Sân khấu Việt Nam trong không gian phát triển mới

VHO - Lời Toà soạn: Nhân Ngày Sân khấu Việt Nam lần thứ XVII (12 tháng 8 năm Bính Ngọ, tức 22.9.2026), Văn Hoá điện tử trân trọng giới thiệu bài viết tri ân các thế hệ nghệ sĩ, tác giả, đạo diễn, người lao động nghệ thuật đã bền bỉ gìn giữ ngọn lửa sân khấu; đồng thời đặt ra một yêu cầu mới: Sân khấu không chỉ bảo tồn những giá trị đã có, mà phải tham gia kiến tạo những giá trị mới cho đất nước.

Sân khấu là nơi ký ức dân tộc được kể lại bằng ngôn ngữ của thời đại. Tuồng, chèo, cải lương, múa rối, kịch nói và các loại hình biểu diễn đương đại không chỉ là di sản nghệ thuật, mà còn là nguồn tài nguyên sáng tạo đặc biệt. Mỗi tích truyện, nhân vật, làn điệu, phục trang, mỹ thuật sân khấu đều có thể trở thành chất liệu cho điện ảnh, âm nhạc, thời trang, trò chơi điện tử, hoạt hình, du lịch và các sản phẩm nội dung số.

Trong bối cảnh mới, sân khấu chuyển dịch theo hướng bước ra khỏi khuôn khổ của một đêm diễn để hình thành một chuỗi giá trị văn hóa – sáng tạo – công nghệ – thị trường. Một tác phẩm có thể được biểu diễn trực tiếp, phát hành trên nền tảng số, chuyển thể thành nhiều định dạng, đưa vào trường học, gắn với điểm đến du lịch và tiếp cận công chúng quốc tế. Công nghệ không thay thế sân khấu, mà mở rộng không gian sống, sức lan tỏa và khả năng tạo ra giá trị kinh tế từ sân khấu.

Đó cũng là cách sân khấu đóng góp vào công nghiệp văn hóa: Lấy tài năng sáng tạo làm nguồn lực, bản sắc Việt Nam làm lợi thế và thị trường làm động lực. Muốn vậy, cần mạnh dạn đặt hàng những tác phẩm có tầm vóc; phát triển đội ngũ tác giả, đạo diễn, nghệ sĩ trẻ; bảo vệ quyền tác giả và quyền liên quan; đổi mới mô hình quản trị nhà hát; kết nối sân khấu với doanh nghiệp, công nghệ, giáo dục và du lịch; đồng thời tạo điều kiện để khu vực tư nhân đầu tư, sản xuất và đưa tác phẩm đến với đông đảo công chúng.

Trong mô hình phát triển mới của đất nước, văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm và năng lực cạnh tranh quốc gia. Sân khấu, bằng khả năng lay động con người và nuôi dưỡng những giá trị tốt đẹp, có trách nhiệm góp phần hình thành con người Việt Nam giàu bản lĩnh, sáng tạo, nhân văn; đồng thời kể câu chuyện Việt Nam với thế giới bằng ngôn ngữ nghệ thuật giàu sức thuyết phục.

Ngày Sân khấu Việt Nam vì thế không chỉ là ngày tôn vinh nghề nghiệp, mà còn là dịp để khơi dậy một khát vọng mới: Đưa sân khấu Việt Nam từ ánh đèn của mỗi nhà hát bước vào dòng chảy lớn của công nghiệp văn hóa, góp phần xây dựng một Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và giàu bản sắc.