình thảo luận quốc tế được thúc đẩy tại Hội nghị năm 2025 ở Nairobi, đồng thời triển khai các quyết định của Ủy ban Di sản Thế giới khuyến khích tổ chức những cuộc đối thoại tương tự ở cấp khu vực.

Một vấn đề trọng tâm xuyên suốt Đối thoại là cách hiểu và đánh giá tính xác thực trong những bối cảnh mà di sản tồn tại, biến đổi và vẫn giữ được giá trị cốt lõi.

Đúng như Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam, ông Jonathan Wallace Baker nhấn mạnh: “Tính xác thực có vai trò nền tảng trong cách chúng ta nhận diện và bảo vệ Di sản Thế giới, và cần được hiểu trong chính bối cảnh văn hóa nơi di sản tồn tại.

Châu Á - Thái Bình Dương có nhiều kinh nghiệm về di sản sống, tính liên tục, phục dựng, tri thức truyền thống và mối quan hệ giữa cộng đồng với di sản. Hội nghị này có thể góp phần chuyển hóa những kinh nghiệm đó thành các cách tiếp cận rõ ràng hơn, dựa trên bằng chứng và có thể áp dụng trong toàn bộ hệ thống Di sản Thế giới”.

Sau hai năm kể từ Hội nghị Ban chấp hành Liên hiệp các Hội UNESCO Thế giới lần thứ 43 (2024), Việt Nam tiếp tục đăng cai một hội nghị tầm cỡ của UNESCO, quy tụ khoảng 250 đại biểu từ trong và ngoài khu vực, gồm đại diện các cơ quan chính phủ, chuyên gia di sản, đơn vị quản lý di sản, nhà nghiên cứu, đại diện cộng đồng, chủ thể nắm giữ tri thức và thanh niên.

Hội nghị lần này cũng là sự tiếp nối thành công vang dội với việc Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 80 vừa thông qua Nghị quyết phát động “Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững”, tuyên bố giai đoạn 2027-2036 là Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững, sáng kiến do Việt Nam khởi xướng, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực thúc đẩy văn hóa trở thành một động lực thiết yếu của phát triển bền vững trên phạm vi toàn cầu.

Điều đó cho thấy, văn hóa nói riêng, vị thế Việt Nam nói chung ngày càng có vị thế trên trường quốc tế.

Đặc biệt, việc Việt Nam đăng cai Hội nghị gắn với dấu mốc 50 năm quan hệ hợp tác Việt Nam - UNESCO (1976 - 2026), đồng thời hướng tới kỷ niệm 40 năm Việt Nam tham gia Công ước Di sản Thế giới (1987 - 2027).

Đây cũng là dịp để Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm trong bảo tồn, quản lý và phát huy giá trị di sản, đồng thời trao đổi với các chuyên gia quốc tế về những vấn đề đang đặt ra.

Hội nghị được kỳ vọng tạo thêm cơ hội để Việt Nam tiếp nhận ý kiến chuyên môn đối với công tác bảo tồn, phục dựng Điện Kính Thiên và không gian Chính điện Kính Thiên, cũng như các hồ sơ đề cử Di sản Thế giới đang được chuẩn bị.